Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
YOSH FUTBOLCHILARNING KUN TARTIBINI GIGIYENIK BAHOLASH
Eshtemirov Abbos Normo‘min o‘g’li · Toshkent Tibbiyot Akademiyasi mustaqil izlanuvchisi.
Прикладные науки в современном мире: проблемы и решения · 2026
Аннотация
Ushbu maqolada maktab yoshidagi futbolchilarni gigiyenik tarbiyalash masalasi har tomonlama tahlil qilinadi. Bolalar va o‘smirlar sportida, xususan futbolda, jismoniy faollikning yuqori darajada bo‘lishi bola organizmiga salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi uchun to‘g‘ri gigiyenik tarbiya juda muhim ahamiyat kasb etadi. Maktab yoshi inson hayotida jismoniy, ruhiy va psixologik rivojlanishning eng faol davri bo‘lib, bu bosqichda to‘g‘ri shakllangan gigiyena ko‘nikmalari nafaqat sog‘lom turmush tarzini yuritish, balki sportda yuqori natijalarga erishishga ham xizmat qiladi. Maqolada futbol bilan shug‘ullanuvchi yoshlar uchun jismoniy mashqlardan oldin va keyin bajarilishi lozim bo‘lgan gigiyenik talablar, sport formalari va poyabzallarining tozaligi, to‘g‘ri ovqatlanish, mashg‘ulot va dam olish rejimlari, shuningdek, shaxsiy gigiyena (qo‘l yuvish, dush qabul qilish, tish tozaligi va h.k.) kabi omillar batafsil yoritilgan. Shu bilan birga, futbolchilarni kasalliklardan muhofaza qilish, ayniqsa, infeksion va shamollash bilan bog‘liq xastaliklarning oldini olish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ham beriladi. Maqolada murabbiy, ota-ona va maktab mutaxassislarining futbolchi bolalarda sog‘lom hayot tarzini shakllantirishdagi roli alohida o‘rin tutadi. Gigiyenik tarbiya nafaqat sog‘liqni saqlash, balki bolalarning o‘zini o‘zi nazorat qilish, shaxsiy intizom va mas’uliyat tuyg‘usini oshirishga ham xizmat qiladi. Shu boisdan, mazkur maqolada berilgan nazariy ma’lumotlar va amaliy tavsiyalar futbol to‘garaklari, sport maktablari hamda umumta’lim muassasalarida samarali foydalanilishi mumkin. Kalit so‘zlar: futbol, gigiyenik tarbiya, jismoniy mashqlar, shaxsiy gigiyena qoidalari, badantarbiya, jismoniy rivojlanish Аннотатсия В данной стате всесторонне рассматривается вопрос гигиенического воспитания школников, занимающихся футболом. В детско-юношеском спорте, особенно в футболе, высокая физическая активност требует соблюдения правилных гигиенических норм, чтобы предотвратит возможное негативное влияние на организм ребёнка. Школный возраст — это период активного физического, психического и психологического развития, и сформированные в это время навыки личной гигиены способствуют не толко ведению здорового образа жизни, но и достижению высоких резултатов в спорте. В стате подробно изложены гигиенические требования, которых должны придерживатся юные футболисты до и после тренировок, включая чистоту спортивной одежды и обуви, правилное питание, режим труда и отдыха, а также соблюдение личной гигиены (мытё рук, принятие душа, уход за зубами и т.д.). Также даны практические рекомендасии по профилактике заболеваний, в особенности инфексионных и простудных. Особое внимание уделяется роли тренера, родителей и педагогов в формировании у юных футболистов навыков здорового образа жизни. Гигиеническое воспитание способствует не толко укреплению здоровя, но и развитию самодиссиплины, чувства 120 ответственности и умения контролироват своё поведение. Изложенные в стате теоретические положения и практические советы могут быт эффективно исползованы в футболных сексиях, спортивных школах и общеобразователных учреждениях. Ключевые слова: футбол, гигиеническое воспитание, физические упражнение, правила личной гигиены, физическое воспитание. Futbol insonning har tomonlama jismoniy rivojlanishiga katta hissa qo‘shadigan va shu bilan birga uning tanasiga juda yuqori talablar qo‘yadigan sport turlariga kiradi. Yuklamaning fiziologik xususiyatiga ko‘ra, futbol, boshqa sport o‘yinlari singari, doimiy o‘zgaruvchan intensivlik (maksimaldan o‘rtachagacha) bilan o‘zgaruvchan xususiyatga ega bo‘lgan atsiklik, asosan dinamik ishdir. O‘yin davomida xarakteri, shiddati va davomiyligi turlicha bo‘lgan mashqlar turli ketma-ketlik va nisbatda, turli intervallar bilan almashinib turadi. To‘p uchun uzluksiz kurash juda xilma-xil harakatlar va harakatlar (yurish, keskin to‘xtashlar, siltashlar, tez startlar, tezlanishlar, burilishlar bilan turli jadallikda yugurish; sakrashlar; to‘pga zarbalar berish; turli kuch va akrobatik usullar) bilan bog‘liq. Futbolchilarning jismoniy tayyorgarligi xilma-xil harakat ko‘nikmalarini egallash yo‘li bilan sport ixtisoslashuvi bazasini yaratadi va shu bilan futbolchilarga zarur bo‘lgan jismoniy rivojlanishni ta’minlaydi. Tezlik, chidamlilik, kuch, chaqqonlik va egiluvchanlik futbolchiga yuksak mahorat ko‘rsatish uchun zarur bo‘lgan asosiy jismoniy sifatlardir. Ularning rivojlanish va takomillashish darajasiga nafaqat bir o‘yinning, balki butun musobaqa davrining natijasi bog‘liq. Yosh futbolchilarni har bir yosh davrida o‘qitish va mashq qildirishning oqilona metodikasini tuzish uchun ular organizmining anatomik-fiziologik shakllanish xususiyatlarini bilish va hisobga olish zarur. Shuni ham ta’kidlash kerakki, organizmning turli a’zolari va tizimlarining ishlashi nafaqat jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish, balki insonning yoshga bog‘liq shakllanishining tabiiy jarayoni bilan ham bog‘liq. Mavjud tadqiqotlar asosida yosh xususiyatlari v
Доказательный фрагмент
«Ushbu maqolada maktab yoshidagi futbolchilarni gigiyenik tarbiyalash masalasi har tomonlama tahlil qilinadi.»
Образец извлечения
Демо-превьюUshbu maqolada maktab yoshidagi futbolchilarni gigiyenik tarbiyalash masalasi har tomonlama tahlil qilinadi. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- футбол, гигиеническое воспитание, физические упражнение, gigiyenik tarbiya, badantarbiya, shaxsiy gigiyena qoidalari, jismoniy rivojlanish, jismoniy mashqlar, futbol
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025