OLIY VA KASB-XUNAR TA’LIM MUASSASASI KUTUBXONA XODIMLARINI AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYA KOMPETENTLIGINI SHAKLLANTIRISH

Аннотация

В статье предусмотрено, что сотрудники информационно- ресурсного центра высшего и профессионального учебного заведения должны уметь пользоваться информационно-коммуникационными технологиями в соответствии с современными требованиями и регулярно повышать свою квалификацию, а также уметь работать на программной платформы автоматизации ИРЦ и использовать необходимую информацию. Ключевые слова: информация, ИРЦ, ИБЦ, ИКТ, ВБК , АСКИРЦ - АСИРЦ, электронный каталог, электронная библиотека. Respublikada ijtimoiy-iqtisodiy sohani isloh qilishning hozirgi sharoitida axborot-kutubxona faoliyatini rivojlantirishning maqsad va vazifalari mamlakatda amalga oshirilayotgan o’zgarishlarga va xalqaro amaliyotga mos bo’lishi zarur. SHu munosabat bilan fuqarolarning axborotdan erkin foydalanish bo’yicha konstitutsiyaviy huquqlarini, shu jumladan milliy qadriyatlar va jahon madaniyati, amaliy va fundamental bilimlardan bahramand bo’lishini tahminlaydigan aholiga axborot- https://scientific-jl.com/ped 6 3 Volume-84, Issue-1, June -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 kutubxona xizmatlari ko’rsatishning sifat jihatdan yangi tizimini yaratish, kutubxonalarda saqlanayotgan milliy madaniy merosni asrab-avaylash va boyitish, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish hisobiga axborot- kutubxona muassasalari faoliyatini tashkil etishni takomillashtirish ustuvor vazifaga aylanmoqda. Bu esa, axborot-kutubxona faoliyatiga, kitobxonlarga xizmat ko’rsatish, fondlarni to’ldirish va saqlash, kutubxona jarayonlarini avtomatlashtirish, ilmiy- tadqiqot va tashkiliy-uslubiy faoliyat, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va rag’batlantirish, xalqaro hamkorlikni kengaytirishga jiddiy tahsir ko’rsatish imkonini beradi.[8] Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo’llash sharoitida foydalanuvchilarning faoliyat ko’rsatishga tayyorgarligi muammosi kop qirrali hisoblanib, keng doiradagi masalalarni o’z ichiga oladi. OTM ARMi xodimlari va foydalanuvchilarining AKTni qo’llashga tayyorligi masalasi quyidagi [1, 2, 3, 4] ishlarda ko’rib chiqilgan. Bizning tadqiqot nuqtai nazaridan alohida ahamiyatga ega bo’lgan masala bo’lib, kutubxona xodimlarining ham, shuningdek foydalanuvchilarining ham shaxsini axborot madaniyatini tarbiyalashda axborot- kommunikatsiya kometentligini shakllantirish vazifasi hisoblanadi. Mavjud bo’lgan kutubxona mutaxassislarini o’qitish shakllarini ko’rib chiqaylik.Oxirgi besh yil ichida axborot tizimlari va tarmoqlari sohasida kasbiy gumanitar, shuningdek amaliy tayyorgarlikning fundamental nazariy-metodik darajasi, tabiiy dunyoqarashni kuchaytirish masalasi kutubxonachilik bo’yicha mutaxassislarni tayyorlovchi OTMlar saviyasi ko’tarildi.“Kasbiy kutubxonachilik bo’yicha ta’lim” mavzusidagi ishlarda yetakchi o’rinni O’zMU, TATU o’qituvchilari va ‘rofessorlari ishlari egallaydi. Jamiyatning global axborotlashuvi va kompyuterlashuvi tendentsiyasi madaniyat OTMlari o’quv rejasida katta o’zgarishlar kiritilishiga olib keldi, bu esa o’z tasdig’ini Davlat ta’lim standartlarida to’di. Biroq, oliy kasbiy ta’lim bo’yicha Davlat ta’lim standarti mutaxassislar tomonidan o’quv darslari tarkibi bo’yicha ham, ularni o’rganish uchun ajratilgan o’quv soatlari bo’yicha ham qattiq tanqid ostiga olindi xamda malaka oshirish qo’shimcha kasbiy ta’lim bo’yicha yaxlit bir tizimning elementi sifatida chiqishi, uning vazifasi kutubxona xodimlarining kasbiy bilimlarini uzluksiz ravishda oshirishlarini tahminlab berishi ko’rsatilgan o’tildi. Г.Б. Паршукова [5] tahkidlaganidek, zamonaviy kutubxonachilik tizimida 2010 yillarning boshida kadrlar malakasini oshirish bo’yicha quyidagi yo’nalishlar yo’lga qo’yildi: -umumiy nazariy darajani ko’tarish, amalaiy-nazari bilimlarni kengaytirish va chuqurlashtirish; -mehnat va boshqarishni ilmiy tashkillashtirish asoslarini o’rganish; -kutubxonachilik sohasida funktsional mutaxassislik; -kutubxonachilik sohasidagi yangi texnologiyalarni egallash; https://scientific-jl.com/ped 6 4 Volume-84, Issue-1, June -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 -mahlum fan sohalaridagi bimlilarni yangilash va o’zlashtirish. Oliy va kasb-xunar ta’lim kutubxona-axborot muassasalarining axborot, ilmiy va kadrlar bo’yicha salohiyatini rivojlantirish, ta’limni uzluksizligini tahminlash; mutaxassislarning kasbiy, umumta’lim va madaniyat darajasini oshirish bo’yicha xatti- xaraktalarini ji’slash maqsadida 2015 yili TATU qoshida uzluksiz ta’lim bo’yicha kutubxonachilik xududiy markazi ochildi. Oliy kutubxonachilik kurslari (OKK) – yo’nalish bo’yicha oliy mahlumotli mutaxassislarni o’qitishning shakllaridan biri hisoblanadi. O’qish davri – bir o’quv yili, o’qitish shakli – kechki. 2019 yildan boshlab xududlar ARMi tomonidan berilgan buyurtmalar bo’yicha oliy kutubxonachilik kurslari O’zMU va TATU mutaxassislari tomonidan kutubxonachilik kurslari tashkil qilindi . OKK o’quv dasturi madaniyat va sa’nat OTMlarining kutubxonachilik-axborot mutaxassisligi o’quv da