ODDIY XLORELLA (CHLORELLA VULGARIS) SUZPENZIYASINI O'STIRISH UCHUN TAVSIYA ETILADIGAN OZIQ MUHITLARI HAMDA ULARNING AHAMIYATI

Аннотация

This article discusses the nutrient media used in the cultivation of Chlorella vulgaris suspension, their effect on the development of the suspension, as well as which nutrient media are favorable and unfavorable for the mass production of ordinary chlorella, and their importance. Аннотация: В данной статье рассматриваются питательные среды, используемые при выращивании суспензии Chlorella vulgaris, их влияние на развитие суспензии, а также какие питательные среды благоприятны и неблагоприятны для массового производства хлореллы обыкновенной, и их значение. Kalit so’zlar:. Bioremediasiya, antioksidant, xlorofill, optimal o‘sish sharoitlari, distillangan suv, yumshatilgan suv, BG-11, ammiak, karbamid, nitrat, reaktor, filtrlash, santrifugirovka Keywords: Bioremediation, antioxidant, chlorophyll, optimal growth conditions, distilled water, softened water, BG-11, ammonia, urea, nitrate, reactor, filtration, centrifugation Ключевые слова: Биоремедиация, антиоксидант, хлорофилл, оптимальные условия роста, дистиллированная вода, умягченная вода, BG-11, аммиак, мочевина, нитрат, реактор, фильтрация, центрифугирование Chlorella vulgaris — bu chuchuk suvda o‘suvchi, bir hujayrali yashil mikrosuvo’t bo‘lib, yuqori darajadagi oqsil, vitamin, temir va antioksidantlarga boy. U bio qo‘shimchalar, hayvonlar uchun yem, bioyoqilg‘i va atrof-muhitni tozalash (bioremediasiya) kabi sohalarda keng qo‘llaniladi. Shuningdek, har qanday tirik mavjudotning o’sishi, ko’payishi uchun muhit lozim. Aynan shu nuqtayi nazardan, xlorella vulgaris uchun ham muhit lozim. Chlorella vulgaris o‘sishi uchun quyidagi elementar moddalar zarur: https://scientific-jl.com 1 4 5 47-son_2-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi 1-jadval Azot (N) oqsil va xlorofill sintezi uchun muhim Fosfor (P) DNK, RNK va hujayra energiyasi uchun Kaliy (K) hujayra muvozanati va fermentlar faolligi Magniy (Mg) fotosintez (xlorofill markazida) Temir (Fe) elektronlar almashinuvi va fermentlar Kaltsiy (Ca) hujayra devori va bo‘linish jarayoni Vitaminlar ba’zi Chlorella shtammlariga B12 zarur bo‘ladi Mikroelementlar Zn, Mn, Cu, Mo kabi fermentlar faollashtiruvchilari Chlorella vulgaris o‘sishi uchun optimal o‘sish sharoitlari faqatgina oziqa tarkibidagi mavjud elementlar bilangina amalga oshmaydi. Shundan kelib chiqib, quyidagi optimal muhitda chlorella vulgarisning o’sish suratlari jadallashadi va tomchisida patalogik sog’lom hujayralari bo’lgan suzpenziya tarkib topadi. 2-jadval Sharoit Optimal qiymatlar pH 6.8 – 7.5 Harorat 20–30°C Yorug‘lik 2000–5000 lux (12–16 soat kuniga) CO₂ 1–5% (yopiq tizimda qo‘shimcha beriladi) Suv turi Distillangan yoki yumshatilgan toza suv Shunday qilib, chlorella vulgarisning o'sishi va rivojlanishi bog'liq birinchi navbatda ozuqa muhitining tarkibi va konsentratsiyasiga bog'liq. Xlorellani ommaviy yetishtirishda keng tarqalgan quyidagi oziq muhitlari ishlatiladi: 1) N. S. Gaevskaya (1957-1959) fikricha, optimal fon xlorella uchun miqdori 15-75 mg/l bo’gan azot konsentratsiyasi.1 2) A. M. Muzafarov va boshqalar (1966) ishlab chiqqan 04 ozuqaviy muhit; Muallifning fikriga ko'ra, u eng maqbul ozuqaviy eritma hisoblanadi. Bunda muhit azot konsentratsiyasi 43 mg/l .2 Shuningdek, xlorella vulgarisni intensiv yetishtirish bilan, kontsentratsiya muhitida azot yuqori bo'lishi kerak (50-250 mg / l). Keng ko'lamda (Gitelzon va boshqalar, 1964), (Sodikoa, 1967) bu suvo'tlar azo- ammoniy shaklida yaxshiroq o'sadi. https://scientific-jl.com 1 4 6 47-son_2-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Yuqoridagi oziq muhitlari xlorella tarkibidagi oqsilning ham o’sishiga yordam beradi. Chlorella vulgarisning tarkibi haqida gap ketar ekan uning oqsili barcha ma’lum yem- xashak va oziq-ovqat mahsulotlaridan sifat jihatidan ustundir; uning tarkibida barcha aminokislotalar, shu jumladan almashmaydigan yoki o‘rnini bosa olmaydigan - valin, izoleysin, leysin, lizin, metionin, treonin, triptofan va fenilalanin mavjud. Xlorellaoqsilida barcha almashmaydigan aminokislotalar bo‘lganligi sababli, uning ozuqaviy qiymati soya oqsiliga qaraganda 2 baravar yuqori. Agar umuman biomassaning ozuqaviy qiymatini taqqoslasak, 1 kg biomassa 4 - 5 kg soyaga teng bo‘ladi. Xlorella oqsili quruq sut yoki go‘sht oqsiliga tengdir. 3) Laboratoriya sharoitida Chlorella uchun sinov retsepti (BG-11 asosida, 1 litr uchun): 3-jadval Modda Miqdori (1 litr Vazifasi suvga) NaNO₃ (natriy nitrat) 1.5 g Azot manbai K₂HPO₄ (kaliy fosfat) 0.04 g Fosfor manbai MgSO₄·7H₂O 0.075 g Magniy manbai CaCl₂·2H₂O 0.036 g Kaltsiy manbai Na₂CO₃ (natriy karbonat) 0.02 g Karbon manbai (CO₂) FeCl₃·6H₂O 0.006 g Temir manbai EDTA (dinatriy tuzi) 0.001 g Temirni saqlash (komplekslovchi) Mikroelement eritmasi 1 ml Zn, B, Mn, Cu, Mo kabi elementlar 1Bo’riyev S.B, Qobilov A.M. “Chlorella vulgarisni ko’paytirish va uning baliqchilikdag ahamiyati”(BuxDU). BIOLOGIYA VA EKOLOGIYA JURNALI, T.: 2019 2M u z a f a r o v A. -M., Taubaev T. T. “ Xlorella yetishtirish