AHMAD YASSAVIY HAMDA YUNUS EMRO IJODIDA DIDAKTIK TA’LIMOT UYG‘UNLIGI

Аннотация

Ma tüm zaman dilimlerinde, insan biliminin ve düşüncesinin gelişiminde, manevi eğitim başarılarının yükselişinde, mükemmel bir insanın oluşumunda veya mükemmel bir insan olarak atalarımızın mirası, babanın gücü, pandoma didaktik eserlerinin hizmeti son derece harika. Bu çalışmada, didaktik eserlerin yorumlanmasının insani manevi mükemmellikte eğitimsel önemine odaklanıyor ve dünyaca ünlü atalarımızın çalışmalarına asil insani niteliklerle bakıyoruz. Anahtar kelimeler. Devoniyen, bilgelik, merhamet suyu, ilahi eser, didaktik, nefs, jonga mahram, jonga Qazi, Hadis, edeb, klasik, Kuran, kıta, Türk, yetiştirme, tanbih, bağlılık, memnuniyet, sabır. СОЧЕТАНИЕ ДИДАКТИЧЕСКОГО УЧЕНИЯ В ТВОРЧЕСТВЕ АХМАДА ЯССАВИ И ЮНУСА ЭМРО Сувонова Джумагуль Рашидовна, доцент Самаркандского государственного университета имени Шарафа Рашидова Annotatsiya. Во все времена в развитии научного мышления человека, в подъеме его духовных просветительских достижений, в становлении совершенным человеком, или совершенной личностью наследие наших предков, сила отцовского слова, панднома заслуга дидактических произведений была чрезвычайно велика. В данной работе мы акцентируем свое внимание на воспитательном значении толкования дидактических произведений в духовном совершенствовании человека и рассматриваем творчество наших всемирно известных предков с благородными человеческими качествами. Ключевые слова. Девон, мудрость, вода благодарности, Божественная любовь, дидактика, нафс, Махрам на душу, Кази на душу, хадис, Адаб, классика, Коран, континент, тюркский, воспитание, танбих, верность, удовлетворение, терпение. DIDACTIC DOCTRINAL HARMONY IN THE WORK OF AHMAD YASSAWI AND YUNUS EMRO 595 Suvonova Jumagul Rashidovna, Associate professor of Samarkand state university named after Sharaf Rashidov Annotatsiya. Ma in all periods of time, in the development of human science and thought, in the rise of its spiritual educational achievements, in the formation of a perfect person, or as a perfect person, the heritage of our ancestors, the power of the father, the service of pandoma didactic works was extremely great. In this work, we focus our opinion on the educational significance of the interpretation of didactic works in human spiritual perfection and look at the work of our world-famous ancestors with noble human qualities. Keywords. Devonian, wisdom, water of mercy, divine work, didactic, nafs, jonga mahram, jonga Qazi, Hadith, adab, classical, Quran, continent, Turkic, nurture, tanbih, devotion, contentment, patienc. Turkiy xalqlar adabiyotining yirik namoyondasi, XI asr diniy-tasavvufiy she’riyat vakili, hikmatlar qiroli Ahmad Yassaviyning “Devoni hikmat”, “Umring yeldek o‘taro”, “Haqdin o‘zgani dema” kabi asarlari benihoyat katta o‘rin tutishini aytib o‘tish joiz deb o‘ylaymiz. XIII asrga kelib unga izdosh turkiy xalqlarning sevimli ijodkori, mutasavvif shoir Yunus Emro qarashlari va Ahmad Yassaviy ijodi ta’sirida shoirning “Risolatu-n-nushiyya” nomli falsafiy-didaktik asari dunyo yuzini ko‘rganligi ham hech kimga sir emas. Xoja Ahmad Yassaviyning Devoni hikmat. (Yangi topilgan namunalar) hamda Xoja Ahmad Yassaviyning “Umring yeldek o‘taro” nomli hikmatlar to‘plami ushbu tadqiqotimizning asosiy obektlari bo‘ldi va ba’zi hikmatlar tahliliga toxtaldik. O‘tmishda ulug‘ ajdodlarimiz o‘z turmush tarzlarini, ma’naviy-axloqiy qarashlarini nihoyatda sodda, samimiy va jonli hamda jozibali tarzda ifodalab berganlar. Didaktik asarlarning eng qadimgi namunalaridan (XI asr) bo‘lgan, Xoja Ahmad Yassaviyning “Devoni hikmat” to‘plamidan joy olgan: “Qul Xoja Ahmad toat qil, Umring bilmam necha yil, Asling bilsang qaro gil, Yana gilga ketaro.”-degan jumlalari hayotiy haqiqat ekanligi va uni har birimiz anglab yetishimiz hamda bu o‘tkinchi dunyoga havas qo‘ymasdan umrimizni faqat yaxshi ishlarga sarflashimiz nazarda tutiladi. Anashu jihatlari bilan ham ushbu hikmatlar bebaho, noyob durdona pandnoma asar sifatida qadirlanib kelmoqda. Ahmad Yassaviyning rangin hikmatlari Ollohga oshiqlik, poklik, iymon-e’tiqod, insof-diyonat, diniy-tasavvufiy qarashlarni ifoda etadi. Ahmad Yassaviy hikmatlarining tarbiyaviy ahamiyati. Adabiy-ma’naviy merosimizga munosib hissa qo‘shgan Ahmad Yassaviy diniy-tasavvufiy adabiyot vakilidir. Shoirng nafis va ichkin hikmatlari Yassaviya tariqatini va haqiqatini ayon qilguvchi asarlardir. Shu bois uning turkiy zaminning ma’naviy-ma’rifiy asoslaridan biri sifatida e’tirof etamiz. Yassaviy hikmatlari nafaqat madaniyatimiz tarixi, balki tafakkur dunyosining yoritguvchi bir nur sifatida abadul-abad charaqlab turguvchi manbadir. Ahmad Yassaviy hikmatlarining tub mohiyatida komil inson tarbiyasi va uning bilim hamda amalini to‘g‘ri yo‘lga boshlovchi tuygular ustuvor. Hikmatlardagi komil inson tushunchasi Yassaviy ta’limotida ma’naviy kamolotga erishgan, axloqan yuksalishni maqsad qilib olgan ruhan yetuk hilqat egasidir. Bugungi kunda ham faqatgina moddiy hayotlarini boyitish uchun harakat qilgan va yolg‘iz o‘zini o‘ylab atrofda bo‘layotgan voqeala