HAYAL-QÍZLAR GANDBOLÍ: ZAMANAGÓY JAǴDAYDÍŃ AYÍRÍM TÁREPLERI

Аннотация

Необходимым условием спортивной подготовки является объективная информация о состоянии вида спорта, тенденциях его развития, количественных значениях базовых параметров соревновательной тренировки. Крупнейшие официальные спортивные соревнования, включая чемпионаты мира, являются источником соответствующей информации. Материалы таких соревнований, проведенных среди женских сборных команд по гандболу, стали основа нашего исследования. Ключевые слова: женские национальные сборные, высококвалифицированные гандболисты, параметры ситуации, показатели соревновательной деятельности, значения модели, современные тенденции гандбола. Annotation. A necessary condition for sports training is objective information about the state of the sport, its development trends, and the quantitative values of the basic parameters of competitive training. The largest official sports competitions, including world championships, are a source of relevant information. Materials from such competitions held among the women's national handball teams formed the basis of our research. Keywords: Women's national teams, highly qualified handball players, situation parameters, competitive activity indicators, model values, current trends in handball. KIRISIW: Rásmiy xalıqaralıq sport jarıslarınıń, ásirese, jáhán chempionatı sıyaqlı iri jarıslardıń áhmiyetin joqarı dárejede bahalaw qıyın. Jarıslardıń ózi erisilgen nátiyjelerdi kórsetiw, ayırım sporchılar hám komandalardıń jetiskenliklerin bahalaw hám salıstırıwdıń obektiv usılı bolıp, sport túriniń házirgi jaǵdayın anıqlaw, onı bunnan bılay da rawajlandırıw jolların belgilew, joqarı sport nátiyjelerine erisiwdiń nızamlılıqları hám tiykarǵı quramlıq bólimlerin anıqlaw imkániyatın beredi [1, 4]. Bunday maǵluwmatlar jetekshi sporchılardıń da, jaqın hám uzaq rezervlerdiń de joqarı nátiyjeli sport tayarlıǵınıń tiykarlarınan biri esaplanadı [2, 3]. METODI: Izertlew predmeti gandbol boyınsha Jáhán chempionatınıń qatnasıwshıları 1475 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6 bolǵan 24 milliy hayal-qızlar saylandı komandalarınıń jaǵdayı hám jarıs iskerligi kórsetkishleri bolıp xızmet etti [5]. Juwmaqlanǵan jáhán chempionatınıń nátiyjelerinen biri sıpatında Evropadaǵı gandbol mektebiniń ústinligin atap ótiw kerek, evropanıń milliy saylandı komandaları dáslepki 12 orındı iyeledi. Sonıń menen birge, Aziya, Afrika hám Amerika kontinentinen qatnasıp atırǵan 9 komandadan jetewi turnir kestesiniń aqırǵı jeti ornın (18-24) iyeledi. Bul jaǵday házirgi kúnde Evropa mektebiniń jáhán hayal-qızlar gandbolında ústinlik etip atırǵanınan dárek beredi. Izertlew dawamında tájiriybeli gandbolshılardıń jaǵdayın sáwlelendiriwshi kórsetkishler: Boyı, dene salmaǵı, dene salmaǵı indeksi (DSI), pasport jası, xalıqaralıq oyınlar tájiriybesi; sonday-aq, gandboldaǵı jarıs iskerligin muǵdar hám sapa jaǵınan xarakterleytuǵın parametrler ulıwma sanı 28 dep esaplandı. IZERTLEW NÁTIYJELERI HÁM OLARDIŃ DODALANIWI. Ótkerilgen izertlewler nátiyjesinde gandbol boyınsha hayal-qızlar saylandı komandaları arasında ótkerilgen Jáhán chempionatında kórsetilgen sport nátiyjesi tómendegilerge baylanıslı ekenligi anıqlandı: oyınshılardıń TVI (r<0,01 bolǵanda r=0,404); olardıń sport stajı (r<0,01); = 0,282; p<0,01); pasport jası (r=0,220; p<0,01); uzınlıǵı (r=0,205; p<0,01) hám deneniń massası (p<0,05 bolganda r=-0,110). Bunda, jáhán chempionatı qatnasıwshılarınıń ortasha jası 25,7±0,34 jastı quradı (1- keste). Joqarı tájiriybeli gandbolshılardıń dene salmaǵı 69,7±0,50 kg, boyı 175,4±0,51 sm, dene salmaǵı indeksi 22,6±0,11 kg/m2. Bul san mánisi usı jınısqa tiyislilik hám jasqa baylanıslı registr ushın bar bolǵan model diapazonına sáykes keledi. Sonıń menen birge, chempionat qatnasıwshılarınıń hár biri chempionatqa shekem óz saylandı komandası quramında 59,9±6,15 oyın ótkergenligin atap ótiw kerek. 1-keste - Jáhán chempionatı qatnasıwshılarınıń jas hám antropometriyalıq ózgeshelikleri. Kórsetkishler Sanlı mánisler Ayırmalıq t. p. n = 384. n = 48. xarakteri hám muǵdarı, %; Boyı (sm) 175,4±0,51; 175,4±0,24; - - - Dene salmaǵı (kg). 69,7±0,50; 69,2±0,58; -0,7; 0,65; - Dene salmaǵı indeksi (kg/m2) 22,6±0,11. 22,7±0,19; +0,4; 0,45; - Jas 25,7±0,34. 26,7±0,24; +3,9; 2,38; <0,05; Jarıs tájiriybesi (oyınlar sanı) 59,9±6,15. 102,6±3,64; +71,3; 5,97. <0,001; Bul kórsetkishlerdi usı jáhán chempionatı sıylı orın iyeleri ushın uqsas bolǵan kórsetkishler menen salıstırıw eki statistikalıq áhmiyetli (p<0,05 bolǵanda) ayırmashılıqtıń bar ekenligin atap ótiwge imkaniyat beredi. Jáhán chempionatınıń laureatları óz qarsılaslarınan jası (3,9% ke; p<0,05) hám óz saylandı komandaları quramında ótkerilgen xalıqaralıq oyınlar sanı (71,3% ke; p<0,001) boyınsha ústinlikke eristi. Bul jaǵday házirgi zaman hayal-qızlar gandbolında joqarı sport nátiyjelerine erisiw ushın salmaqlı jarıs tájiriybesine iye bolıw zárúrligin kórsetedi. 2-kestede keltirilgen milliy saylandı komandalardıń jarıs iskerliginiń muǵdarlıq parametrleri (MP) boyınsha óz-ara baylanıslılıq analizi