BOKSCHI QIZLARNI MASHG’ULOT VA MUSOBAQA JANGLARIDAGI TEXNIK HARAKATLARNI QO‘LLANILISHINI O‘RGANISH

Аннотация

Активное участие девочек во всем мире в профессиональном спорте, в частности в традиционных мужских видах спорта, таких как бокс, резко возрастает. Этот процесс создает необходимость обеспечения гендерного равенства в спорте, социальной инклюзивности и качественной подготовки молодых спортсменов с ранних этапов. Ключевые слова: Бокс, специалисты по боксу, тренер, медико-физиологические, учебно-тренировочные занятия, техническая подготовка боксеров, исследовательская работа, тренировочный процесс. Annotation. The active participation of girls worldwide in traditional male sports, such as professional sports, in particular boxing, is sharply increasing. This process creates the need to ensure gender equality in sports, social inclusion, and high-quality training of young athletes from an early stage. Keywords: Boxing, boxing specialists, coach, medical-physiological, training sessions, technical training of boxers, research work, training process. Kirish: Adabiyotlar tahlili va boks mutaxassislari fikricha, o‘smir bokschilarning texnik tayyorgarligini oshirishda qo‘llaniladigan samarali vosita va usullar bugungi kungacha muammoli masalaligicha qolmoqda, shuning uchun ham bokschilarning texnikasini takomillashtirish o‘ta muhimdir. O‘smir bokschilarni tayyorlashdagi muammolar shunchalik ko‘p qirraliki, ularning ko‘plarini hal etish uchun faqatgina murabbiyning harakati etarli bo‘lmaydi. Masalan, o‘smir sportchilar guruhi oldiga maqsad va vazifalar qo‘yilayotgan vaqtda, sport maktablarining faoliyatini belgilovchi me’yoriy hujjatlardan tashqari pedagogik va tibbiy-fiziologik tekshiruvlarning natijalari ham e’tiborga olinishi kerak yoki sportchilarning sportga layoqatli ekanliklarini aniqlash vaqtida masalaga majmuaviy yondashish lozim, chunki bunda keng doiradagi mutaxassislarning (shifokorlar, psihologlar, fiziologlar va h.k.) fikrlari muhim o‘rin tutadi. Boshqacha qilib aytganda, boshqaruvning samaradorligi ko‘plab xizmatlarning o‘zaro muvofiqlashtirilgan harakatlariga bog‘liq. [5; 234-b.] Ishning dolbzarbligi: Hozirgi vaqtda Respublikamizda ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy va madaniy sohalarda amalga oshirilayotgan islohotlar ta’limni, kadrlar tayyorlash tizimini tubdan yangilash va rivojlantirishni talab etadi. Ta’lim tizimini zamon talablari darajasida va erishilgan tajribalar asosida rivojlantirish orqali o‘sib kelayotgan yosh avlodni jamiyat hayotida faol ishtirok etadigan, har tomonlama etuk va yuksak ma’naviyatli komil insonlar qilib tarbiyalash davlatimizning eng ustivor yo‘nalishlaridan hisoblanadi. 1482 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6 Jahonda bugungi kunda yosh sportchilarning musobaqaga tayyorgarlik davrini rejalashtirish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar global mavzuga aylanmoqda. Sportda yuksak natijalarga erishish bevosita tayyorgarlikning ilmiy asoslangan, individual yondashuvga tayangan shaklini talab qilmoqda. 13–14 yosh oralig‘i o‘smir sportchilar uchun kardiorespirator va mushak-skelet tizimi intensiv rivojlanadigan davri bo’lib bu bosqichda sport yuklamalari organizm imkoniyatlariga moslashtirish, bokschi qizlarni fiziologik va psixologik omillari, o‘smirlik davrida qizlarda gormonlar muvozanati va jismoniy moslashuv mexanizmlarini qo’llashga qaratilgan ilmiy tadqiqot ishlari olib borilgan. Bokschi qizlarda bu holat o‘zini reaksiya tezligi, chidamlilik va ruhiy barqarorlikni oshirishga qaratilgan ilmiz izlanishlar deyarli olib borilmagan. Yuqoridagilarni inobatga olib bokschi qizlarning musobaqa oldi tayyorgarlik davrini rejalashtirish metodikasini ishlab chiqish zaruriyati yuzaga kelmoqda. [10; 275-b.] Respublikamizda so’nggi yillarda ayollar sportiga, xususan, boksga bo‘lgan e’tibor sezilarli darajada ortmoqda. Davlat dasturlari asosida yosh sportchilar, jumladan, qizlarning sport bilan muntazam shug‘ullanishi uchun zarur infratuzilma va imkoniyatlar yaratilmoqda. Aynan ushbu yosh davrida organizmda fiziologik va psixologik o‘zgarishlar jadallashadi, bu esa sport mashg‘ulotlarining tuzilishi, yuklamalar hajmi hamda sifatini to‘g‘ri tanlashni talab qilmoqda. Shuning uchun yosh bokschi qizlarning musobaqaga tayyorgarlik davrini yosh xususiyatlariga mos, tizimli ravishda tashkil etish, ularning salomatligi, sportdagi muvaffaqiyati va uzoq muddatli faoliyatini ta’minlovchi omillardan biriga aylanmoqda. Bunday sharoitda 13-14 yoshli bokschi qizlar uchun musobaqa oldi tayyorgarlik davrini rejalashtirish metodikasini ilmiy asosda ishlab chiqish alohida dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Mavjud adabiyotlarning tahlili shuni ko‘rsatadiki, 13-14 yoshli bokschi qizlarni musobaqa oldi tayyorgarligini rejlashtirish muammolariga bag‘ishlangan ko‘plab tadqiqotlar mavjud, ammo bokschi qizlar organizmiga xos bo‘lgan o‘ziga xos xususiyatlar hisobga olib ularning sog‘lom rivojlanishiga xizmat qiladigan metodika bo’yicha ularni tizimli tayyorlash bilan bog‘liq bo‘lgan tadqiqotlarga kam e’tibor qaratilgan. [3; 189-b.] Biz tamondan rejalashtirilgan tadqiqot ishlari Yakkakurash