Методика обучения с использованием инновационных технологий при преподавании английского языка в системе высшего образования

Аннотация

Ключевые слова: В статье рассматривается актуальность применения инновационные инновационных технологий в преподавании английского технологии, языка в системе высшего образования. В условиях английский язык, глобальной интеграции и стремительного развития высшее образование, цифровое обучение, цифровых образовательных платформ, мобильных гибкие навыки, приложений, инструментов искусственного интеллекта и коммуникативная виртуальных сред анализируются возможности компетенция. эффективного внедрения этих средств в учебный процесс. Особое внимание уделено их роли в формировании «гибких навыков» (soft skills) у студентов. На основе анализа научной литературы и передового педагогического опыта обосновывается, что инновационные технологии становятся важным фактором в создании индивидуализированного, мультимодального и деятельностно-ориентированного обучения иностранным языкам. Ingliz tilini iqtisod ta’lim yo‘nalishida o‘qitishda CEFR (Umumiy Yevropa til kompetensiyalari tavsiyasi) tizimi asosida tinglab tushunish ko‘nikmasini shakllantirish, til o‘rganish jarayonining receptiv jihatini rivojlantirish bilan bir qatorda, talabalarda ijtimoiy, kommunikativ va kasbiy kontekstda muhim o‘rin tutuvchi yumshoq ko‘nikmalar – soft skills’ni ham bosqichma-bosqich takomillashtirishga xizmat qiladi. CEFR B2 darajasida tinglab tushunish talabalarning kundalik hamda kasbiy sohada uchraydigan murakkab, leksik jihatdan boy, strukturaviy jihatdan murakkab va mantiqiy jihatdan izchil matnlarni tushunishiga yo‘naltirilgan. Iqtisodiy sohada bu turdagi tinglov materiallariga intervyular, iqtisodiy yangiliklar, seminar yoki konferensiya chiqishlari, podkastlar, moliyaviy tahlillar va kompaniya hisobotlariga oid eshittirishlar kiradi. Tinglab tushunish orqali o‘rganiladigan ma’lumotlar real hayotdagi professional muloqotga asoslangan bo‘lishi kerak. Masalan, talabalar “World Economic Forum”da berilgan nutqni yoki “Bloomberg Business News” podkastini tinglar ekan, u nafaqat axborotni eshitish, balki uni tahlil qilish, asosiy fikrni ajratish, muhim fakt va raqamlarni ajratib olish, hamda eshitilgan ma’lumotni shaxsiy pozitsiya bilan bog‘lash faoliyatini amalga oshiradi. Bu esa tanqidiy fikrlash, diqqatni jamlash, axborotni tahlil qilish, fikr bildirish, faol tinglash, eshitgan axborotni qayta ishlov berish, baholash va xulosa chiqarish kabi soft skills ko‘nikmalarini shakllantiradi. Tinglab tushunish mashg‘ulotlari CEFR mezonlariga mos tarzda tashkil etilganda, talabalar nafaqat umumiy mazmunni tushunishga, balki nutqning asosiy tezislari, sabab- oqibat munosabatlari, nuqtai nazar farqlari, muammoli nuqtalar, dalillar va xulosalarni aniqlashga yo‘naltiriladi. Ayniqsa, iqtisodiy yo‘nalishdagi tinglov matnlari ixtisoslashgan 170 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 3 (2025) / ISSN 2181-1415 terminlar, grafik tahlillarni og‘zaki bayon qilish, moliyaviy muammolarni izohlash kabi elementlarni o‘z ichiga oladi. Talaba bunday materialni tinglar ekan, u faol eshitish orqali muammoni tahlil qiladi, asosiy fikrni aniqlaydi, muallif pozitsiyasini anglaydi, shuningdek, mavzuga oid savollar asosida o‘zining shaxsiy mulohazasini shakllantiradi. Bu faoliyat esa uni passiv eshituvchidan faol tahlil qiluvchi shaxsga aylantiradi. Metodik yondashuvlarda tinglab tushunish mashqlarini soft skills bilan integratsiya qilish uchun quyidagi usullar qo‘llaniladi: tinglov asosida tahliliy savollarga javob berish, eshitilgan matn asosida guruhli muhokama tashkil qilish, eshitilgan materialga asoslanib esse yoki rezyume yozish, matn asosida prezentatsiya tayyorlash, audio intervyularni skriptlash va rolga kirib ijro qilish, tinglov asosida qaror qabul qilishga doir mashqlar ishlab chiqish. Bunday mashg‘ulotlar orqali talaba auditoriyani diqqat bilan eshitish, o‘z fikrini axborot asosida bildirish, muhokama qilish, savollarga javob qaytarish, eshitgan axborotga tanqidiy yondashish kabi kommunikativ va ijtimoiy ko‘nikmalarni egallaydi. Tinglab tushunishga oid mashqlarni iqtisodiy kontentga moslashtirish orqali talabalar “market trend analysis”, “economic forecast”, “digital finance” kabi mavzular bo‘yicha murakkab nutqlarni tushunishga o‘rganadi. Bu esa ularni xalqaro konferensiyalarda, xorijiy ma’ruzalarda, onlayn kurslarda va kasbiy podkastlarda faol ishtirok etish uchun zarur bo‘lgan til kompetensiyasiga tayyorlaydi. Ayniqsa, CEFR B2 darajasi doirasida talabadan faqatgina matnni tushunish emas, balki eshitgan ma’lumot asosida mustaqil fikr bildirishi, pozitsiya shakllantirishi, baholashi va tahlil qilishi kutiladi. Bu jarayon esa o‘z-o‘zidan ijodiy fikrlash, liderlik (masalan, tinglangan iqtisodiy vaziyatga yechim taklif qilish), muloqotga kirishuvchanlik va faol ishtirokchilik kabi soft skills tarkibiy qismlarini yuzaga chiqaradi. Xulosa qilib aytganda, CEFR tizimida tinglab tushunish ko‘nikmasini shakllantirish faqat til o‘rganish vositasi bo‘lib qolmay, balki talabaning kasbiy fikrlashini, ma’lumotga nisbatan ongli m