Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ИҚТИСОДИЁТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШДА ТАЪЛИМ ВА ТАЪЛИМ ХИЗМАТЛАРИНИНГ РОЛИ
ХИЗМАТЛАРИНИНГ РОЛИ · Мансурова Музафарра Махсудона
Исследователь · 2026
Аннотация
The article examines the importance of education as a key element of human life and society. It highlights the role of quality education in economic development, poverty reduction, and ensuring national security. The legal and regulatory framework of educational activities in Uzbekistan is analyzed, including the characteristics and types of educational services, their role in human capital formation, and their specificity as a public good. The article also explores the motivational factors of consumers of educational services and the impact of paid education on competition development and education system financing. Special attention is given to government policies aimed at improving education quality and internationalizing educational processes, as well as attracting foreign experts to enhance the level of educational services in the country. https://scientific-jl.com 9 7 64-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Keywords: Educational services, international educational standards, human capital, investment in human capital, education reforms, investment in the future, skilled workforce, labor market, subjects of educational services, objects of educational services, personal development, public educational institutions, paid educational services, improving living standards. Бекорга эмас, таълим инсоннинг ҳаёт фаолиятида қадимдан муҳим бўлган қисм сифатида қаралган. Мисрлик буюк донишманд ва файласуф Аристотель (miloddan avvalgi 384–321) таълимнинг илдизи аччиқ, аммо меваси ширин деб ҳисоблаган. Албатта, ҳозирги замонда ҳам таълим тизими замонавий жамиятнинг муҳим бўлакларидан бири сифатида қаралиши керак, чунки у ҳар қандай давлатнинг муваффақиятли фаолияти учун зарурдир. Қуръонда таълимга 600 га яқин оятларда эътибор қаратилган. Масалан, «Аз-Зумар» сурасининг 39- боби, 9-оятда шундай дейилади: «Туғрукни сўнгги ҳаётдан қўрқиб, роббининг раҳматига умид қилиб, ибодат билан кеча вақтларини ўзини эгилган ва тик турган ҳолда ўтказадиган одам нопок билан бирдекми? Айт: «Биладиганлар билан билмайдиганлар бирдекми?», ҳақиқатан ҳам, фақат ақл эгаларигина огоҳлантириландир». Шу боис, сифатли таълим нафақат мамлакатдаги камбағаллик даражасини камайтиради ва иқтисодий ривожланиш суръатларини оширади, балки давлат хавфсизлиги ва иқтисодий тараққиётини таъминлайдиган миллатни тарбиялайди. Бу эса ўз навбатида бошқа мамлакатлар билан рақобатбардошликни оширади ҳамда мустақиллик кафолатини таъминлайди. Шунингдек, телекоммуникация технологиялари ривожланиши, глобаллашув, халқаро савдо кенгайиши каби жараёнлар таълимга бўлган талабни кучайтиради. 2020 йилнинг 19 майида Қонунчилик палатаси томонидан қабул қилинган ва 2020 йилнинг 7 август куни Сенат томонидан маъқулланган «Таълим тўғрисида»ги Қонуннинг 3-бобида таълим соҳасидаги муносабатларни тартибга солиш мақсадида қуйидаги таъриф берилган: «Таълим – бу ўқувчиларга чуқур назарий билимлар, маҳорати ва амалий кўникмаларни беришга ҳамда умумий таълим ва касбий билимлар, маҳорати ва кўникмаларни шакллантиришга, қобилиятларни ривожлантиришга қаратилган тизимли жараён». Таълим жараёнида муайян таълим даражаларига эришилади. Таълим фаолияти қонун чиқарувчи томонидан икки турга бўлинади: Биринчи тур – умумий таълим дастурлари асосида таълим стандартларига мувофиқ амалга ошириладиган фаолият; Иккинчи тур – давлат стандартлари орқали ҳажми ва мазмуни тартибга солинадиган қўшимча таълим хизматлари, бунда хизмат кўрсатувчи томондан қўшимчалар киритилиши маъқулланади. https://scientific-jl.com 9 8 64-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Бундан ташқари, Қонунда хусусий ва давлат таълим муассасалари хоҳловчиларга қўшимча таълим дастурлари бўйича ўқитиш, махсус курслар ва фанлар цикли ўқитиш, мутахассислик даражасидаги машғулотлар ва таълим соҳасидаги бошқа хизматларни пуллик асосда кўрсатиш ҳуқуқига эга экани қайд этилган. Яқинда Ўзбекистон Республикаси ҳукумати аҳоли таълими сифати ва ривожланишини оширишга оид кўплаб норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилмоқда. Масалан, «мактаб ўқувчиларининг билим ва кўникмаларини шакллантириш, уларни миллий ва умуминсоний қадриятларга садоқат руҳида тарбиялаш, ўқитувчи касбининг нуфузини ва педагогларнинг сифатли таркибини ошириш, замонавий талаблар асосида дарсликлар ва ўқув-услубий тўпламларни такомиллаштириш, халқаро стандартларга мувофиқ халқ таълими муассасалари замонавий моделларини қуриш» мақсадида 2022 йил 28 январдаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Янги Ўзбекистонни ривожлантириш стратегияси (2022–2026 йилларга мўлжалланган)» тўғрисидаги Укази (УП-60-сон) ҳамда 2022 йил 11 майдаги «2022–2026 йилларда халқ таълимини ривожлантириш бўйича миллий дастурни тасдиқлаш» тўғрисидаги Укази (УП-134-сон) қабул қилинган. Бугунги кунда таълим фаолияти кўпинча таълим хизматлари билан бир хиллаштирилади ва бу соҳада мазмун жиҳатидан турли, лекин маънода ўхшаш таърифлар келтирилади. Масалан, А. Скалкин ўз мақоласида таълим хизматлар
Доказательный фрагмент
«The article examines the importance of education as a key element of human life and society.»
Образец извлечения
Демо-превьюThe article examines the importance of education as a key element of human life and society. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Educational services, international educational standards, human, инсон капитали, шахс ривожланиши, ҳаёт даражасини ошириш., давлат таълим муассасалари, халқаро таълим стандартлари, Калит сўзлар: Таълим хизматлари, инсон капиталига инвестициялар, келажакка инвестициялар, меҳнат бозори, малакали меҳнат кучлари, таълим хизматлари объектлари, таълим хизматлари субъектлари, таълим соҳасида ислоҳотлар, тўловли таълим хизматлари
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025