К содержанию
РецензированоUZ2026

QISQA MASOFAGA YUGURUVCHI 15-16 YOSHLI YENGIL ATLETIKACHILARNI OGʻIR ATLETIKA MASHQLARI ORQALI KUCH SIFATLARINI OSHIRISH

SIFATLARINI OSHIRISH · Abduxalilova Mohlaroy · Abduxalilov Javlonbek

Исследователь · 2026

Аннотация

Mazkur maqolada qisqa masofaga yuguruvchi oʻsmir yengil atletikachilarni jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishda ogʻir atletika mashqlarining o‘rni va samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqot davomida og‘ir atletika mashqlarining yugurish samaradorligiga ta’siri, kuch sifatlarini rivojlantirishdagi ahamiyati va yosh xususiyatlariga moslashtirilgan mashg‘ulot tizimlari tahlil qilindi. Amaliy tajribalar asosida taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi. Kalit so‘zlar: Qisqa masofa, yengil atletika, ogʻir atletika, kuch sifatlari, jismoniy tayyorgarlik, o‘smir sportchilari, mashg‘ulot tizimi. Yengil atletika sportining qisqa masofaga yugurish turi yuqori darajadagi tezlik, kuch va koordinatsiyani talab etadi. Ayniqsa, 15–16 yoshli o‘smirlar uchun kuch sifatlarini rivojlantirish muhim bosqich hisoblanadi. Bunda og‘ir atletika mashqlarini qo‘llash orqali sportchilarning umumiy jismoniy tayyorgarligi va muskul kuchi sezilarli darajada yaxshilanishi mumkin. Ushbu maqola qisqa masofaga yuguruvchi o‘smirlarni tayyorlashda og‘ir atletika mashqlari vositasida kuch sifatlarini oshirishga qaratilgan yondashuvlarni tahlil etadi. 15-16 yoshli qisqa masofaga yuguruvchi yengil atletikachilar uchun og‘ir atletika mashqlarini joriy etish kuch sifatlarini oshirishda samarali bo‘lishi mumkin, ammo bu yoshdagi sportchilar uchun mashqlar xavfsiz, to‘g‘ri texnika asosida va yosh xususiyatlariga mos ravishda amalga oshirilishi kerak. Quyida ushbu yosh guruhidagi atletlar uchun kuch sifatlarini rivojlantirish bo‘yicha umumiy yo‘riqnoma keltiriladi: Maqsad va ahamiyat - Maqsad: Qisqa masofaga yugurishda (sprint) mushaklarning portlovchi kuchi (explosive power) va umumiy quvvatni oshirish, bu esa start, tezlashuv va maksimal tezlikni yaxshilaydi. - Ahamiyat: Og‘ir atletika mashqlari mushaklarning kuchi, chidamliligi va koordinatsiyasini oshiradi, bu sprintda muhim bo‘lgan quvvat va tezlikni rivojlantiradi. Mashqlarni tanlash https://scientific-jl.com 6 3 64-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Bu yoshdagi atletlar uchun mashqlar oddiy, xavfsiz va asosan umumiy kuch rivojlanishiga qaratilgan bo‘lishi kerak. Quyidagi mashqlar tavsiya etiladi: - Squat (cho‘kish): Oyoq va dumba mushaklarini mustahkamlash uchun. Oddiy tana vazni bilan boshlanadi, keyin engil shtanga qo‘shiladi. - Deadlift (o‘lik ko‘tarish): Orqa, oyoq va yadro mushaklarini rivojlantiradi. To‘g‘ri texnikaga e’tibor berish muhim. - Lunge (oldinga qadam tashlash): Bir oyoqli kuch va barqarorlikni oshiradi. - Bench Press (ko‘krak press): Yuqori tana kuchini oshirish uchun. - Power Clean (portlovchi ko‘tarish): Portlovchi kuch va koordinatsiyani rivojlantiradi, lekin