CHET TILI OʻQITISHDA PEDAGOGLARNING TA’LIM JARAYONIDA QOʻLLAYDIGAN TAMOILLARNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI.

Аннотация

В статье представлены теоретические и практические основы педагогических принципов, которые остаются в процессе обучения преподавателей по методике преподавания иностранного языка, ситуаций с использованием интерактивных методов обучения и необходимости изучения передового опыта. навыки и умения, а также обучение переводчиков работе со специализированной научно-методической литературой и подготовке их к научной работе. Ключевые слова: Метод, педагог, интерактивный, специалист, направление, речь, моделирование, инновация, модификация, дебат. Annotation: The article presents the theoretical and practical foundations of pedagogical principles that remain in the process of teaching teachers on the methodology of teaching a foreign language, situations using interactive teaching methods and the need to study best practices. skills and abilities, as well as training interpreters to work with specialized scientific and methodological literature and preparing them for scientific work. Key words: Method, pedagog, interactive, specialist, direction, speech, modeling, innovation, modification, debate Ma’lumki oʻqitish metodi bu maqsadga erishish uchun pedagog tanlaydigan yoʻldir. oʻqitishning ikki xil shakli bor: bu pedagogga moslashgan va interfaol oʻqitish shakillaridir. Pedagogga moslashgan oʻqitish shaklida asosiy ahamiyat tayyorlangan pedagogga qaratiladi. Bu vaziyatda asosiy vazifani dars olib borayotgan pedagog bajarishi kerak. Interfaol oʻqitish metodlari qoʻllangan vaziyatda esa har bir mavzu https://scientific-jl.com 1 7 4 64-son_4-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali nafaqat pedagog tomonidan, balki talaba tomonidan yoki faqatgina talabalarning kuchi bilan (pedagogning yordamisiz) tayyorlanadi.[1] Interfaol oʻqitish metodlari va bu oʻqitish metodlariga treninglar orqali erishish mumkun. Bu treninglar kattalar pedagogikasi (androgogika)ning eng yangi prinsiplari asoslangan boʻlib, oʻz ichiga olgandir. Interfaol oʻqitish metodlarida ongli ravishda talaba shaxsi oʻz xususiyatlari va koʻnikmalari bilan markazga qoʻyilgandir, interfaol oʻqitish metodlari yordamida ishtrokchi ongli ravishda muammolarni yechish va mustaqil qaror qabul qilishga koʻnikma hosil qiladi.[2] Chet tili oʻqitish metodikasining nazariy asosi oʻz oldigaquyidagi vazifalarni qoyadi: Hozirgi davr chet tili oʻqitish metodikasining asosiy qisimlarini yoritish va uning asosida talabalarga ta’lim berish; Talabalarga (xususan, boʻlajak tarjimonlarga) chet tili oʻrgatishning ilgʻor gʻoyalari bilan tanishtirish; Hozirgi davr metodikasining tarkibiy qismi, vaziyatlarini yoritish; oʻqitishning ilgʻor tajribalarini oʻrganish; Seminar, amaliy mashgʻulotlar orqali mutaxassislik uchun zarur koʻnikma va malakalarni shakillantirish; Boʻlajak tarjimonlarni maxsus ilmiy metodik adabiyotlar bilan ishlashga oʻrgatish orqali oʻz kasbi ustida mustaqil shugʻillanishga, ilmiy ishlarga tayyorlash. Chet tili oqitishning sof metodik prinsiplari 3 ga boʻlinadi 1. Umumiy; 2) xususiy; 3) maxsus; Umumiy tamoyillarga: 1. Chet tili oʻqitishning nutqiy yoʻnalganlik tamoyili. 2. Chet tilini chegaralab (farqlab) va yaxlit oʻrgatish tamoyili. 3. mashgʻilotlarga asosiy oʻrin berish tamoyili. 4. til tajribasini hisobga olish tamoyili. Yuqorida izohlangan tamoyillar xususiy tamoyillar bilan mazmunan tutashgan boʻlib, torroq ma’nodagi metodik hodisalarni aks ettirishdan iboratdir. Xususiy tamoyillar quyidagilardir: 1) nutq namunasi asosisda chet tilini oʻrgatish 2) til mashqlarini nutq amaliyoti bilan bogʻlash 3) nutq faoliyati turlarining oʻzaro munosabati 4) oʻzaki nutqning ilgarilishi 5) chet tilida tabiiy nutqda yaqinlashish. Innovatsiya lotincha soʻz boʻlib, “yangilik kiritaman”, “ tatbiq etaman”, “oʻzgartiraman” degan ma’noni anglatadi. 1) modellashtirish 2) namoyish qilish https://scientific-jl.com 1 7 5 64-son_4-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali 3) kichik guruhlarda ishlash 4) aqliy hujum 5) tanqidiy hujum 6) munozara-tortishuv, bahs 7) rolli oʻyinlar 8) muayyan holatni (vaziyatni) oʻrganish 9) modifikasiyalangan ma’ruza 10)oʻyinlar 11)axborot texnologiyalari (kompyuter) yordamida. Ispan tili ta’limi jarayonida oʻqitishning innovatsion usullaridan foydalana bilish va amalga oshirish muhim hisoblanib, pedagog quyidagilarni bilishi lozim: innovatsion texnologiya tushunchasi, uning mazmun-mohiyati; ta’lim maqsadini amalga oshirishda innovatsion texnologiyalarining oʻrni va roli; fanlar boyicha innovatsion texnologiyalarni qoʻllash tamoyillari; ta’limiy va ishchanlik oʻrinlari va muammoli rivojlantiruvchi ta’lim metodlar; talabalarning mustaqil faoliyatlarini tashkil va ta’minlash yoʻllari; talabalarning mustaqil ishlash mahoratini oshirish usullari; koʻrgazmali oʻqitish usullari imitatsiya oʻquv mashgʻulotlari; ta’lim tarbiya faollashtiruvchi usullardan iborat.[3] Olib borilgan izlanishlar asosida shuni aytish mumkunki,tarjimonlar tayyorlashda bir qancha metodlar, usullar