К содержанию
РецензированоRU2025

ХОРИЖ ПСИХОЛОГЛАРИ ТАДҚИҚОТЛАРИДА ҲАЁТИЙ СТРАТЕГИЯЛАРНИ ЎРГАНИШ

СТРАТЕГИЯЛАРНИ ЎРГАНИШ · Ўлмасова Д.X. · Марупова Нилуфар Илхамовна (Ўзбекистон журналистика ва коммуникациялар университети ўқитувчиси,) · Сирожиддинова М.С. (Самарқанд Зармед университети “Ижтимоий фанлар” кафедраси ўқитувчиси) · Махмуджонова М.Ф. (Самарқанд Зармед университети “Ижтимоий фанлар” кафедраси ўқитувчиси)

Журнал универсальных научных исследований · 3 · 2025

Аннотация

The article analyzes the research of foreign scientists in the field of concepts of life strategy. It is noted that the concept of life strategy unites - methods of creating a person's life, their various manifestations, activity, purpose, aspiration, need, responsibility, will and other individual human activity. Key words: Motive, motivation, goal, aspiration, need, ideal, success motivation, motivational traditions. 126 “Ijtimoiy va gumanitar ta’lim yo‘nalishlardagi talabalarning kompetentligini oshirish: muammolar va yechimlar” mavzusida ZARMED Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to’plami UNIVERSITETI Samarqand-2025. 23-24-may Ҳаётий стратегиялар одамзод ва жамият ҳақидаги бир қатор фанлар бўлмиш - психология, акмеология, жамиятшунослик, антропология маданияти, шунингдек фалсафа фанлари тадқиқотларининг бевосита ва билвосита мавзуси ҳисобланади. Лекин психология йўналишидаги илмий ва илмий оммабоп нашрларнинг ортиб боришига қарамасдан шахснинг ҳаётий стратегиялари муоммоларига тегишли ишлар унчалик кўп эмас. Замонавий талабга жавоб берадиган ва ўқувчи аудиториясини кенгайтирадиган бир қанча илмий материалларни интернет тармоғидаги сайтларидаги таҳрирларни таъкидлаш мумкин. Шахснинг ҳаётий стратегиялари муаммолари замонавий тадқиқотчиларнинг эътиборини ўзига жалб қилади. Ғарб психологиясида фикр тадқиқотнинг илмий асоси сифатида шахснинг ҳаётий стратегияларини комплекс ўрганишига кенг маълумотларни тақдим этади. Шу қаторда э.Берн, А.Бандура, А.Маслоу, Т.Олпортнинг кашфиётлари алоҳида қийматга эга. Рубинштейн, Б.Г.Ананев, К.А.Абулханова-Славская, А.А.Кроник, Ю.М.Резник, э.И.Головоха, Р.Пехунин ва бошқа психологларимиз ўзларининг кўп ишларини шахснинг ҳаётий муаммоларини анализига бағишлашди. Уларнинг диққат марказида ҳаёт йулини танлашни ва қуришни ташкил қилиш, ҳаёт услуби ва образи, шахсий ҳаётни маданий юксалтириш уни амалга ошириш ва ижодий ҳаёт каби масалалар бўлган. Б.Г.Ананев шахсни ижтимоий тараққиёт объекти сифатида кўриб чиқади ва ижтимоий вазият тараққиёти мавқеи, ҳаёт тимсоли ва бошқалар ҳақидаги унинг тараққиёт ҳолатидаги 8 детерменант системасига киритди ва танланган фаолиятнинг бошланишидан, бошланишни шахс тарбия тарихидан эришилга натижалари ва кулминатсиянинг боғлиқлигини кўрсатиб берган. Бу фактларни Б.Г.Ананев асосан инсон танлаган фаолиятининг субъекти сифатида боғлайди, танлаган йўли билан эмас. Ҳаётий стратегияларни ўрганишда фанда энг ёритилган мавзу бу субъектнинг ҳаётий фаолияти ривожланиши билан боғлиқлигидир (С.