К содержанию
РецензированоUZ2026

HAQORAT QILISH JINOYATINI TERGOV QILISHDA YUZAGA KELAYOTGAN MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI

YOSH OLIMLAR · ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI · Agoyev Shukrullo Safarboyevich (in-academy.uz/index.php/yo) · Mirzaolimov Orifjon Mirzarahim o’g’li (in-academy.uz/index.php/yo)

Молодые ученые · 2 · 2026

Аннотация

Mazkur maqola haqorat qilish jinoyatining tergov jarayonida yuzaga keladigan muammolarni tahlil qilishga bag'ishlangan. Haqorat qilish jinoyati shaxsning sharafiga, dunyoqarashiga va jamiyatdagi o'rniga nisbatan salbiy ta'sir ko'rsatadi, bu esa tergovchi uchun murakkab holatlar yuzaga keltiradi. Ushbu maqolada haqorat qilish jinoyatini tergov qilishda paydo bo'ladigan asosiy muammolar — dalil to'plash, guvohlarning so'zlariga ishonchli yondashish, psixologik zararlarni baholash, jinoyatning ijtimoiy oqibatlarini aniqlash va sud qarorlarida adolatni ta'minlash masalalari keltiriladi. Shuningdek, bu muammolarga qarshi yechimlar, tergovning samarali o'tishini ta'minlash uchun zarur bo'lgan normativ-huquqiy chora-tadbirlar ham ko'rib chiqiladi. Kalit so’zlar Tergovga qadar tekshiruv, tushuntirish berish, tushuntirish xati, yolg’on guvohlik berish, jinoyat protsessi ishtirokchilari, huquq, erkinliklari. Haqorat qilish jinoyati — bu shaxsning sha'niga, qadriga, dunyoqarashiga va shaxsiy huquqlariga tajovuz qiluvchi harakatlar bo'lib, jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin. Ushbu jinoyat ko'pincha so'zlar yoki xatti-harakatlar orqali amalga oshiriladi va shaxsiy va ijtimoiy jihatdan salbiy oqibatlarga olib keladi. Haqorat qilish jinoyatining tergov jarayonida esa bir qator murakkab masalalar va muammolar yuzaga keladi1. Mazkur maqolada, haqorat qilish jinoyatining tergov jarayonida uchraydigan asosiy muammolarni va ularga nisbatan taklif etiladigan yechimlarni tahlil qilamiz. Haqorat qilish jinoyatida, ko'pincha aniq dalillarni to'plash juda qiyin bo'ladi. Dalil sifatida so'zlar, xatti-harakatlar yoki yozma materiallar (masalan, ijtimoiy tarmoqlardagi postlar, elektron pochta orqali yuborilgan xabarlar) keltirilishi mumkin. Biroq, ko'plab holatlarda bu dalillarni tasdiqlashda qiyinchiliklar yuzaga keladi. Shuningdek, guvohlarning ishonchliligi va ularning so'zlariga nisbatan skeptik yondashish ham muammolarni keltirib chiqaradi. Dalil to'plashning samarali usullarini ishlab chiqish, masalan, jinoyat sodir bo'lgan joydan tezda video yoki audio yozuvlar olish, guvohlarning so'zlarini batafsil qayd etish va ekspertiza orqali ta'sirchanlikni tasdiqlash kerak. Bundan tashqari, huquqiy yondashuvni kengaytirish zarur — ijtimoiy tarmoqlardagi materiallar ham sudda dalil sifatida qabul qilinishi kerak2. 1 B.B.Murodov. Jinoyat-protsessual munosabatlarda himoyachining ishtiroki // “Advokatlik faoliyati: nazariya va amaliyot masalalari” mavzusidagi ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. O‘zR Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi instituti. – Toshkent, 2010. B. 171-175. 2 B.B.Murodov. Jinoyat-protsessual qonun normalarini erkinlashtirish yo‘llari // Oliy yuridik o‘quv yurtlarida inson huquqlari muhofazasini ta’minlovchi fanlarning o‘qitishning zamonaviy muammolari. Toshkent. O‘zbekiston Milliy universiteti huquqshunoslik fakulteti 2009. B. 66-69. 39 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo Haqorat qilish jinoyati ko'pincha biror shaxsning shaxsiy tajribasi va his-tuyg'ulariga asoslanadi. Bu esa tergovchiga qiyinchilik tug'diradi, chunki bu holat sub'ektiv bo'lib, har bir shaxs bu haqoratni qanday qabul qilganini farqli ravishda baholashi mumkin. Haqorat qilish jinoyati ko'pincha biror shaxsning shaxsiy tajribasi va his-tuyg'ulariga asoslanadi. Bu esa tergovchiga qiyinchilik tug'diradi, chunki bu holat sub'ektiv bo'lib, har bir shaxs bu haqoratni qanday qabul qilganini farqli ravishda baholashi mumkin. Buning yechimi guvohlarning so'zlarini baholashda adolatli yondashuvni amalga oshirish, har bir guvohning og'zaki va yozma bayonotlarini solishtirib, qarorlar chiqarishda psixologik ekspertizani jalb etish zarur. Sud-psixologik ekspertiza yordamida zararlangan shaxsning ruhiy holati va haqoratdan ko'rgan zararini aniqlash mumkin. Haqorat qilish jinoyatini tergov qilishda guvohlar va zararlangan shaxsning so‘zlariga ishonch, tergov va sud jarayonlarida muhim ahamiyatga ega. Ushbu ishda, guvohlar va zararlangan shaxsning so‘zlarining ishonchliligi va isbotlari quyidagi omillarga bog‘liq3. Zararlangan shaxs (ya'ni, haqoratga uchragan shaxs) o‘zi guvohlik berayotgan holatda, uning so‘zlari haqiqatni aks ettirishi kerak. Zararlangan shaxsning ko‘rsatmalari, agar ular o‘z vaqtida, aniqlik bilan va noaniqlikdan holi bo‘lsa, tergovda katta ahamiyatga ega. Biroq, zararlangan shaxsning o‘zining psixologik holati, shuningdek, avvalgi munosabatlar (agar ular mojarolarga olib kelgan bo‘lsa) bu so‘zlarning ishonchliligini ta'sir qilishi mumkin. Haqorat qilish jinoyatida guvohlarning ko‘rsatmalari, agar ular haqoratni bevosita kuzatgan bo‘lsa, tergovda asosiy rol o‘ynashi mumkin. Guvohlar, o‘z ko‘zlari bilan voqea yuz berishini ko‘rgan yoki uni eshitgan shaxslar sifatida, zararlangan shaxsning guvohligiga tasdiq berish yoki unga qarshi gapirishlari mumkin. Shuning uchun guvohlarning ishonchli va o‘zaro mos tushadigan ko‘rsatmalari, voqeani tergov qilishda foydalidir4. Guvohlarning ishonchliligin

Доказательный фрагмент

«Mazkur maqola haqorat qilish jinoyatining tergov jarayonida yuzaga keladigan muammolarni tahlil qilishga bag'ishlangan.»

Образец извлечения

Демо-превью

Mazkur maqola haqorat qilish jinoyatining tergov jarayonida yuzaga keladigan muammolarni tahlil qilishga bag'ishlangan. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
huquq, tushuntirish berish, Tergovga qadar tekshiruv, tushuntirish xati, yolg’on guvohlik berish, erkinliklari., jinoyat protsessi ishtirokchilari
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники