TARBIYA FANINI O‘QITISH JARAYONIDA O‘QUVCHILARNING BILIM, KO‘NIKMA VA MALAKALARINI BAHOLASHDA INTERFAOL METODLARDAN FOYDALANISH

Аннотация

This article presents ideas about the role and importance of using interactive methods in the process of education and upbringing. Brief concepts about the development of knowledge acquisition using new pedagogical technologies, including information technologies, in the education system are also presented. Keywords: education, upbringing, method, problematic, discussion, technology Аннотация: В статье изложены идеи о роли и значении использования интерактивных методов в процессе обучения и воспитания. Также представлены краткие представления о развитии процесса получения знаний с использованием новых педагогических технологий в системе образования, в том числе информационных технологий. Ключевые слова: образование, воспитание, метод, проблемный, обсуждение, технология Ta’lim jarayonida interfaol ta’lim texnologiyalaridan foydalanishda ta’lim beruvchi tomonidan ta’lim oluvchilarning, qiziqishini ottirish,ularning ta’lim jarayonidagi faolligini mutassil rag‘batlantirib borishilishi, o‘quv materiallarini kichikkichik bo‘laklarga bo‘lib, ularning mazmunini ochishda aqliy hujum, kichik guruhlarda ishlash, baxs-munozara, muammoli vaziyat yaratib, yo‘naltiruvchi matn, loyiha, ro‘lli o‘yinlar kabi metodlarni qollash va ta'lim oluvchilarni amaliy mashqlarni mustaqil bajarishga undash talab etiladi. Bu metodlarni interfaol yoki interfaol metodlar deb ham atashadi. Interfaol metodlar deganda - ta’lim oluvchilarni faollashtiruvchi va mustaqil fikrlashga undovchi, ta’lim jarayoning markazida ta’lim oluvchi bo‘lgan metodlar tushuniladi. Bu metodlar qo‘llanilganda ta’lim beruvchi ta’lim oluvchini faol ishtirok etishga chorlaydi. Interfaol ta’lim (lot. “internus” – ichki, o‘zaro) – o‘quvchi (magistr)larning bilim, ko‘nikma, malaka, muayyan axloqiy sifatlarni o‘zlashtirish yo‘lida birgalikda, o‘zaro hamkorlikka asoslangan harakatni tashikl etishga asoslanuvchi ta’lim. Interfaol https://scientific-jl.com/new 44 66 Volume–79_Issue-2_June-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS metodlarining mohiyatidan xabardor bo‘lishda, eng avvalo,tayanch tushuncha – “ interfaol” atamasining lug‘aviy ma’nosi “interfaol” (ing. “interact”; “interaktiv”; “inter” – o‘zaro, birgalikda, “act” – harakat qilmoq, ish ko‘rmoq) tushunchasi “o‘zaro, birgalikda harakat qilmoq” ma’nosini anglatadi. Interfaollik – ta’lim jarayoning ishtirokchilarning bilim, ko‘nikma, malaka, muayyan axloqiy sifatlarni o‘zlashtirish yo‘lida birgalikda, o‘zaro hamkorlikka asoslangan harakatni tashkil etish layoqatiga egaligi. O‘qitishning interfaol ta’limga asoslanishibir qarashda nihoyatda oddiy, soda va hatto“bolalar o‘yini” kabi taassurot uyg‘otadi. Biroq ta’lim jarayonida interfaol metodlarni qo‘llashga nisbatan bunday yondashish to‘g‘ri emas. Zero, ta’lim amaliyotida interfaol metodlarni qo‘llash muayyan shartlarga muvofiq amalga oshiriladi. Ta’limni tashkil etishda interfaol yondashuvni qaror toptirish ( interfaol ta’limni tashkil etish) uchun pedagoglar quyidagi shartlarga rioya eta olishi zarur: -ta’lim jaayoniga jamoadagi barcha magstrlarning to‘la qamrab olinishi; -magistrlarning mashg‘ulotlarigaruhan tayyorgarliklarini inobatga olish; -magistrlar soni ko‘p bo‘lmasligi (25-30 nafar magistr bilan kichik guruhlarda ishlash samarali); -o‘quv xonasining jixozlanishi ( stellar doira, archa, “jonli liniya” kabi shakllarda joylashtiriladi); -topshiriqni bajarish, materiallarni taqdim etish,guruhlarning ishlanmalarini muhokama qilish uchun vaqtning aniq belgilanishi; -magistrlarning kichik guruhlarga mohirona biriktirilishi (har bir guruhda faol va nofaol magistrlarning teng miqdorda bo‘linishi). Interfaol o‘qitish “ta’lim jarayonining asosiy ishtirokchilari - pedagog, magistr va magistrlar guruhi o‘rtasida yuzaga keladigan hamkorlik, qizg‘in bahs- munozaralar, o‘zaro fikr almashish imkoniyatiga egalik asosida tashkil etiladi, ularda erkin fikrlash, shaxsiy qarashlarini ikkilanmay bayon etish, muammoli vaziyatlarda yechimlami birgalikda izlash, o‘quv materiallarini o‘zlashtirishda magistrlarning o‘zaro yaqinliklarmi yuzaga keltirish, “pedagog - magistr - magistrlar guruhi”ning o‘zaro bir-birlarini hurmat qilishlari, tushunishlari va qo‘llabquwatlashlari, samimiy munosabatda bo‘lishlari, ruhiy birlikka erishishlari kabilar bilan tavsiflanadi” Interfaol metodlar — ta’lim jarayonida talabalar hamda pedagog o‘rtasida hamkorlikni qaror toptirish, faollikni oshirish ta’lim oluvchilar tomonidan bilimlarni samarali o‘zlashtirish, ularda shaxsiy sifatlarni rivojlantirishga xizmat qiladigan metodlar. Zamonaviy sharoitda ta’lim samaradorligini oshirishning eng maqbul yo‘li - mashg‘ulotlaming interfaol metodlar yordamida tashkil etish deb hisoblanmoqda. Shunga ко ra interfaol metodlar XXI asr ta’limida o‘qitish sifatini yaxshilash, samaradorligini ta’minlashning muhim vositalaridan bin sanaladi. Manbalami o‘rganish ta’lim tizimida interfaol metodlar ilk bor XX asming 20-yillarida qo‘llanilganligidan dalolat beradi. V.A.Suxomlinskiy tomonidan o‘tgan asming 60- yillaiida yaratilgan il