Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
PYTHON DASTURLASH TILIDA RETURN OPERATORI VA FUNKSIYADAN NATIJANI QAYTARISH
МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ · АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК · FUNKSIYADAN NATIJANI QAYTARISH · Tojimamatov Israil Nurmamatovich · Topvoldiyev Asadbek Nushonboy o’g’li
Международная конференция академических наук · 2026
Аннотация
This article provides a detailed explanation of how to return results from functions in the Python programming language using the return operator. The return operator is used to exit a function and return a value. The article discusses the working mechanism of the return operator, returning multiple values, returning the None value, as well as common mistakes when using return and recommendations for writing efficient code. Kalit so‘zlar Python, return, funksiya, qiymat qaytarish, None, kod samaradorligi, tuple, ko‘p qiymatli natija, dasturlash tamoyillari, funksiya chiqishi. Zamonaviy dasturlash tillarida funksiyalar (yoki protseduralar) dasturiy ta'minotning asosiy tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. Ular kodni modulga ajratish, uni qayta ishlatish, testlash va tushunishni osonlashtirish imkonini 144 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК beradi. Funksiya — bu nomlangan, mustaqil ishlov beruvchi kod blokidir. U odatda tashqi parametrlar (argumentlar) qabul qiladi, ular ustida amallar bajaradi va yakuniy hisoblangan natijani qaytaradi. Shuning uchun funksiyalar yirik va murakkab dasturlarni lo‘nda, tuzilmaviy va moslashuvchan tarzda qurishga yordam beradi.Python dasturlash tilida funksiyalarni yaratish va ulardan foydalanish juda sodda va intuitiv tarzda amalga oshiriladi. Funksiya natijalarini tashqi muhitga uzatishning asosiy vositasi — bu return operatoridir. return funksiyaning ichki bajarilish jarayonida hisoblangan qiymatni tashqariga chiqarish uchun xizmat qiladi. Bu operator yordamida nafaqat oddiy qiymatlar (masalan, son, satr), balki murakkab obyektlar (ro‘yxatlar, lug‘atlar, sinflar) ham qaytarilishi mumkin.Shuningdek, return operatori funksiyani belgilangan nuqtada to‘xtatadi. Ya’ni, funksiyada return operatori ishlagach, undan keyingi kodlar bajarilmaydi. Bu xususiyat dasturchilarga boshqaruv oqimini aniq nazorat qilish, ortiqcha resurs sarfini kamaytirish va samaradorlikni oshirish imkonini beradi.Python funksiyalarining kuchli tomonlaridan yana biri — ular bir nechta qiymatni birdaniga return orqali qaytara oladi. Bu imkoniyat ko‘p hollarda natijalarni to‘plam (tuple) ko‘rinishida qaytarish orqali amalga oshiriladi va dastur tuzilmasini soddalashtiradi.Mazkur maqolada aynan return operatorining Python dasturlash tilidagi ahamiyati, ishlash prinsipi, amaliy misollar, ko‘p qiymatli natijalarni qaytarish, funksiyadan None qiymatini olish kabi jihatlar chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, return operatori bilan ishlashdagi keng tarqalgan xatoliklar va ularning oldini olish usullari ham ko‘rib chiqiladi. Bu bilimlar nafaqat Python dasturchilari, balki umumiy dasturlash konsepsiyasini chuqur tushunishga intilayotgan har bir o‘quvchi uchun foydali bo‘lishi mumkin. return operatorining asosiy sintaksisi Python tilida return operatori quyidagi shaklda yoziladi: python КопироватьРедактировать def funksiya_nomi(parametrlar): # amallar return qiymat Agar return dan keyin hech narsa yozilmasa, yoki umuman return ishlatilmasa, funksiya None qiymatini qaytaradi. Oddiy misol python КопироватьРедактировать 145 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК def kvadrat(son): return son ** 2 print(kvadrat(4)) # Natija: 16 Yuqoridagi funksiya berilgan sonning kvadratini qaytaradi. return orqali son ** 2 qiymati chaqiruvchiga uzatiladi. Bir nechta qiymatni qaytarish Python’da funksiya bir nechta qiymatni qaytarishi mumkin. Bunda qiymatlar tuple (to‘plam) ko‘rinishida uzatiladi: python КопироватьРедактировать def amallar(a, b): return a + b, a - b, a * b natija = amallar(5, 2) print(natija) # (7, 3, 10) qoshish, ayirish, kopaytirish = amallar(5, 2) print(qoshish) # 7 return va None qiymati Agar funksiya return operatorini ishlatmasa, Python avtomatik tarzda None qiymatini qaytaradi: python КопироватьРедактировать def salom(): print("Salom!") natija = salom() print(natija) # Natija: None return operatori funksiyani to‘xtatadi return operatori chaqirilgach, funksiyadagi qolgan kodlar bajarilmaydi: python КопироватьРедактировать def test(): return "Bajarildi" print("Bu kod ishlamaydi") print(test()) # "Bajarildi" return bilan rekursiv funksiyalar return rekursiv funksiyalarda ayniqsa muhimdir: python КопироватьРедактировать 146 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК def faktorial(n): if n == 1: return 1 return n * faktorial(n - 1) print(faktorial(5)) # 120 Amaliy misol: Studentning o‘rtacha bahosini hisoblash python КопироватьРедактировать def ortacha_baho(baholar): if not baholar: return 0 return sum(baholar) / len(baholar) print(ortacha_baho([5, 4, 3])) # 4.0 Xatoliklardan ehtiyot bo‘lish Quyidagi holatlar xatoliklarga olib keladi: 1. return operatoridan oldin if ishlatilmagan holatlarda istalmagan chiqish. 2. Qiymat o‘rniga print() bilan natijani chiqarish, lekin hech narsa qaytarmaslik. Xato misol: python КопироватьРедактировать def xato_funksiyasi(a, b): print(a + b) # faqat chiqaradi, qaytarmaydi natija = xato_funksiyasi(2, 3) print(natija) # None return operatorini samarali ishlatish bo‘yicha tavs
Доказательный фрагмент
«This article provides a detailed explanation of how to return results from functions in the Python programming language using the return operator.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article provides a detailed explanation of how to return results from functions in the Python programming language using the return operator. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- return, Python, kod samaradorligi, funksiya, None, funksiya chiqishi., ko‘p qiymatli natija, tuple, qiymat qaytarish, dasturlash tamoyillari
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025