BIOFLOK TEXNOLOGIYASI SHAROITIDA AFRIKA LAQQASI (CLARIAS GARIEPUNIS) BALIG‘I MALYOKLARINI YETISHTIRISHNING DASTLABKI NATIJALARI

Аннотация

This study presents the preliminary experimental results on the cultivation of African catfish (Clarias gariepinus) fingerlings using biofloc technology in a closed water system. The growth dynamics, water quality parameters, and feed consumption of fish reared in biofloc and conventional water environments were compared. Starch was added to stimulate biofloc formation, and nitrite (NO₂) https://scientific-jl.com/wsrj 8 1 Volume-40_Issue-2_June-2025 World scientific research journal levels were regularly monitored. Negative outcomes, including fish mortality caused by excessive biofloc concentration, were analyzed during critical stages of the experiment. The results highlight both the advantages of the biofloc system and the need for careful balance and monitoring. This experiment provides a foundational scientific basis for adapting biofloc technology to juvenile fish rearing. Keywords: African catfish fingerlings, biofloc technology, closed water system, water quality, nitrite level (NO₂), corn starch. Kirish: Dunyo bo‘yicha akvakultura sanoati jadal sur’atlarda rivojlanib,oziq- ovqat xavfsizligini ta’minlash va aholining baliq oqsiliga bo‘lgan ehtiyojini qondirishda muhim omilga aylanmoqda. Shu jumladan, Afrika laqqasi (clarias gariepinus) baliqlari intinsiv parvarishlash uchun eng mos turlardan biri sifatida e’tirof etilgan bo‘lib tez o‘sishi, turli yemlarga moslashuvchanligi va keslorod tanqisligiga chidamliligi bilan ajralib turadi. So‘nggi yillarda baliq yetishtirishda ekologik barqarorlikni ta’minlash, suv sarfini kamaytirish va chiqindilarni qayta ishlash maqsadida bioflok texnologiyasi keng joriy etilmoqda. Bu tizimda suvga qo‘shiladigan organik moddalar va foydali mikroorganizmlar orqali biofloklar shakllanadi. Ular nafaqat suv sifatini yaxshilaydi, balki qo‘shimcha ozuqa manbai vazifasini ham bajaradi. Bioflok texnologiyasi ayniqsa yopiq suv tizimlarida baliq yetishtirish uchun istiqbolli yo‘nalish hisoblanadi. Biroq, bu tizimda muvaffaqiyatga erishish uchun bioflok miqdorini, suvning fizik – kimyoviy xossalarini, mikrobiologik muvozanatni doimiy nazorat qilib borish talab etiladi. Ayniqsa baliq mallyoklari kabi sezgir bosqichda bu omillar baliq salomatligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu tadqiqotda Afrika laqqasi mollyoklarini bioflok sharoitida teyishtirish va parvarishlash bo‘yicha dastlabki amaliy tajribalar o‘tkazildi. Tajriba davomida bioflok hosil qilish, kraxmal qo‘shish, nitrit darajasini nazorat qilish va suv sifatini boshqarish bo‘yicha kuzatishlar olib borildi. Olingan natijalar bioflok texnologiyasining afzalliklari bilan bir qatorda, extiyot choralari va doimiy monitoring zaruratini xam yoritib beradi. Tadqiqot natijalari Tajriba jarayonida Afrika laqqasi (clarias gariepinus) malyoklari ikki xil sharoitda: bioflok tizimida va oddiy (nazorat) suv tizimida parvarishlandi. Dastlab xar ikki baseynga 235 tadan baliq solindi, umumiy boshlang‘ich og‘irlik 1146 gramm bo‘lib, o‘rtacha vazni 4,9 gramni tashkil etdi. Malyoklarga kuniga 30 grammdan yem berildi, 12 soatdan keyin yan 30 gramm qo‘shimcha yem berildi. Bioflokni hosil bo‘lishini rag‘batlantirish uchun 100 gramm krahmal potakasi qo‘shildi va har soatda suvdagi nitrit (NO ) darajasi kuzatib borildi. (1-rasm) 2 https://scientific-jl.com/wsrj 8 2 Volume-40_Issue-2_June-2025 World scientific research journal 1-rasm. Malyoklar tajriba baseynlariga solindi va yem berildi. Nazorat baseynidagi malyoklarga xam shu miqdorda yem berildi. Suv parametrlari nazorat qilindi. Tajribamiz davomida 10 kun o‘tgandan so‘ng bioflok tizimida jiddiy muammo kuzatildi. Mavjud bioflok massasining 70% nobud bo‘ldi. Shundan so‘ng 30% qolgan suvga 70% toza suv qo‘shildi. Bioflokning barqaror rivojlanishini ta’minlash uchun maxsus probiotiklar qo‘shildi va tizim 7 kun davomida kuzatildi. Tizim qayta tiklandi. Bir xafta muddatdan so‘ng malyoklar og‘irligiga qarab qayta taqsimlandi: bioflok tizimiga 175 ta baliq (umumiy og‘irligi 842 g), nazorat tizimiga esa 175 ta baliq (865 g) ajratildi. (2-rasm) 2-rasm. Malyoklarni og‘irligini o‘lchash jarayoni. https://scientific-jl.com/wsrj 8 3 Volume-40_Issue-2_June-2025 World scientific research journal Bu holat bioflok tizimida malyoklarning biroz sekinroq o‘sishini ko‘rsatdi, bu esa ehtimol bioflok holatining barqaror emasligi bilan bog‘liq degan hulosaga keldik. Bioflok konsentratsiyasining ortib ketishi oqibatida og‘ir salbiy oqibatlar kuzatildi. Bioflok tizimidagi basseynda 50 ta baliq (250 g) nobud bo‘ldi. Nazorat guruhida ham 28 ta baliq (140 g) o‘lim holati qayd etildi. O‘lim sabablari tahlil qilinganda, bioflok zarrachalari baliqlarning nafas olish organlari — klariya (labirint) organlariga tiqilib, nafas olishni cheklagani aniqlandi.Umuman olganda, bioflok tizimi muvozanatda bo‘lgan vaqtda baliqlarning o‘sish sur’ati, suv sifati va ozuqa o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari ijobiy natija ko‘rsatdi. Biroq, bioflok konsentratsiyasining ortib ketishi va tizim muvozanatining buzilishi baliq salomatligiga salbiy ta’sir ko