MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA OILA MUHITIDA ESTETIK TASAVVURLARNI SHAKLLANTIRISH MAZMUNINI BELGILASHDAGI PEDAGOGIK TALABLAR.

Аннотация

The article considers the formation of aesthetic concepts in preschool children as a social and pedagogical problem. Reveals the essence of the concept of family, aesthetic education and spiritual development of the individual in the family. The article is devoted to the study of the problem of raising spirituality and morality in the family, increasing the effectiveness of aesthetic education in children in the family, which provided an opportunity to join the culture of their people and universal human values. The optimal form of forming children's aesthetic views in the family is the formation of elementary ideas through information about art forms and knowledge of artistic and aesthetic laws. In this regard, the educational opportunities of music, dance, theater, cinema, fine and applied arts, and national crafts are invaluable. To effectively use their educational value in family matters Keywords. Aesthetic education, spiritual development, family education, worldview, morality, spirituality, pedagogical requirements. Maktabgacha taʼlim yoshi shaxs shakllanishining dastlabki va eng muhim bosqichidir.Bu davrda bolalarda estetik tasavvur, did,go‘zallikni anglash, atrof- muhitga nisbatan hissiy munosabat shakllanadi. Estetik tarbiya bolaning hissiy- irodaviy sohasi,ijodiy qobiliyati va duyoqarashini boyitishga xizmat qiladi.Bu jarayonda oilaning roli beqiyos.Bolaning birinchi tabiyachisi- ota-ona hisoblanadi va ularning madaniyati,didi,estetikfaoliyati bolaga kuchli tasir ko‘rsatadi. Komil inson taʼlim-tarbiyasining dastlabki poydevori oilada qo‘yiladi. Inson maʼnaviyatida madaniyat va sanʼat o‘ziga xos taʼsirchan hamda samarali vosita sifatida alohida ahamiyatga molik. Oila maʼnaviyati, madaniyati, oiladagi psixologik muhit, uning badiiy-estetik tamoyilari bolalarda turli mazmundagi tushuncha va tasavvurlarni shakllanishida muhim o‘rin tutadi. Estetik tasavvur-bu bolaning go‘zallikni anglash, baholash va undan zavq olish qobiliyatidir.U tasviriy san‘at,musiqa,tabiyat,atrof-muhit va insonlar munosabatlari orqali shakllanadi. Maktabgacha yoshdagi bolalarda bu qobiliyat ongli va hissiy taassurotlar asosida vujudga keladi. Oilada bolalar estetik tasavvurlarni shakllantirish borasida barcha bop tavsiyalar, bu jarayonning mazmunini belgilashga qo‘yilgan pedagogik va psixologik talablar ishlab chiqilmaganligi, qolaversa, bu didaktik jihatdan o‘ta murakkab jarayon https://scientific-jl.com 6 8 47-son_1-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi ekanligi bois respublikamizda hammabop ko‘rsatmalar amal qilmaydi. Bu murakkablikni bir qator omillar bilan tavsiflash mumkin. Birinchidan, maktabgacha yoshidagi bolalar muntazam faoliyat ko‘rsatuvchi maktabgacha taʼlim muassasasiga qatnovchi bolalarda nafaqat estetik mashg‘ulotlar kompleksi mavjud bo‘lib, uning meʼyoriy asoslari “Maktabgacha taʼlimning davlat talablari”, dasturlari[98] “Uchinchi ming yillik bolasi”[142], kabi bir qator uslubiy qo‘llanma qo‘llanma va tavsiyalar mavjud. Bu dastur asosidagi mashg‘ulotlar muntazam tarzda, belgilangan kun va soatlarda olib boriladi. Ikkinchidan, maktabgacha ta’lim muassasalaridagi mashg‘ulotlarni asosan maxsus ma’lumotga ega bo‘lgan mutaxassis tarbiyachilar olib boradilar. Ular o‘z faoliyatlarini yuqorida qayd etib o‘tilgan me’yoriy hujjatlar asosida tashkil etishga ma’sullar . Uchinchidan, farzandi maktabgacha ta’lim muassasasiga qatnovchi ota-onalar muassasa talablari u yoki bu materialni olib berish kabilarni qat’iy tarzda bajarishlari talab etiladi. Bu omil maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda estetik tasavvurlarni shakllantirishda maktabgacha ta’lim muassasasiga qatnamaydigan bolalardan bir muncha ustunlik qilishlarini ta’minlaydi. To‘rtinchidan, maktabgacha taʼlim muassasalarida bolalarda muayyan bilim, tushuncha va malakalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan tizim kasb-hunar kollejlari, pedagogik institutlari va universitet, shuningdek, viloyatlardagi Davlat universitetlari, maktabgacha taʼlim muassasalari xodimlarining malakasini oshirish Respublika metodik markazi, Respublika “Oila” ilmiy- amaliy Markazi, ilmiy tadqiqot muassasalarida jamiyatning ijtimoiy-pedagogik ehtiyoji, talablari asosida maktabgacha taʼlim muassasalarida amalga oshiriladigan taʼlim mazmuni muntazam tarzda takomillashtirilib boriladi. Aynan shunday yondoshuv, didaktik talablar asosida mutaxassis kadrlar tayyorlash tizimiga, uning mazmuniga ham lozim bo‘lgan o‘zgarishlar kiritib boradi. Va nihoyat, beshinchidan, maktabgacha taʼlim muassasalaridaolib boriladigan muntazam mashg‘ulotlar yagona maqsad – bolalarni maktab taʼlimiga tayyorlashdan iborat. Ular didaktik tashkil etilishi nuqtai nazaridan o‘zaro aloqadorlikda olib boriladi. Masalan, “Tasviriy faoliyat” mashg‘ulotlari bolalarda badiiy-tasviriy ijodiy faoliyat asoslari bilan tanishtiradi, bu mashg‘ulotlar orqali bolalarda yozish, chizish ko‘nikma va malakalari shakllantiriladi, uning uchun qo‘l mushaklarini rivojlantirish taʼminlanadi, atrof olam haqidagi, tabia