Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
TALABALARNI XORIJIY TIL O'RGANISHIDA O'Z ONA TILISINI BILISHNING AHAMIYATI.
BILISHNING AHAMIYATI. · Turg'unoy Isroilova Qo'shoqboyevna
Образовательные инновации и интеграция · 2026
Аннотация
Talabalarni xorijiy til o‘rganish jarayonida ona tilini bilishning ahamiyati juda katta va ko‘p qirralidir. Ona tili insonning fikrlash, tushunish va ifoda etish vositasi bo‘lib, yangi tilni o‘rganishda asosiy poydevor hisoblanadi. Ona tilining chuqur va to‘liq egallanishi talabaning til o‘rganish jarayonini yengillashtiradi, yangi tilni tezroq va samaraliroq o‘zlashtirishga yordam beradi. Ona tilining o‘ziga xosligi, uning grammatik qoidalari, so‘z boyligi va madaniy konteksti yangi tilni o‘rganishda asosiy ko‘makchi bo‘lib xizmat qiladi. Kalit soʻzlar: xorijiy tillar, qoida, tahlil, ona tili, sinonimlar, madaniyat, talaffuz, grammatika, intonatsiya. Ona tilining o‘rganilishi va mustahkamligi talabaning tilga bo‘lgan munosabatini shakllantiradi. Ona tili orqali inson tilning tuzilishi, grammatik qoidalari, so‘z boyligi va madaniy kontekstini tushunadi. Bu bilimlar yangi tilni o‘rganishda asosiy ko‘prik bo‘lib xizmat qiladi. Til o‘rganish jarayonida talabalar ona tilidagi grammatik qoidalar va so‘zlarning o‘xshashliklari va farqlarini tahlil qilib, yangi tilning qoidalarini o‘zlashtiradi. Masalan, agar talabalar ona tilida so‘z yasash qoidalarini yaxshi bilsa, ular yangi tilda ham so‘z yasash usullarini tezroq o‘rganishadi. Bu esa ularning lug‘at boyligini kengaytirishga yordam beradi. Ona tili yaxshi o‘rganilgan talaba yangi tilni o‘rganishda lug‘at boyligini samarali ravishda oshiradi. So‘zlarni taqqoslash, sinonimlar va antonimlarni tushunish, frazeologik birliklarni solishtirish orqali yangi tilning so‘z boyligini kengaytiradi. Ona tilini yaxshi bilish talabalarga yangi tilning talaffuzi va intonatsiyasini yaxshiroq o‘zlashtirishga yordam beradi, chunki ular tilning fonetik tizimini solishtirish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Tilning tovush tizimini ona tiliga nisbatan tahlil qilish orqali talabalar talaffuzdagi xatolarni kamaytiradi va to‘g‘ri talaffuz qilishga o‘rganadi. Til o‘rganish jarayonida ona tilining madaniy konteksti ham muhim ahamiyatga ega. Har bir til o‘ziga xos madaniy qadriyatlar, an’analar va urf-odatlarni aks ettiradi. Ona tilini chuqur bilgan talaba yangi tilning madaniy xususiyatlarini ham tezroq tushunadi va qabul qiladi. Bu esa tilni faqat grammatik va leksik jihatdan emas, balki madaniy jihatdan ham chuqurroq o‘rganishga yordam beradi. Madaniyatni tushunish tilni yanada samarali https://scientific-jl.com 9 6 47-son_3-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi qo‘llash imkonini beradi, chunki til madaniyatning ajralmas qismidir. Misol uchun, til ichidagi frazeologik birliklar, maqollar, iboralar ko‘pincha madaniy kontekstga bog‘liq bo‘ladi va ularni to‘g‘ri tushunish uchun ona tilining madaniy asoslarini bilish zarur. Shuningdek, ona tilini yaxshi bilish talabaning til o‘rganishdagi motivatsiyasini oshiradi. Ona tilini hurmat qilish va uni chuqur o‘rganish orqali talabalar til o‘rganishga bo‘lgan qiziqishlarini kuchaytiradi. Bu esa ularning yangi tilni o‘rganishga bo‘lgan intilishlarini yanada mustahkamlaydi. Motivatsiya til o‘rganishda muhim omil bo‘lib, ona tilining o‘ziga xosligini anglash va uni qadrlash yangi tilni o‘rganish jarayonini yanada yoqimli va samarali qiladi.[1] Til o‘rganishda ona tilining rolini psixologik nuqtai nazardan ham ko‘rib chiqish mumkin. Ona tili insonning fikrlash tizimini shakllantiradi, shuning uchun uni yaxshi bilish yangi tilni o‘rganishda murakkab fikrlarni ifoda etish va tushunishda yordam beradi. Ona tilining ta’siri ostida inson yangi tilni o‘rganishda o‘z fikrlarini aniq va to‘g‘ri ifoda eta oladi. Til o‘rganishda ona tilining psixologik roli shundaki, ona tilida shakllangan fikrlash usullari va mantiqiy bog‘lanishlar yangi tilni o‘zlashtirishda asosiy vosita bo‘lib xizmat qiladi. Bu esa til o‘rganish jarayonini soddalashtiradi va samaradorligini oshiradi. Bundan tashqari, ona tilini yaxshi bilish talabalarga til o‘rganishdagi xatolarni kamaytirishga yordam beradi. Ona tilining grammatik va leksik qoidalarini tushunish orqali talabalar yangi tilning qoidalarini noto‘g‘ri qo‘llashdan saqlanishadi. Bu esa til o‘rganish jarayonini samaraliroq va sifatliroq qiladi. Xatolarni kamaytirish til o‘rganishning muhim qismidir, chunki xatolarsiz o‘rganish tilni yanada chuqurroq va to‘g‘ri o‘zlashtirishga olib keladi. [2] Ona tilining o‘rganilishi til o‘rganishdagi integratsiyani ham ta’minlaydi. Til o‘rganishda o‘rganuvchilar ona tilidagi bilimlarini yangi tilga ko‘chirish orqali o‘z bilimlarini kengaytiradi va chuqurlashtiradi. Bu jarayon til o‘rganishni yanada samarali qiladi va talabalar tilni amaliyotda qo‘llash ko‘nikmalarini oshiradi. Tilni o‘rganishda ona tilidan foydalanish orqali talabalar yangi tilni kontekstda tushunish va qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘ladi, bu esa til o‘rganish jarayonini yanada boyitadi. Talabalarning ona tilini yaxshi bilishi ularning til o‘rganishdagi kommunikativ qobiliyatlarini rivojlantiradi. Ona tili orqali shakllangan muloqot madaniyati yangi tilni o‘rganishda ham saqlanadi va rivojlanadi. Bu es
Доказательный фрагмент
«Talabalarni xorijiy til o‘rganish jarayonida ona tilini bilishning ahamiyati juda katta va ko‘p qirralidir.»
Образец извлечения
Демо-превьюTalabalarni xorijiy til o‘rganish jarayonida ona tilini bilishning ahamiyati juda katta va ko‘p qirralidir. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- grammatika, talaffuz, intonatsiya., Kalit soʻzlar: xorijiy tillar, madaniyat, sinonimlar, ona tili, tahlil, qoida
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025