ISHEMIK INSULTLARNI TASVIRLASH

Аннотация

Klinik tadqiqotlar ma’lumotlariga ko‘ra ishemik tip bo‘yicha bosh miya qon aylanishining o‘tkir buzilishiga shubha qilingan yoki aniqlangan bemorlarning MSKT tekshiruvi natijalari tahlil qilindi. Tekshirilgan bemorlar ishemik o‘choqning kattaligiga qarab 4 guruhga bo‘lingan. Ishemik insultning ustuvor belgilari sifatida quyidagilar ajratib ko‘rsatildi: zichligi pasaygan sohaning mavjudligi, giperdens arteriya simptomi, egatlarning tekislanganligi, kulrang va oq moddaning, shu jumladan bazal yadrolarning differensiatsiyalanmaganligi, o‘rta tuzilmalarning dislokatsiyasi, orolcha pushtalari konturlarining noaniqligi, o‘rta tuzilmalarning kompressiyasi. MSKT o‘choq xarakteridagi o‘zgarishlarni dinamikada kuzatish, hayot uchun xavfli dislokatsion hodisalarning oldini olish imkonini beradi. Kalit so‘zlar: kompyuter tomografiya, ishemik insult, diagnostika. Bugungi kunda bosh miyaning qon tomir kasalliklari orasida eng og‘ir oqibatlarga olib keladigan va keng tarqalgan kasalliklar quyidagilardir. Bugungi kunda bosh miya qon-tomir kasalliklari orasida o‘z asoratlari bo‘yicha eng og‘iri va keng tarqalgani insultlar bo‘lib, barcha insultlarning ulushi 85% ni tashkil etadi. JSST ma’lumotlariga ko‘ra, ba’zi mamlakatlarda bosh miya insultlaridan o‘lim umumiy o‘lim tarkibida ikkinchi o‘rinni egallaydi. Insultdan omon qolganlarda nogironlikning yuqori foizini hisobga olgan holda, ushbu muammoning yuqori tibbiy va ijtimoiy ahamiyati yaqqol namoyon bo‘ladi va, albatta, insultning diagnostik muammolari va jihatlarini o‘rganish juda dolzarbdir [1,2,4]. Ishemik insultlarning klinik simptomatikasi o‘ziga xos emasligi bilan ajralib turadi va maxsus instrumental diagnostika usullarini qo‘llashni talab qiladi. Hozirgi vaqtda ishemik insultda nur tashxisining eng arzon va, albatta, ma’lumot beruvchi usuli rentgen kompyuter tomografiyasidir [2,3,5]. Yuqoridagilarni hisobga olgan holda, ushbu ishning maqsadi ishemik insultlarni kompleks tashxislashda multispiral kompyuter tomografiyasining (MSKT) imkoniyatlari va rolini o‘rganishdir. Tadqiqot materiali va usullari. Qo‘yilgan vazifalarni hal qilish uchun biz klinik tadqiqotlar ma’lumotlariga ko‘ra ishemik tip bo‘yicha miyada qon aylanishining o‘tkir buzilishiga shubha qilingan yoki aniqlangan 50 nafar bemorni tekshirish https://scientific-jl.com 7 9 64-son_4-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali natijalarini tahlil qildik. Barcha bemorlarda nevrologik status baholandi. MSKT "Brilliance 16" ("PHILIPS" firmasi) apparatida bajarildi. Tadqiqot natijalari. O‘tkazilgan tadqiqotlar natijasida ishemik insultlarning MSKT-simptomatikasi o‘rganildi. Ustuvor belgilar sifatida quyidagilar ajratib ko‘rsatildi: zichligi pasaygan sohaning mavjudligi, giperdens arteriya simptomi, egatlarning silliqligi, kulrang va oq moddaning, shu jumladan bazal yadrolarning differensiatsiyalanmaganligi, o‘rta tuzilmalarning dislokatsiyasi, orolcha pushtalari konturlarining noaniqligi, o‘rta tuzilmalarning kompressiyasi. Tekshirilgan bemorlar ishemik o‘choqning kattaligiga qarab 4 guruhga bo‘lingan. Birinchi guruhni insult zonasi keng bo‘lgan 16 nafar bemor tashkil etdi. Ikkinchi guruhga katta zararlanish sohasi bo‘lgan 22 nafar bemor kiritildi. Uchinchi guruhni o‘rtacha o‘choqli 6 nafar bemor tashkil etdi va nihoyat, to‘rtinchi guruhga ishemik o‘choqning kattaligi kichik bo‘lgan 6 nafar bemor kiritildi. Tomogrammalar tahlili shuni ko‘rsatdiki, karotid havza tarmoqlarining shikastlanishi ustunlik qilgan (82%), bunda eng ko‘p (42 ta ishemik o‘zgarishlar sohasi) o‘rta miya arteriyasi va uning tarmoqlari shikastlangan: chap (30 ta o‘choq), o‘ng (12 ta o‘choq). Vertebral-bazilyar darajada atigi 16% o‘choqlar aniqlandi. Zararlanishning lokalizatsiyasi va hajmiga qarab, tomogrammalarda o‘zgarishlarning paydo bo‘lish muddati va ifodalanishi turlicha bo‘lgan. O‘tkazilgan tahlil shuni ko‘rsatdiki, eng erta (6 soat va undan ko‘p) keng va katta infarktlar aniqlanib, ishemik o‘zgarishlar po‘stloq va po‘stloq osti tuzilmalariga tarqaladi. Keng tarqalgan supratentorial infarktlar barcha bemorlarda alohida belgilar bilan tavsiflangan, orolcha pushtalarining differensiatsiyalanmaganligi bundan mustasno. "Ommaviy ta’sir"ning patogenligi tadqiqot muddatlariga qarab turlicha bo‘ldi. Shunday qilib, dastlabki 12 soat ichida qorinchalar kompressiyasi 1 bemorda aniqlandi. 2-5 kunga kelib, o‘rta tuzilmalarning biroz siljishi 8 bemorda qayd etilgan. 2 nafar bemorda past zichlik zonasi fonida yuqori zichlik sohasi ko‘rinishidagi gemorragik komponent vizualizatsiya qilindi. Ikkinchi guruhda katta infarktlar bilan og‘rigan bemorlarda yuqorida aytib o‘tilganidek, zararlanish zonasi po‘stloq va po‘stloq osti tuzilmalarini qamrab oldi. Bemorlarning 32% da 6 soatdan keyin egatlarning torayishi kuzatildi va 68% da bu o‘zgarishlar uchinchi kunga kelib qayd etildi. Bemorlarning 66 foizida 6 soatdan keyin, uchinchi kunga kelib esa 88 foizida kulrang va oq moddaning farqlanishi yo‘qligi aniqlandi. Shuni