LEGAL MECHANISMS OF DIGITAL TRANSFORMATION IN THE ADMINISTRATIVE AND LEGAL REGULATION OF BANKING SERVICES

Аннотация

This article comprehensively analyzes analyzes legal aspects of digital transformation in banking regulation. It compares global practices (Basel III, EU, US, Asia) and policies of international financial institutions (IMF, EBRD). Uzbekistan’s system is critically assessed, identifying gaps in supervision, stress-testing, and regulatory alignment. The paper recommends phased reforms, technological upgrades, enhanced global cooperation, and innovation adoption. The findings offer strategic directions for strengthening Uzbekistan’s banking sector resilience, aligning with international standards, and ensuring stability amid global financial integration. Keywords: bank, digital transformation, Basel III, stress testing, risk supervision, financial stability, international experience, Uzbekistan banking system BANK XIZMATLARINI MA’MURIY-HUQUQIY TARTIBGA SOLISHDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYANING HUQUQIY MEXANIZMLARI Kunishev Otabek Ruzibayevich Toshkent davlat yuridik universiteti magistranti Annotatsiya. Ushbu maqolada bank xizmatlarini ma’muriy-huquqiy tartibga solishda raqamli transformatsiya jarayonlari tahlil qilinadi. Xalqaro tajriba, xususan Bazel III, AQSh, Yevropa, Osiyo davlatlari va xalqaro moliyaviy institutlar amaliyoti asosida solishtirma yondashuv qo‘llaniladi. O‘zbekiston tajribasi tanqidiy baholanib, mavjud muammolar – normativ tafovutlar, risk nazoratining zaifligi, stress-testlar bo‘yicha kamchiliklar ko‘rsatiladi. Tavsiyalar sifatida bosqichma-bosqich islohotlar, texnologik rivojlanish, xalqaro hamkorlik va innovatsion yondashuvlar asoslanadi. Ish bank tizimining raqobatbardoshligi va barqarorligini ta’minlash yo‘llarini ochib beradi. Kalit so‘zlar: Bank, raqamli transformatsiya, Bazel III, stress-test, risk nazorati, moliyaviy barqarorlik, xalqaro tajriba, O‘zbekiston bank tizimi. ПРАВОВЫЕ МЕХАНИЗМЫ ЦИФРОВОЙ ТРАНСФОРМАЦИИ В АДМИНИСТРАТИВНО-ПРАВОВОМ РЕГУЛИРОВАНИИ БАНКОВСКИХ УСЛУГ Кунишев Отабек Рузибаевич - магистрант Ташкентского государственного юридического университета Аннотация. В данной научной статье рассматриваются правовые аспекты цифровой трансформации в регулировании банковских услуг. Анализируется международный опыт (Базель III, ЕС, США, Азия), а также практика МВФ и ЕБРР. Узбекистанская модель оценивается критически: выделены пробелы в https://scientific-jl.com/ped 2 71 Volume-84, Issue-1, June -2025 “PEDAGOGS” international research journal ISSN: 2181-3027_SJIF: 5.449 надзоре, стресс-тестировании и нормативных базах. Рекомендуются поэтапные реформы, технологическое развитие, международное сотрудничество и внедрение инноваций. Работа предлагает стратегические подходы к модернизации банковского сектора и повышению его устойчивости в условиях глобальной финансовой интеграции. Ключевые слова: банк, цифровая трансформация, Базель III, стресс-тест, контроль рисков, финансовая стабильность, международный опыт, банковская система Узбекистана BANK XIZMATLARINI MA’MURIY-HUQUQIY TARTIBGA SOLISHDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYANING HUQUQIY MEXANIZMLARI Bank xizmatlarini ma’muriy-huquqiy tartibga solish zamonaviy moliyaviy tizimning asosiy ustunlaridan biri hisoblanadi. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, samarali tartibga solish mexanizmlari moliyaviy barqarorlikni ta’minlash, tizimli xatarlarni kamaytirish va iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Global moliyaviy inqirozlardan olingan saboqlar bank faoliyatini tartibga solishda yanada mukammal va kompleks yondashuvlar zarurligini ko‘rsatdi. Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi, Yevropa Tiklanish va Taraqqiyot Banki hamda boshqa xalqaro moliya institutlari tomonidan ishlab chiqilgan tavsiyalar va standartlar bugungi kunda bank xizmatlarini tartibga solishning universal asoslarini tashkil etadi. Bazel standartlari bank faoliyatini xalqaro miqyosda tartibga solishning asosiy ramkasini tashkil etadi. Bazel III standartlari 2008 yilgi global moliyaviy inqirozdan keyin ishlab chiqilgan bo‘lib, banklarning kapital bazasini mustahkamlash, likvidlilik boshqaruvini yaxshilash va tizimli xatarlarni kamaytirish bo‘yicha kompleks talablarni o‘z ichiga oladi. Ushbu standartlarning asosiy elementlari kapital monandligi koeffitsiyentlarini oshirish, qo‘shimcha kapital buferlarini joriy etish, leverage koeffitsiyentini cheklash, likvidlilikni qoplash koeffitsiyenti va sof barqaror moliyalashtirish koeffitsiyentini kiritishdan iborat. Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi ma’lumotlariga ko‘ra, Bazel III standartlarini to‘liq joriy etgan mamlakatlar bank tizimining inqirozlarga chidamliligi sezilarli darajada oshgan. Masalan, G20 mamlakatlarida banklarning o‘rtacha Tier 1 kapital koeffitsiyenti 2007-yildagi 8,8 foizdan 2023-yilda 15,2 foizgacha oshgan. Yevropa Ittifoqining bank xizmatlarini tartibga solish tajribasi yagona nazorat mexanizmi va yagona rezolyutsiya mexanizmi orqali amalga oshiriladi. Yevropa Markaziy Banki tomonidan boshqariladigan yagona nazorat mexanizmi evrozonaning eng yirik banklarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri nazorat qiladi va milliy nazorat orga