Ўрта аср ва уйғониш даври ғарб фалсафаси муаммолари

Аннотация

Христиан динининг шаклланишига римликларнинг қўшган ҳиссаси шак-шубҳасиздир. Лекин уларнинг ҳиссаси қанчалик катта бўлмасин, уни юнон мутафаккирларининг фаолияти хиралаштириб қўярди. Агар римликлар юнон ларни сиёсий жиҳатдан забт этган бўлсалар, юнонлар уларни, Гораций тили билан айтганда, ўз маданиятлари билан забт этдилар. Амалий фаолиятга эътибор берган римликлар яхши йўллар, мустаҳкам кўприклар, ажойиб жамоат биноларини қурдилар. Юнонлар эса буюк ижодий асарлар яратиш билан шуғулландилар. Юнонистон таъсири натижасида Рим республикасининг паст даражадаги маданияти салтанат (империянинг) юксак маънавий маданияти билан алмашинди. Рим салтанати вужудга келаётган даврда кўп маълумотли римликлар юнон ва лотин тилларини билардилар. Афинанинг маданий ва сиёсий мавқеининг ўсиши билан Аттика диалекти (шеваси) милодимиздан аввалги V асргача кенг тарқалди. Натижада у мумтоз юнон адабиётининг асосий тили бўлиб қолди. Айниқса, милодимиздан аввалги 338 ва 146 йиллар давомида уни Александр Македонский, эллин даврининг солдат ва савдогарлари яна ҳам бойитдилар, Ўрта ер денгизи атрофига тарқатдилар. Шундай қилиб умумюнон тили вужудга келиб, оддий халқнинг муомала тилига ҳам айланди.