Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
YURAK RITMI BUZULISHLARI (ARITMIYALAR) ANTIARITMIK TERPIYA TANLOVI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING · MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” · Xayrullayeva Ruhshona · Boyqobilov Soatmurod Shuxrat o’g’li
Журнал универсальных научных исследований · 129 · 837– 847 · 2026
Аннотация
This article reviews the types of cardiac arrhythmias, their causes, and antiarrhythmic treatment approaches. The pharmacodynamics, clinical use, risks, and current recommendations of each class of drugs are reviewed in depth. The importance of an individualized approach and the role of electrophysiology in antiarrhythmic therap. Keywords: Arrhythmia, cardiac arrhythmia, antiarrhythmic agents, Vaughan-Williams classification, radiofrequency ablation, beta-blockers, synovial node, atrial fibrillation. 1-rasm. Yurak. Aritmiyalarning umumiy ta’rifi va tasnifi. Aritmiyalar – bu yurakning elektr faolligi va ritmida yuzga keladigan buzulishlardir. Ular yurak urish tezligini (brdikardiya yoki taxikardiya) yoki yurakning tartibsiz urushini (masalan, fibrilatsiya) o’z ichiga oladi. Aritmiyalar quyidagi asosiy turlarga ajratildi: ❖ Sinovial ritm buzilishlar; sinus brdikardiyasi, sinus taxikardiyasi, sinus arrest ❖ Supraventikulyar aritmiyalar; arterial fibrilyatsiya, arteriyal flutter, AV tugun reentri taxikardiyasi. ❖ Ventrikulyar aritmiyalar; ventrikulyar ekstrasistoliy, ventirikulyar taxikardiya, fibrilyatsiya 244 “TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” ❖ Blokadalar; AV –blok (I-III daraja), oyoqcha blokadalar Yurak ritm buzulishlari etialogiyasi va patgenezi. Aritmiyalar ko’p hollarda quyidagi sabablar tufayli rivojlanadi. ❖ Ishemik yurak kasalliklari (IYKK) ❖ Elektrolyt disblansi (gipokalemiya, gipomagnezemiya) ❖ Yurak mushagining shikastlanishi (miokardit, infarkt) ❖ Endokrin buzulishlar (giperteroz) ❖ Dori vositalarining (digoksin, simpato-mimetiklar) Aritmiyalarni klinik ko’rishlari va diagnostikasi. Aritmiyalar quyidagicha namoyon bo’lishi mumkin: ❖ Yurak urushini sezish (palpatsiya) ❖ To’satdan hushdan ketish (sinkopa) ❖ Ko’krak og’rig’i, nafas qisilishi ❖ Asosiy diagnostik vositlar: EKG, Holter monitoring, elektrofizilogik tekshiruvlar Antiaritmitik terapiya; dori vositalari tasnifi (Vaughan –Williams) Vaughan-Williams tasnifi eng keng qo’llaniladigan tizim bo’lib, antiaritmiklar 5 sinfga bo’lindi. ❖ I- sinf __Na+ kanallar blokatorlari I a: prokainamid, kilidin I b: lidokin, mexiletin I c: flekainid, propfenon ❖ II – sinf __ Beta-blokatorlar Metoprolol, atenolol, esmolol ❖ III – sinf __K+ kanallar blokatori Amiodaron, sotalol, dofetilid ❖ IV- sinf __Ca+ Kanallar blokatori Verapamil, diltiazem ❖ V- sinf__Boshqa (adenozin, digoksin, ivabradim) Zamonaviy noinvzin va invazin davolash yondashuvlari ❖ Elektrokardioverttsiya – Av va ventrikulyar flutterda samarli ❖ Radiochastotali ablatsiya – Av tugun reentri yoki WPW sindromida ❖ Implantatsiya qilinadigan defibrillytorlar – hayot uchun xavfli ventrikulyar aritmiyalar ❖ Kateter ablatsiyasi – reentri aritmiyalar arterial fibrilyatsiya ❖ Yangi texnalogiyalar – krioablatsiya, 3D elektrofizialogik xaritalash, gen terapiya (eksperimental) 2-rasm. Ekg. Xulosa. Aritmiyalar yurak kaslliklarining jiddiy klinik ko’rinishlaridan biridir. Terapiyada to’g’ri tashxis, mexanizmga moslashgan asoslangan davo va individual yondashuv zarur. Zamonviy 245 “TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING MUAMMOLARI VA YECHIMLARI” intervension texnologiyalar, elektroanatomik xaritalash va farmakogenetik tahlillar orqali antiaritmik terapiya yanada aniq va xavfsiz bo’lmoqda. Aritmiyalar bo‘yicha statistika. Dunyo miqyosida: ❖ Artrial fibrilytsiya (AF) ❖ Jahonda 2024 yil ma’lumotiga ko’ra Artirial fibrilytsiya bilan kasallanganlar soni 59 milliondan oshgan ❖ 2050 yilga borib bu ko’rsatkich esa 120 millionga yetishi ma’lum qilinmoqda ❖ Har yili Artrial fibrilyatsiya tufayli 4-5 milliondn ortiq insult holatlari qayd etilmoqda. ❖ Ventrikulyar aritmiyalar va to’satdan yurak o’limi: 1. Har yili to’satdan yurak o’limi bilan million kishi vafot etdi 2. Bunday o’limlar soni rivojlangan mamlakatlarda 50 % dan ortig’ini yurak kasallilarini tashkil qiladi. ❖ Yoshga bog’liq statistikalar: • 60-65 yoshdan oshgan shaxslarda Af bn 4%, 80 yoshdan keyin esa 10 % gacha ko’tariladi. • Yurak aritmiylri erkaklrd yollarga nisabttan 1.3-1.4 baravar ko’p uchraydi. 3-rasm. Yurak. Surxondaryo viloyati misolida. Viloyat kardilogiya markzida 2023 yilda o’tkazilgan tahlillarga ko’ra: • 3000 dan ortiq bemorlarda EKG sosida aritmiyalar aniqlangan • 750 nafar bemorga doimiy yoki vaqtinchlik antiaritmik terpiya tavsiya etilgan. • 130 nfar bemorga radiochastotali ablatsiyaga yuborilgan (Toshkent yoki Nukus shaharlaridagi maxsus markazlariga) Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 1. Yoʻldoshev A.A., Tursunov S.J. Kardiologiya asoslari. – Toshkent: Tibbiyot, 2018. – 432 b. 2. Rasulov R.X. Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari: darslik. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020. – 368 b. 3. Zipes D.P., Jalife J. Cardiac Electrophysiology: From Cell to Bedside. – 7th ed. – Philadelphia: Elsevier, 2017. – 1360 p. 4. Camm A.J., Lüscher T.F., Serruys P.W. The ESC Textbook of Cardiovascular Medicine. – 3rd ed. – Oxford: Oxford University Press, 2018. – 1504 p. 5. C
Доказательный фрагмент
«This article reviews the types of cardiac arrhythmias, their causes, and antiarrhythmic treatment approaches.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article reviews the types of cardiac arrhythmias, their causes, and antiarrhythmic treatment approaches. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Arrhythmia, cardiac arrhythmia, antiarrhythmic agents, Vaughan-Williams, antiaritmik vositalar, beta-blokatorlar, radiochastotali ablatsiya, Vaughan-Williams tasnifi, Aritmiya, yurak ritm buzulishi
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025