18-20 ЁШЛИ БОКСЧИ ҚИЗЛАРНИНГ МАХСУС ЖИСМОНИЙ ТАЙЁРГАРЛИГИНИ АНИҚЛАШ

Аннотация

In this article, we will determine the special physical training, physical qualities, strength, speed, agility, flexibility, endurance, indicators of 18-20 еar-old girl boxers who are participating in the national boxing team of Uzbekistan. Key words: Physical fitness, physical qualities, agility, strength, endurance, flexibility, quickness, physical development. Долзарблиги. Спорт соҳасида бир қатор олиб борилган илмий тадқиқотлар боксчи қизларда юқори натижаларга эришишда ўзига хос морфологик хусусиятлар, юқори даражадаги жисмоний ва психологик қобилиятлар, юқори техник ва тактик маҳорат ҳамда тайёргарлик жараёнлари ни тўғри ташкил қилиш ва бошқаришнинг катта аҳамиятга эга эканлигини кўрсатади. Дунёдаги кўплаб мамлакатларда бокс билан шуғулланувчи спортчиларни тайёрлаш тизимини замон талабла рига мослаштириш юзасидан кенг кўламли илмий тадқиқот 240 “Ijtimoiy va gumanitar ta’lim yo‘nalishlardagi talabalarning kompetentligini oshirish: muammolar va yechimlar” mavzusida ZARMED Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to’plami UNIVERSITETI Samarqand-2025. 23-24-may ишлари амалга оширилмоқда. Бироқ, айнан дастлабки хотин-қизлар терма жамоасида шуғулланувчи 18-20 ёшли боксчиларни саралаш тизимини ташкил қилиш ва бокс спортида келажакда юқори натижаларга эриши мумкин бўлган иқтидорли боксчи қизларни аниқлаш ва уларнинг тайёргарлик жараёнларини ташкил қилиш батафсил ёритилган илмий ишланма ва тажрибаларнинг етишмаслиги кузатилмоқда. Дастлабки хотин-қизлар терма жамоасида боксчи қизларни индивидуал имкониятларни инобатга олган ҳолда саралашнинг меъзонларини ишлаб чиқиш масалалари етарлича ўрганилмаган лиги сабабли дастлабки ихтисослик босқичидан чуқурлаштирилган ихтисослик босқичига ўтиш жараёнида натижаларнинг пасайиши вужудга кел моқда. Таъкидлаш жоизки, дастлабки хотин-қизлар терма жамоасида шуғулланувчи боксчи қизларни саралаш самарадорлигига таъсир кўрсатувчи омилларнинг тизимли ўрганилмаганлиги ва илмий асосланган тавсияларнинг йўқлиги соҳа мутахас сислари олдига қатор вазифаларни қўяди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 29- апрелдаги ПҚ-5099-сон “Боксни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори бокс спорт турини янада ривожланишига катта ҳисса қўшди десак муболаға бўлмайди. Бокс спорт тури бўйича хотин-қизлар Олимпия ўйинлари таркибига 2016- йилда киритилган. Спортнинг ушбу турида спорт заҳираларини тайёрлашнинг мамлакатимиздаги Ўзбекистон бокс терма жамоасида шуғуланиб келаётган 18- 120ёшли боксчи қизларнинг хали етарлича ривожлангани йўқ, шу нинг учун 18- 20 ёшли боксчи қизларни тайёрлаш масалаларига катта эътибор қаратилиши зарур. Соҳанинг етакчи олимлари С.С.Тажибаев, Ф.А.Керимов, Ф.К.Турдиев, Ф.Т.Абдуллаев, Қ.А.Умаров ва бошқа кўпчилик мутахассисларнинг фикрига кўра, барча жисмоний сифатлар ва қобилиятларни бошланғич тайёргарлик босқичи ёшидан бошлаб ривожлантиришга жиддий эътиборда бўлишни муҳим деб ҳисоблашган. Лекин, ҳозирги вақтга қадар, 18-20 ёшли боксчи қизларда жисмоний сифат кўрсаткичлари йўналишига қаратилган воситаларни қўлланилиш шиддати ва ҳажми меъёрларини аниқлаш масалалари етарлича ўрганилмаганлигича қолмоқда. Ушбу ҳолат мазкур тадқиқотнинг мавзусини долзарблаштиради. Тадқиқотнинг мақсади 18-20 ёшли боксчи қизларнинг умумий ва махсус жисмоний тайёргар лиги кўрсаткичларини махсус қопда (8-40 сонияда урилган зарбалар сони) аниқлаш. Тадқиқотнинг вазифалари: 18-20 ёшли боксчи 241 “Ijtimoiy va gumanitar ta’lim yo‘nalishlardagi talabalarning kompetentligini oshirish: muammolar va yechimlar” mavzusida ZARMED Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to’plami UNIVERSITETI Samarqand-2025. 23-24-may қизларнинг жисмоний тайёргарлик кўрсаткичларини махсус қопда (8-40 сонияда урилган зарбалар сони) аниқлаш. Тадқиқотнинг объекти: 18-20 ёшли боксчи қизларнинг машғулотлари жараёни. Тадқиқотнинг предмети: 18-20 ёшли боксчи қизларнинг умумий ва махсус жисмоний тайёргар лиги кўрсаткичларини махсус қопда (8-40 сонияда урилган зарбалар сони) тадқиқ қилиш. Тадқиқот усуллари: илмий-услубий адабиётлар таҳлили, педагогик кузатув, педагогик тест ўтка зиш, математик-статистик таҳлил. Тадқиқотни ташкиллаштириш: Тадқиқотларда, Ўзбекистон бокс терма жамоасида шуғулланиб келаётган 18-20 ёшли боксчи қизларнинг (n=20) нафар ёш боксчи қизлар иштирок этдилар. Ўтказилган тадқиқот натижалари ва муҳо камаси: Тадқиқот ишимизнинг мақсад ва вазифаларидан келиб чиққан холда қуйидагилар амалга оширилди. Унга кўра шуғулланувчи 18-20 ёшли боксчи қизларларни махсус жисмоний тайёргар лигини аниқлаш 8-40 сония тестида махсус қопда зарбаларини текшириш бўйича тест олинди, 46 (+80) кг вазнли боксчи қизларда максимал тезликда берилган зарбаларнинг ўртача сон кўрсаткичлари ПЧК-портловчи чидамлилик коеффитсенти, ПЧИ-портловчи чидамлилик индекси, КИҚИ-кре атинфосфат ишлаш қобиляти индекси, ТЧК- тезкор чидамлилик коеффитсентилари аниқланди. Мусурмонова Мафтуна 46 кг вазнли боксчи қизимизда юқори тезликда берилган зарбаларнинг ўртача сони ПЧК-портловчи чидамлилик коеффит сенти-0,49 паст кўрсаткични