“YER” KONSEPTI QUR’ONI KARIMDA

Аннотация

В Коране концепт “Земля” занимает важное религиозное и философское место. Земля представлена как место для жизни человечества, источник природы и великое благодеяние, свидетельствующее о могуществе Аллаха. В Коране говорится о создании Земли, её красоте, жизни всех живых существ на ней и ответственности человека за это место. Человек призывается задуматься над тем, как использовать эту землю и её блага ответственно. Ключевые слова. Земля, создание, природа, благодать, жизнь, могущество, испытание, благосостояние, размышление, фитра. THE CONCEPT OF “EARTH” IN THE QURAN Holikulova Yulduz Shodieyevna, teacher at Uzbekistan-Finish pedagogical institute Annotation. In the Quran, the concept of “Earth” holds an important religious and philosophical place. Earth is presented as the dwelling place for humanity, a source of nature, and a great blessing that reflects Allah’s power. The Quran calls attention to the creation of the Earth, its beauty, the life of all living beings on it, and the responsibility of mankind towards this place. Humans are called upon to reflect on how they use this Earth and its blessings responsibly. Keywords. Earth, creation, nature, blessing, life, power, trial, prosperity, reflection, Fitra. KURAN’DAKI “YER” KONSEPTI Holikülova Yulduz Şodiyevna, Özbekistan-Finlandiya pedagoji enstitüsü öğretmeni Özet. Kuran’da “Yer” (Arz) konsepti önemli dini ve felsefi bir yere sahiptir. Yer, insanlık için bir yaşam alanı, doğa kaynağı ve Allah’ın kudretini gösteren büyük bir nimet olarak sunulmaktadır. Kuran’da Yer’in yaratılışı, güzelliği, üzerindeki tüm canlıların hayatı ve insanların bu yerle olan sorumluluğu üzerine düşünmeye çağırılmaktadır. İnsanlar, bu Yeri ve nimetlerini nasıl sorumlu bir şekilde kullanmaları gerektiğini düşünmeye davet edilmektedir. Anahtar kelimeler. Yer, yaratılış, doğa, nimet, hayat, kudret, imtihan, bereket, tefekkür, fitra. 387 Yer, Alloh tomonidan yaratilib, insonlar uchun bir sinov maydoni sifatida berilgan. Qur’onda, Yerning boyliklari va ne’matlari, insonlar uchun rizq va farovonlik manbai sifatida ko‘rsatiladi. Shu bilan birga, insonlar bu boyliklardan oqilona foydalanib, uni asrab-avaylashlari, tabiatning muvozanatini saqlashlari kerakligi ta’kidlanadi. Qur’onda “Yer” konsepti, insoniyatga dunyo va oxiratda mas’uliyatni anglatadi. Insonlar, Yerdagi barcha resurslardan foydalangan holda, ularga nisbatan ehtiyotkorlik va mehribonlik bilan munosabatda bo‘lishlari kerak. Yer va uning go‘zalligi, faqat Allohning qudratini ko‘rsatadigan dalil sifatida tasvirlanib, insonlarni tafakkur qilishga va Yerni asrab-avaylashga chaqiradi [1]. Bu konsept, nafaqat ekologik muammolarni, balki insonning tafakkuri va axloqiy mas’uliyatlarini ham o‘z ichiga oladi. Qur’onda “Yer” konsepti orqali insonlarning tabiatga bo‘lgan munosabati, Allohning buyukligini anglash va bu dunyoda adolat va barqarorlikni ta’minlash zarurati haqida chuqur tafakkurga chaqiriladi. “Yer” kontsepti Qur’oni Karimda, insoniyatning hayoti va uning yaratilishi, yashash joyi sifatida muhim o‘rin tutadi. Qur’onda Yerning yaratilishi, unda insonning yashashi, tabiatning go‘zalligi va insonning bu yerga bo‘lgan mas’uliyati haqida bir nechta oyatlar mavjud. Quyida “Yer” kontsepti Qur’oni Karimda qanday yoritilganiga oid ba’zi muhim jihatlar keltirilgan [2]. Qur’onda Yerning yaratilishi haqida turli oyatlar mavjud. Allah taolo, barcha mavjudotlarni yaratishda hikmatni ko‘rsatadi. Qur’onda Yerning yaratilishining sababi haqida shunday deyiladi: Fussilat surasi, 9-12-oyatlari: “Sayyoralarni va Yerni oltita kun ichida yaratgan Alloh, so‘ngra osmonni bir-biriga uyg‘un qilib yaratdi. Yerda barcha tirik va mevali o‘simliklar yaratildi”. Bu oyat, Yerning va osmonning yaratilişi o‘rtasidagi ulkan tartibni ko‘rsatadi. Yer, hayotning rivojlanishi uchun qulay muhit bo‘lib, unda tirik mavjudotlar uchun zarur bo‘lgan barcha sharoitlar mavjud. Qur’onda Yer, insoniyatga berilgan maxsus bir ne’mat sifatida taqdim etiladi. Insonlar Yerdan foydalanish, uni o‘rganish, ekinlar ekish va resurslarni muvozanatli ishlatish vazifasiga egadirlar. Al-Baqara surasi, 164-oyat: “Ey odamlar! Yerda sizga berilgan rizqlar va barcha ne’matlar haqida Allohni eslang”. Bu oyat, Yerning insonlar uchun Alloh tomonidan berilgan ne’mat ekanini ta’kidlaydi. Insonlar, Yerning boyliklaridan foydalangan holda, unga nisbatan mas’uliyatli bo‘lishlari kerak. Qur’onda Yerning go‘zalligi va undagi barcha tabiat hodisalari Allohning qudratini ko‘rsatadigan dalil sifatida keltirilgan. Tabiat, uning go‘zalligi va muvozanati - buning barchasi insoniyatning aqliy rivojlanishi uchun bir hikmatdir. Ar-Rum surasi, 41-oyat: “Yerdagi buzulish va hayvonlar orasidagi o‘zgarishlar faqat Allohning hukmidir”. Bu oyat Yer va undagi barcha o‘zgarishlar, shuningdek, tabiiy hodisalar hamda ekologik muvozanatni ko‘rsatadi. Insonlar, bu hodisalarning yuksak bir maqsadga xizmat qilishini tushunishi lozim. Qur’oni Karimda insonlarga Yerning resurslarini qanday ishlatish, qanday ekinlar ekish