К содержанию
РецензированоEN2026

IMSOMNIYA – UYQUSIZLIK KASALLIGI

Tibbiyot fakulteti Pediatriya · Muhammadov Halillulloh Ahmadjon o’g’li

Исследователь · 2026

Аннотация

This article provides a scientific and critical analysis of insomnia, its etiology, pathogenesis, clinical symptoms, and treatment methods. Insomnia may seem like a simple illness, but it can pose a significant threat to human health. The article highlights these aspects in detail and analyzes them based on various medical literature. It also focuses on modern diagnostic and treatment methods, as well as preventive measures. https://scientific-jl.com 2 2 9 64-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali The Ministry of Health is developing and utilizing modern methods for the prevention of this and similar diseases. Keywords: Insomnia treatment, diagnosis, pathology, folk medicine methods, diet, causes of origin, types. Asosiy qism Uyqusizlik (baʼzan imsomniya ham deyiladi) tegishli sharoit boʻlishiga qaramay, uxlay olmaslik muammosi bilan xarakterlanuvchi kasallik simptomidir. Bu odatda holsizlanish, bosh ogʻriqlari va boshqa simptomlarni keltirib chiqaradi. Uyqusizlik atamasi uyquning mutlaqo yoʻqligini emas, balki uxlash qiyinligini anglatadi. Uyqusizlik, insomniya, agripniya — tungi uyqu maromining buzilishi; tunda kam yoki yuzaki uxlash, uyqu kelmaslik, bevaqt uygʻonaverish, shuningdek, juda erta uyqu oʻchib ketishi va boshqa Baʼzi odamlarda uyqu bolaligidan buzilgan boʻladi, mas, irsiy, ilk yoshda boshdan kechirilgan baʼzi kasalliklar yoki nerv sistemasi, bosh miyaning shikastlanishi oqibatida kelib chiqadi. U. koʻpincha nerv sistemasining kuchli ruhiy, emotsional shikastlari, nevroz, psixoz, bosh miyaning organik kasalliklari (ayniqsa, miya qon tomirlari aterosklerozi), ichki aʼzolar va endokrin bezlar (buyrak, jigar, qalqonsimon bez) kasalliklari bilan bogʻliq nerv sistemasining funksional buzilishlarida uchraydi. U. yotadigan joyning noqulay boʻlishi, biror narsadan hayajonlanish, birorta kasallikning boshlanish belgisi boʻlishi ham mumkin. Agar noxush kechinmalar, toliqish, uxlash maromining buzilishidan (funksional ) kelib chiqqan boʻlsa, u oʻzicha tiklanadi. Buning uchun har kuni bir vaqtda odatdagi sharoitda yotish, yaxshi hayollar surish lozim. Bu tavsiyalarga rioya qilinsa, hayajonlanish, toliqishdan yuzaga keladigan uyqusizlik tezda oʻtib ketadi. Uyqu yoshi qaytgan va qarigan kishilarda oʻzgaradi; uyqu yoshlik davriga qaraganda birmuncha yuzaki va qisqa muddatli boʻlib qoladi, bu shu yoshdagi organizmning fiziologik xususiyatlari natijasidir. Uyquning har qanday turida ham shifokor bilan maslahatlashish, zarur muolajalarni olish tavsiya etiladi, oʻz bilganicha doridarmonlar bilan davolanish xavfli asoratlarga olib keladi. Uyqusizlik ayollarda erkaklardagidan 1,4 marta koʻp tarqalgan. Uyqusizlik alomatlari  Uyqusizlik - intrasomnik (kechasi uyg'onish), presomnik (uzoq vaqt uxlab qolish) va postsomnik (zaiflik va kuchning yetishmasligi) buzilishlarining takroriy shikoyatlari bilan tavsiflanadi. Bunday shikoyatlar uxlash uchun ajratilgan vaqt miqdoridan qat'iy nazar, mavjud bo’ladi.  Uyqusizlikning asosiy xususiyati - bu haqiqiy sabablar (doimiy shovqin, yorug'lik, noqulay yotoq va hk) yo'qligiga qaramay, uxlash https://scientific-jl.com 2 3 0 64-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali buzilishlarining mavjudligi - odamda yaxshi uxlash uchun barcha sharoitlar mavjud bo’ladi, lekin shunga qaramay uxlay olmaydi.  Uyqusizlik uyqu vaqtining pasayishi, bedorlik davrining ko'payishi bilan tavsiflanadi. Insonda uxlash istagi uxlashga yotishi bilanoq yo'qoladi. Qulay joyni topish va jismoniy faoliyat istagini yengish qiyin bo'ladi. Eng kichik tovushlar ham yaqinlashib kelayotgan uyquni to'xtatadi. Uyqusizlikning asosiy omillari  asossiz asabiylashish, tez-tez kayfiyat o'zgarishi;  bezovtalik va tashvish hissi;  doimiy charchoq, sustlik, befarqlik;  konsentratsiyaning buzilishi, xotira muammolari;  kunduzgi uyqu;  bosh og'rig'i, ishtahani yo'qotish, mushaklarning kuchlanishi.  Uyqusizlik sabablari Uyqusizlik bugungi kunda kam uchraydigan kasallik emas. Ushbu kasallikning rivojlanishiga hayot ritmi, ekologiya, ijtimoiy moslashuv va boshqa omillar sabab bo'lishi mumkin. Uyquning yetishmasligi qarilikka olib kelishi mumkin. Bolalar va o'spirinlarda uyqusizlikka chalinish ehtimoli kamroq. Uyqu buzilishining eng keng tarqalgan sabablari: stressli vaziyatlar; hissiy stress, tashvish hissi; surunkali ruhiy kasallik (depressiya); kun tartibidagi o'zgarishlar (smenali ish); kofe, spirtli ichimliklar va psixotroplarni suiiste'mol qilish; uyqu tabletkalariga qaramlik; vaqt va iqlim zonalarining o'zgarishi; og'riq sindromi; noto'g'ri ovqatlanish; https://scientific-jl.com 2 3 1 64-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali yotishdan oldin gadjetlardan foydalanish; tashqi noqulay sharoitlar; surunkali kasalliklar (ishemiya, gipertoniya, gipotireoz, qandli diabet va boshqalar). Ayollarda uyqusizlik sabablari erkaklarda bu kasallikning sabablaridan uncha

Доказательный фрагмент

«This article provides a scientific and critical analysis of insomnia, its etiology, pathogenesis, clinical symptoms, and treatment methods.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article provides a scientific and critical analysis of insomnia, its etiology, pathogenesis, clinical symptoms, and treatment methods. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Insomnia treatment, diagnosis, pathology, folk medicine methods, Kalit so’zlar: Imsomniyani davolash, parhez, diagnostika, kelib chiqish sabablari, turlari., xalq tabobati usullari, patalogiyasi
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники