ТАСВИРИЙ САНЪАТ АСАРИНИ ЯРАТИШДА КУЗАТУВЧАНЛИК ВА КЎРИШ ҚОБИЛИЯТИ

Аннотация

The article discusses the process of training specialists in the field of art education, as well as creative skills, the level of mastery of specialized subjects in the training of skilled painters, the processes of creating practical training of specialists with pedagogical innovations in the innovative development of art education, as mentioned in our opinion. Keywords: Artistic, innovative, educational, drawing, painting, professional, science, technique, palette, watercolor, watercolor, gouache. Бугунги кунда таълимни ривожлантиришда амалга оширилаётган ислоҳотлар инновацион жараёнларнинг фаоллашувига кенг имкониятлар яратмоқда. Таълимнинг инновацион ривожланишида фақат назариётчи https://scientific-jl.com/ped 2 2 Volume-84, Issue-1, June -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 педагогни эмас, балки узлуксиз таълим тизимининг барча босқичларига тааллуқли таълимий тарбиявий муассасаларда меҳнат қилаётган амалиётчилар, раҳбар ходимлар ва педагогикларни педагогик янгиликлар билан ижод қилиш ва уларни амалиётга жорий қилиш эҳтиёжи оширилмоқда. Бунда педагогик ижодиёт билан шуғулланиш ва ўзлари янгиликларни яратиш амалиётчи педагоглар фаолиятининг муҳим белгиларидан бирига айланмоқда. Демакки, одатда педагоглар янги педагогик технологияларни татбиқ этишга интилишларини кўрсатади. Бадиий таълимда ҳам инновацион жараёнлар фақат “замонавий” эмас, балки “анъанавий” педагогик усуллар ва воситаларни ҳам “педагогик янгилик” сифатида кенг қўлланиши керак. Баддиий таълимда ҳам умуминсоний қадриятларни, жаҳон халқларининг илғор тажрибасини ўзлаштириш вазифаси ҳам ҳеч қачон талаба-ёшларни миллий ўзлигини таркиб топтириш вазифаларига зид бўлмайди. Демак, бадиий таълимда ҳам инновацион жараёнлар миллий таълим-тарбия вазифаларини амалга ошириш билан ҳамоҳангдир. Бадиий таълим соҳасида малакали мутахассис кадрлар тайёрлаш борасидаги касбий хусусиятларни ривожлантиришда, шунингдек ижодий кўникмаларни ўзида номоён қилишда ва ўз йўлини топишда ҳамда моҳир рангтасвир устаси бўлиб етишишда чизматасвир фани асосий фан ҳисобланади. Чизматасвир фанини ўрганишдан мақсад бугунги кундаги тасвирий санъат талабларига мувофиқ бўлғувси мутахассис янги поғоналарни эгаллашдан иборатдир. Юқорида айтиб ўтилганидек бадиий таълимни инновацион ривожлантиришда мутахассисларни амалий машғулотларни педагогик янгиликлар билан ижод қилишни жорий этиш эҳтиёжи оширилмоқда. Рангтасвирнинг жозибали чиқишида қаламтасвирнинг ўрни беқиёсдир. Моҳир ижодкор рассом қаламдан фойдаланмасдан ишни бўёқлар билан тасвирлаши ҳам мумкин. Ижодкор изланиш жараёнида рангтасвирни қаламтасвир билан бевосита боғлиқлигини яхши билади. Яъни, тасвирланаётган буюмларнинг фазовий жойлашуви, нисбатларнинг аниқлиги, ранглар уйғунлиги, нур ва соя ўйини, асрнинг бир бутунликда якунланиши кўп жиҳатдан ижодкорга боғлиқ. Ижодкор рассом қаламтасвир фанини пухта ўзлаштириб олгандагина, рангтасвирда кўзланган мақсадга эриша олади. Бадиий таълим йўналишларини ўзлаштиришда дастлабки қаламтасвирни мукаммал ўзлаштириш зарур. "Қаламтасвир доимо бизга йўл кўрсатиб турувчи қутб ва компас бўлиб, турли бўёқлар океанида чўкаётганларга нажот бериш омилидир, - дея таъкидлаган XVII асрда яшаб ижод қилган француз рассоми Шарль Лебрен. Бундан ташқари машҳур К.П.Брюллов, И.И.Шишкин, В.Е.Маковский, В.Д.Поленов, И.Е.Репин, М.А.Врубель, В.А.Серов, К.А.Коровин, А.Абдуллаев, Ў.Тансиқбоев, https://scientific-jl.com/ped 2 3 Volume-84, Issue-1, June -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 З.Иноғомов, М.Набиев, Р.Аҳмедов, Б.Жалолов, А.Мирзаев, А.Икромжонов ва И.Хайдаров кабилар қаламтасвир усталаридир. Ижодкор рассом асарларида инсониятнинг ҳамиша гўзалликка интилиб яшаши, гўзалик, ҳаётдаги барча нарсаларни гўзаллик тимсолида тасвирлайди. Борлиқдаги барча нарсалар узвийликда ривожланади ва бунда тасвирий санъат ва қаламтасвир фанининг аҳамияти каттадир. Етук, моҳир рассомларнинг яратган асарлари шуниси билан диққатга сазоворки, композицион ечими, мавзунинг долзарблиги, иссиқ ва совуқ рангларнинг ўзаро ҳамоҳанг уйғунлиги билан ажралиб туради. Рангтасвир асарларида нозик пластик шаклнинг мавжудлиги, нисбатларнинг мутаносиблиги, ҳажм, фазовий сифатлар ҳам муҳим ўрин тутади. Рассом натурадаги ана шу жиҳатларни тўлақонли акс эттира олсагина тассаввуридаги мақсадига эриша олади яратилаётган асар дунёга келади. Агарда бу жиҳатлар мавжуд бўлмаса, асар ўта эҳтиётсизлик, пала- партишлик билан ишланган сифатсиз ишга айланиб қолади. Бадиий таълимда чизматасвирни ўқитиш жараёнида кўриш, идрок этиш ва англаш асосий мезондир. Чунки тасвирий санъат асарини яратишда чизматасвир бизга ёрдамчи. Чизматасвир мусаввир учун шакилни ўрганувчи восита ҳамда буюмни қиёфасини очиб беришда сўзлашувчи сифатида фойдаланиш мумкин ва борлиқни идрок этиш, томошабин билан мулоқоти жараёнида унга ўз тасирини ўтказади. Кўриш аъзоларимиз ташқи дунёни қабул қилиш жараёнида бизнинг онгимизга придметларни турли сифатини ҳис қилиш имконини беради. Жумладан ранг, шакил, фазовий кенгл