O‘QUVCHILARNI AKSIOLOGIK YONDASHUV ASOSIDA MA’NAVIY-AXLOQIY TARBIYALASHNING PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA

Аннотация

в данной статье предусматривается использование интерактивных методов в воспитании учащихся как социально активных, высококультурных, квалифицированных кадров, социально-экономическое, духовно-нравственное развитие которых во многом зависит от них, способных свободно вступать в новые общественные отношения, исповедовать общечеловеческие ценности, ориентированных на духовно-нравственные ценности. Ключевые слова: воспитание, социально экономическое, духовнонравственное, ценностное, культурное, квалифицированное кадровое, нравственное, культурное. Annotation: This article provides for the use of interactive methods in the education of students as socially active, highly cultured, qualified personnel, whose socioeconomic, spiritual and moral development largely depends on them, who are able to freely enter into new social relations, profess universal values, oriented to spiritual and moral values. Keywords: education, socio-economic, spiritual and moral, value, cultural, qualified personnel, moral, cultural. Har qanday davlatning iqtisodiy rivojlanishi, unda yashovchi aholining ma’naviy- axloqiy saviyasi nechog‘lik yuksakligiga bog‘liq. O‘quvchi-yoshlarni ma’naviy- axloqiy tarbiyalash masalasi davlatimizning ta’lim sohasini isloh qilish bo‘yicha asosiy hujjatlarida «Yosh avlodni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashda xalqning boy milliy, https://scientific-jl.com/ped 8 9 Volume-84, Issue-1, June -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 madaniy-tarixiy an’analariga, urf-odatlari hamda umumbashariy qadriyatlarga asoslangan samarali tashkiliy, pedagogik shakl va vositalar ishlab chiqilib amaliyotga joriy etiladi», - deb belgilab qo‘yilgan. Bugungi ba’zi bir yoshlar ma’naviyatining qisman buzilayotganligi, ayrimlarining bizga mutlaqo yot bo‘lgan urf-odat, madaniyatga berilib ketayotganligi, voyaga etmagan yoshlar o‘rtasida turli bezorilik, jinoyat sodir etish hollari uchrab turishi barchamizni tashvishga solmoqda. Bunday yoshlar kelajakda Vatan ravnaqi uchun o‘zlarining qanday hissalarini qo‘sha oladilar, qanday kadr bo‘lib etishadilar. Vaholanki, mustaqil O‘zbekistonning jahondagi rivojlangan mamlakatlar darajasida ijtimoiy-iqtisodiy, ma’naviy-axloqiy rivojlanishi ko‘p jihatdan yosh avlodni kamol toptirishga, uni yangi ijtimoiy munosabatlarga erkin kirisha oladigan, umuminsoniy qadriyatlarni e’tirof etadigan, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarga yo‘nalgan ijtimoiy faol, yuqori madaniyatli, malakali kadrlar bo‘lib etishishiga bog‘liq. O‘zga millatlarning ma’naviy qadriyatlari qanchalik ta’sir ko‘rsatmasin, kattalarga, ota-onaga hurmat,kamtarlik, halollik, iymon mehnatsevarlik, mehmondo‘stlik singari milliy ma’naviy xislatlarimiz barqarordir.Chunki bu ma’naviy xislatlar qon-qonimizga singib ketgan. Xalqimizning axloq, andisha, sharmu-hayo, halollik va pokizalik, inson qadr-qimmati to‘g‘risidagi ma’naviy qadriyatlariga zid bo‘lgan evropacha an’analar yoshlar ma’naviyatiga salbiy ta’sir o‘tkazmoqda. Mamlakatimizning kelajagi, mustaqil O‘zbekistonning istiqboli, ta’lim sohasida olib borilayotgan islohotlarning muvaffaqiyati ko‘p jihatdan tarbiyachi o‘qituvchiga, uning saviyasiga, tayyorgarligiga, fidoyiligiga, yosh avlodga ta’lim berish va barkamol inson darajasida tarbiyalab, voyaga etkazishga nisbatan shijoatiga bog‘liq. Har qanday ta’lim muassasasida tarbiyaviy jarayon bevosita o‘qituvchi tomonidan tashkil qilinadi va olib boriladi. Yangicha ijtimoiy sharoitda ta’lim- tarbiyadan ko‘zda tutilayotgan maqsadlarga erishish, o‘quvchilarning dars va darsdan tashqari xilma-xil tarbiyaviy faoliyatlarini uyushtirish, ularni bilimli, odobli, e’tiqodli, vatanparvar, mehnatsevar, barkamol inson qilib o‘stirish va kasbga yo‘naltirish o‘qituvchi zimmasiga yuklatilganligi bilan alohida ahamiyat kasb etadi. Shu bois o‘quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashda ta’lim-tarbiya tizimiga innovatsion, ya’ni ilg‘or pedagogik texnologiyalarni tatbiq qilish davr talabi bo‘lib kelmoqda. Axloq –ijtimoiy ong shakllaridan biri bo‘lib,uning mohiyati, shaxs xatti- harakatlari, yurish-turish, turmush tarzi, hayot kechirish tamoyillari,qoidalari,shuningdek, ijtimoiy munosabatlar mazmunini ifodalaydi. Shu boiz, axloq ijtimoiy hodisa sifatida jamiyat ma’naviy-ruhiy hayotida o’ziga xos muhim ahamiyatga ega. Axloq-odob - jamiyatda, kishilar o‘rtasida kundalik turmushda zarur bulgan hatti-harakatlar, urf-odatlar normalari, qoidalaridir. Barcha norma va https://scientific-jl.com/ped 9 0 Volume-84, Issue-1, June -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 qoidalarini kishilar tomonidan ado etilishini nazorat etish va tartibga solish ijtimoiy, yuridik asosda ta’minlanadi. Axloq - odob qoidalari va normalari xar bir xalqning qadriyatlarida muhim o‘rin egalaydi. Unda o‘sha xalqning turmush tarzi madaniy saviyasi, an’analari guruxi, dini ifodalanadi, aks etadi. Shuning uchun axloq-odob qoidalari va normalari o‘sha xalqning bitmas tugalmas ma’naviy boyligi hisoblanadi va millat darajasida shakllanganlik dar