faqat tajribali murabbiy nazoratida. - Plyometrik mashqlar: Sakrash (box jump), sprintga xos harakatlar va reaktiv kuch uchun moslashtirilgan mashqlar. Mashqlar rejasi - Davriylik: Haftada 2-3 marta, yengil atletika mashg‘ulotlari bilan birgalikda. - Og‘irlik: Og‘irliklar engil yoki o‘rtacha bo‘lishi kerak (maksimal vaznning 50- 70%). Asosiy e’tibor texnikaga qaratiladi. - Takrorlash: Har bir mashq uchun 3-4 set, 8-12 takrorlash. Portlovchi kuch uchun 4-6 takrorlash bilan pastroq og‘irlik ishlatiladi. - Dam olish: Setlar orasida 1-2 daqiqa, mashqlar orasida 2-3 daqiqa. - Isinish va sovutish: Har bir mashg‘ulot 10-15 daqiqalik umumiy isinish (dinamik cho‘zish, yengil yugurish) va 5-10 daqiqalik sovutish (statik cho‘zish) bilan boshlanadi va tugaydi. Xavfsizlik va ehtiyot choraları - Murabbiy nazorati: 15-16 yoshli atletlar tajribali murabbiy nazoratida mashq qilishlari kerak, ayniqsa og‘irliklar bilan. - Texnika: To‘g‘ri texnikani o‘rganish jarohatlardan saqlaydi. Og‘irlikni oshirishdan oldin harakatlar mukammal bajarilishi kerak. - Yoshga moslik: Bu yoshda suyak va mushak tizimi hali rivojlanmoqda, shuning uchun haddan tashqari og‘irliklardan qochish kerak. - Muvozanat: Og‘ir atletika yengil atletika mashg‘ulotlarini to‘ldirishi kerak, lekin asosiy e’tibor sprint texnikasi va tezligiga qaratilishi lozim. Namuna mashg‘ulot dasturi 1-kun (Dushanba): - Isinish: 10 daqiqa (yengil yugurish, dinamik cho‘zish) - Asosiy mashqlar: - Squat: 3 set x 10-12 takrorlash - Lunges: 3 set x 10 har bir oyoq uchun - Bench Press: 3 set x 8-10 takrorlash - Box Jump (plyometrik): 3 set x 10 sakrash https://scientific-jl.com 6 4 64-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali - Sovutish: 5-10 daqiqa statik cho‘zish 2-kun (Chorshanba): - Isinish: 10 daqiqa - Asosiy mashqlar: - Deadlift: 3 set x 8-10 takrorlash - Power Clean (murabbiy nazoratida): 3 set x 6 takrorlash - Dumbbell Rows: 3 set x 10 har bir qo‘l uchun - Plyometrik sakrash (single-leg hops): 3 set x 12 - Sovutish: 5-10 daqiqa 3-kun (Juma): - Kombinatsiyalangan mashqlar yoki umumiy kuch mashqlari sprint mashg‘ulotlari bilan birgalikda. Qo‘shimcha maslahatlar - Oziqlanish: Mushaklar rivojlanishi uchun to‘g‘ri ovqatlanish (protein, uglevod, sog‘lom yog‘lar) muhim. - Dam olish: Mush

Доказательный фрагмент

«Mazkur maqolada qisqa masofaga yuguruvchi oʻsmir yengil atletikachilarni jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishda ogʻir atletika mashqlarining o‘rni va samaradorligi o‘rganilgan.»

Образец извлечения

Демо-превью

Mazkur maqolada qisqa masofaga yuguruvchi oʻsmir yengil atletikachilarni jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishda ogʻir atletika mashqlarining o‘rni va samaradorligi o‘rganilgan. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
o‘smir sportchilari, Kalit so‘zlar: Qisqa masofa, yengil atletika, ogʻir atletika, mashg‘ulot tizimi., jismoniy tayyorgarlik, kuch sifatlari
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники