Использование цифровых кадастровых систем в управлении земельными ресурсами: опыт Узбекистана

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада ер ресурсларини самарали бошқаришда ер ресурслари, рақамли кадастр тизимларининг аҳамияти таҳлил рақамли кадастр, қилинган. Мақолада рақамли кадастр тизимларининг бошқарув, асосий афзалликлари, жумладан маълумотларнинг ахборот технологиялари, сунъий интеллект, аниқлиги, бошқарувда шаффофлик ва сунъий интеллект маълумотлар таҳлили, технологияларидан фойдаланиш имкониятлари давлат кадастри, ёритилган. Ўзбекистон тажрибаси асосида рақамлаштириш рақамлаштириш, жараёнидаги муаммолар ва уларни бартараф этиш бўйича геоахборот тизимлари. таклифлар тақдим этилган. Шунингдек, рақамли кадастр маълумотларини давлат бошқарувига интеграция қилишнинг ижобий таъсирлари асослаб берилган. 1 Prosecutor of the Department of the General Prosecutor’s Office of the Republic of Uzbekistan. Tashkent, Uzbekistan. E-mail: Rockfeller2504@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 3 (2025) / ISSN 2181-1415 Использование цифровых кадастровых систем в управлении земельными ресурсами: опыт Узбекистана АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматривается значение цифровых земельные ресурсы, кадастровых систем в эффективном управлении цифровой кадастр, земельными ресурсами. Освещаются ключевые управление, преимущества цифрового кадастра, такие как точность информационные технологии, данных, повышение прозрачности в управлении и искусственный интеллект, использование технологий искусственного интеллекта. анализ данных, На примере опыта Узбекистана проанализированы государственный кадастр, существующие проблемы в процессе цифровизации и цифровизация, предложены пути их решения. Также обосновано геоинформационные системы. положительное влияние интеграции кадастровых данных в системы государственного управления. Ер ресурсларини бошқариш замонавий ахборот технологиялари билан интеграциялаштириш, айниқса рақамли кадастр тизимларини жорий этиш, давлат бошқаруви самарадорлигини ошириш, шаффофликни таъминлаш ва ердан оқилона фойдаланишни рағбатлантиришда муҳим аҳамиятга эга. Ўзбекистонда “Рақамли Ўзбекистон – 2030” стратегияси доирасида кадастр тизимини рақамлаштиришга катта эътибор қаратилаётгани бу соҳадаги ислоҳотларнинг муҳимлигини кўрсатади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 7 сентябрдаги “Ер ҳисоби ва давлат кадастрларини юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” ги ПФ–6061-сон Фармони, 2021 йил 8 июндаги “Ер муносабатларида тенглик ва шаффофликни таъминлаш, ерга бўлган ҳуқуқларни ишончли ҳимоя қилиш ва уларни бозор активига айлантириш чора-тадбирлари тўғрисида” ги ПФ–6243-сон Фармони ва 2021 йил 24 февралдаги “Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлардан фойдаланиш ва муҳофаза қилиш тизимини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ–5006-сон Қарорида ерга оид ҳуқуқбузарликларни аниқлаш, ҳужжатлар тўпламини шакллантириш, уларни кўриб чиқиш ва мониторингини юритиш бўйича ахборот тизимига интеграция қилиш каби бир қатор вазифалар келтириб ўтилган [1, 2, 3, 4]. Ер ҳисоби қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини ихтисослаштиришда жуда катта аҳамиятга эга. Биринчи навбатда ер ҳисоби юқори аниқликда бўлиши зарур. Бунда ерга оид ахборотларни назорат қилиш учун рақамли технологияларни қўллаган ҳолда ер ҳисобини юритиш талаб қилинади. Маълумки, вилоятлар табиий ва иқтисодий шароитларини хилма-хиллигини ҳисобга олиниб, қишлоқ хўжалик маҳсулотларини давлат томонидан харид қилишда ер ҳисобига қуйидаги талаблар қўйилади. Жумладан, хўжаликнинг йирик шаҳар, саноат маркази ва қайта ишлаш корхоналарига нисбатан жойлашиши; қишлоқ хўжалигида фойдаланиладиган ер майдонларининг миқдори, сифати ва табиий шароити; чорвачиликда иқтисодий фойда келтирадиган у ёки бу экин турларини танлаш; қишлоқ хўжалигини ихтисослаштириш. Ерни жамоат эҳтиёжлари учун олиб берилишида хўжалик ерларининг миқдори, сифати, ер турлари ва улардан фойдаланиш даражаси, ўзлаштириладиган янги ер майдонларининг ҳисоб-китоблари ер ҳисобига 99 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 3 (2025) / ISSN 2181-1415 асосланади. Булардан ташқари, ер ҳисоби ҳамда қиймати ҳақидаги маълумотлар ердан фойдаланганлик учун тўланадиган солиққа асос бўлади. Ер ҳисоби давлат ер кадастрининг асосий таркибий қисми бўлгани ҳолда хўжалик ҳисобининг бир тури ҳисобланади. Уни олиб боришнинг ўзига хос хусусиятлари мавжуд. Бу хусусиятлар ер майдонларининг ишлаб чиқариш воситаси сифатидаги хусусиятлари билан боғлиқдир. Ер ҳисобида ерларнинг миқдор жиҳатидан ҳисобини юритиш ҳамда сифат тавсифини бериш учун одатда натурал ўлчовлар қўлланилади. Қўйилган аниқ вазифаларига ва асосий мақсадларига қараб ер ҳисоби турлича аҳамиятга эга бўлиши мумкин. Ерларнинг мавжуд ҳолати ва фойдаланиш бўйича ҳисоб – китоб ишлари юқори сифатли план – харита материаллари асосида олиб борилади. Ерларни ҳисоб қилиш мамлакат бўйича ягона услубият асосида ўтказилади. Бу эса ўз навбатида ҳисобга олинадиган ер тоифалари ва республиканинг алоҳида минтақалари бўйича маълумотларни бир – б