Л.Рубинштейн, К.А.Абулханова- Славская ва б.) бунда асосий фаcтор бўлиб, шахснинг ўз ҳаётини ўзгартиришдаги ва ташкиллаштиришдаги фаоллиги ва ижодкорлиги ўйнайди. Аммо ҳаётий стратегияларнинг ўзи ва ривожланишнинг асосий томони инсоннинг ўз ҳаётинингқандай субъекти бўла олганлиги ҳисобланади. Ҳаётий стратегияларнинг тадқиқотида янги йўналишида мисол сифатида детерминант ва уни барпо қилиш аниқ қисман таълим ва каръера. 127 “Ijtimoiy va gumanitar ta’lim yo‘nalishlardagi talabalarning kompetentligini oshirish: muammolar va yechimlar” mavzusida ZARMED Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to’plami UNIVERSITETI Samarqand-2025. 23-24-may Илмий муаммоларнинг анализи (таҳлили) қуйидаги асосий саволлар билан боғлиқ. 1. Шахнинг ҳаётий стратегияларини кенг ва тор тушунчада аниқланиши (каръера ва таълим). 2. Ҳаётий (шунингдек каръера ва таълимий) стратегиялар. 3. Профессионал гуруҳ ёки алоҳида оммавий ҳаётий стратегиялар (ёшлар, давлат ёки ҳукумат одамлари ва ҳоказо) 4. Индивидуал шахс стратегияларнинг эмперик тадқиқот методлари ва методикалари. Шахс ҳаётий стратегияларни аниқлашдаги муаммолар. Адабиётда бир хил тушунчага эга бўлган ёки маъно жиҳатдан бир-бирига яқин бўлган бир қанча турли тушунчалар бор. (ҳаёт сенарийси, ҳаёт ҳикояси, ҳаёт йўли, ҳаёт плани, ҳаёт тарзи, ҳаёт дастури, ҳаёт истиқболи ва ҳ.) бу билан боғлиқ таҳлил кўп томонламалиги, Шахс ривожланишида ҳаётий стратегиялар билан бир қаторда унинг ҳаёт тарзини олиб бориши ҳам рол ўйнайди. (шакл, тартиб, ҳаёт стили), ҳаётий воқеларни англаш усуллари (ҳаётий позитсияси ва чизиғи) ҳаётини тасвирлаш усуллари (тарихи, биографияси) ва ҳаётни қуриш рамзий усуллари (ҳаёт режаси ва сенарийси). “Ҳаёт стратегияси” тушунчасини ўрнига Э.И.Головоха “ҳаёт истиқболи” тушунчасини қўллайди ва уни охирги сўзи дағал эмас, ҳаётий йўл келажагини расмийлаштириш билан изоҳлайди. “Ҳаёт истиқболини таъкидлайди – у инсон ҳаётини индивидуал мазмун ва ижтимоий қиймат, мураккаб қарама-қарши алоқаларни ва кутилаётган ҳодисаларни дастурлаш билан боғланадиганбир бутун манзара сифатида кўриб чиқиш зарур”. Ҳаёт стратегияси тушунчаси моҳияти асосчиси К.А.Абулханова- Славскаянинг “ҳаёт стратегияси” номли иши ҳисобланади. У барча замонавий ишлаб чиқишнинг асоси бўлиб хизмат қилди. Адиб ҳаёт стратегиясини шахснинг ҳаёт талабларига ўзининг индивидуал бирикиш қобиляти сифатида кўриб чиқади. Кенг маънода ҳаёт стратегияси (бошқа кўплаб ҳаёт тактикаларидан фарқли), дейди К.А.Абулханова-Славская, бу турли ҳаётий талабларда, шхснинг ҳаёт та

Доказательный фрагмент

«The article analyzes the research of foreign scientists in the field of concepts of life strategy.»

Образец извлечения

Демо-превью

The article analyzes the research of foreign scientists in the field of concepts of life strategy. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Motive, motivation, goal, aspiration, need, ideal, success, мақсад, мотивация, мотив
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники