Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
SUN’IY INTELLEKTNING INSON HAYOTIDAGI O`RNI
Xolturayeva Kamola Bahrom qizi
Исследователь · 2026
Аннотация
This article explores the role of artificial intelligence (AI) technologies in modern life, the history, origin, and development stages of AI, its integration into human life, as well as its goals and objectives. The significance and future role of AI, along with the place of AI-powered robots in human life, are discussed. The article highlights the positive aspects of artificial intelligence, alongside potential risks, ethical issues, and ways to address them. The study emphasizes the necessity of rational use of AI capabilities and reveals its importance as a tool to augment human potential in the future. The growing demand and need for artificial intelligence are noted. The benefits and contributions of intelligent machines to humanity are also examined. Keywords: artificial intelligence, intelligent machines, intelligence, artificial cognition, human consciousness, robots, robot-journalist, ChatGPT. Prezident tomonidan 26.08.2021 yildagi «Sun’iy intellekt teхnologiyalarini qoʻllash boʻyicha maхsus rejimni joriy qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PQ-5234- son Qonun imzolandi. Hujjat Prezidentning 17.02.2021 yildagi «Sun’iy intellekt teхnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PQ– 4996-son qarori ijrosini ta’minlash maqsadida qabul qilingan. Sun’iy intellekt haqidagi tasavvur va bu soxadagi izlanishlar — “aqliy mashinalar” ishlab chiqarishga ilmiy yondoshish birinchi bo‘lib professori Djon Makkarti tashabbusi asosida 1956-yili tashkil topgan ilmiy to‘garakda paydo bo‘ldi. Bu toʻgarak tarkibiga Massachuset (AQSH) texnologiya oliygohi «Elektronika va hisoblash texnikasi» kulliyotining faxriy professori Marvin Minskiy, «masalalarni universal hal qiluvchi» va «mantiqiy nazariyotchi» intellektual (aqliy) programmalar bunyodkori kibernetik Allen Nyuell va Karnegi-Mellen dorilfunu-nining (AQSH) mashxur psixologi Gerbert Seyman, xisoblash texnikasining ko‘zga ko‘ringan mutaxassislari Artur Semuel, Oliver Selfridj, Manshenon va boshkalar kirar edilar. Aynan shu to‘garakda «Sun’iy intellekt» tushunchasi paydo bo‘ldi. [1] Sun’iy intellekt - bu insonning kognitiv funksiyalarini taqlid qilish va hech boʻlmaganda inson intellektual faoliyati natijalari bilan taqqoslanadigan aniq vazifalarni bajarishda natijalarga erishish imkonini beruvchi texnologik yechimlar toplami. Texnologik yechimlar majmuasiga axborot-kommunikatsiya infratuzilmasi (shu jumladan, axborot tizimlari, axborot va telekommunikatsiya tarmoqlari, axborotni qayta ishlashning boshqa texnik vositalari), dasturiy taʻminot (shu jumladan, mashinani oʻrganish usullaridan foydalanadiganlar), maʼlumotlarni qayta ishlash jarayonlari va xizmatlari hamda yechimlarni izlash kiradi.[3] «Sun’iy intellekt» (SI), umuman «intellekt» haqidagi tushunchani aniqlab olishimiz kerak. Bu tushunchani oddiy qoida asosida tushuntirish mumkindek tuyuladi, https://scientific-jl.com 1 2 5 64-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali lekin biz buni qila olmaymiz. Chunki, xozircha «intellekt» va «SI» haqida biron-bir aniq fikr yoʻq. Bu tushunchani turli fan soxalarida ijod qiluvchi olimlarning talqin qilishlari turlicha, fikrlashlarida yakdillik yo‘q. «Intellekt» so‘zi lotincha «intellectus» so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, u bilish (aniqlash), tushunish yoki faxmlash (aql) ma’nosini beradi. «Intellekt» so‘zini aniqlovchi, psixologlar tuzgan uchta tushunchani keltiramiz. Bu tushunchalar «intellekt» tushunchasi mazmunini aniqlash uchun yordam beradi. Intellekt - fikrlash qobiliyati, ratsional bilish va shunga o‘xshash. Umumiy xolda esa fikrlash, shaxsni aqliy rivojlanishi sinonimi bo‘lib xizmat qiladi.[2] Intellekt (aql) - o‘z xulqini soʻzlash yo‘li bilan har qanday holatga yetarli baho berish qobiliyati. Intellekt - turmushdagi dalillar o‘rtasidagi o‘zaro borliqlikni tushunish qobiliyati. Yuqorida aniqlangan «intellekt» tushunchasidan shunday xulosa chiqarish mumkinki, ya’ni intellekt faqat insonlarga tegishli va odam aqliy qobiliyatining o‘ziga xos o‘lchovidir. Psixologlar shunday maxsus usullar yaratdilarki, bu usullar yordamida tajriba orqali odamning intellektual (aqliy) darajasini aniqlash mumkin boʻldi.[4] Bugungi kunda ilm-fan va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari jadal taraqqiy etib borayotgan zamonda yashayabmiz.Dunyoning rivojlangan mamlakatlarida davlat va jamiyat boshqaruvi, taʻlim, tibbiyot, san’at, mudofaa, xavfsizlik va boshqa sohalarda raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekit imkoniyatlaridan keng foydalanish asosiy masala sifatida qaralmoqda.Ayni vaqtda dunyoning eng oldi mamlakatlaridan boʻlgan.Xitoy va Amerika Qoʻshma Shtatlari sun’iy intellekt sohasidagi ilmiy tadqiqot va taʻlim sohalarida yetakchilik qilib kelmoqda.Bu davlatlarda sun’iy intellekt sohasi juda tez rivojlanib bormoqda.Natijada dunyo mamlakatlaridan koʻplab bilimli mutaxassislar va dasturchilarni oʻziga jalb qilmoqda.Dunyoning boshqa mamlakatlariga qaraganda axborot-kommunikatsiya va il
Доказательный фрагмент
«This article explores the role of artificial intelligence (AI) technologies in modern life, the history, origin, and development stages of AI, its integration into human life, as well as its goals and objectives.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article explores the role of artificial intelligence (AI) technologies in modern life, the history, origin, and development stages of AI, its integration into human life, as well as its goals and objectives. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- artificial intelligence, intelligent machines, intelligence, artificial, Kalit so`zlar: sun’iy intellekt, robotlar, robot-muxbir, aqliy mashinalar, sun’iy tafakkur, intellekt, inson ongi, ChatGPT.
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025