ХАРАКТЕРИСТИКИ РОСТА ЦЫПЛЕНКА КАНАЛА БОССУ (SCHIZOTHORAX EURYSTOMUS)

Аннотация

В статье приводятся анализ размерно-возрастного состава и темп роста маринки (Schizothorax eurystomus Kessler, 1872) канала Бозсу. В результате исследования выяснено что наибольший рост длины маринки отмечен на первом году жизни, и резкое замедление прироста длины отмечалось со второго года. Ключевые слова. канал Бозсу, рыбы, Schizothorax eurystomus, возраст, длина и масса тела. Annotation: The article presents an analysis of the size-age composition and growth rate of marinka (Schizothorax eurystomus Kessler, 1872) of the Bozsu channel. The study revealed that the greatest increase in the length of marinka was noted in the first year of life, and a sharp slowdown in the increase in length was noted from the second year. Key words. Bozsuv channel, fish,Schizothorax eurystomus, age, length and body weight. Barcha organizmlar singari baliqlar ham o‘z hayoti davomida o‘sadi. Baliqlarning o‘sish tezligi ularning yoshi, jinsiy jihatdan voyaga yetishi, suv havzalarining, ifloslanishi, sho‘rlanishi, ozuqa resurslarining yetishmasligi, yirtqich-o‘lja munosabatlari va stress holatlarining mavjudligiga bog‘liq ravishda o‘zgarib turadi. Bu bog‘liqlik baliqning butun hayot sikli davomida kuzatiladi va ko‘p jihatdan ularning yashovchanligini belgilab beradi. Oʻzbekiston suv havzalarida tarqalgan qorabaliqning (Schizothorax eurystomus Kessler, 1872) yosh tarkibi va oʻsishi yetarlicha oʻrganilmagan. Irrigatsiya tizimlari, xususan Bo‘zsuv kanalidagi qorabaliqlarning o‘sish xususiyatlari haqida ma’lumotlar mavjud emas. Mazkur tadqiqotning maqsadi – Bo‘zsuv kanalidagi qorabaliqining o‘sish xususiyatlari, baliq tanasi uzunligi va vaznining o‘zaro bog‘liqligi darajasini tavsiflashdan iboratr. Material va metodlar. Qorabaliq bo‘yicha materiallar 2025-yil mart-aprel oylarida Toshkent shahri Yunusobd tumani hududidan oqib o‘tuvch Boʻzsuv kanalidan (41°20'44.61"N, 69°18'18.17"E; 41°20'46.48"N, 69°18'14.05"E; 41°20'49.29"N, 69°18'9.06"E; 41°20'51.66"N, 69°17'57.90"E) umumiy qabul qilingan usullar yordamida yig‘ilgan [2]. Baliqlarning yoshi tangachalari bo‘yicha [1, 3], o‘sish sur’atlari esa empirik ma’lumotlar va qayta hisoblab tiklash usuli yordamida aniqlandi [4-6]. Baliqlarning semizligini aniqlashda Fulton va Klark tomonidan taklif qilingan formulalardan foydalanildi [2-3] Natijalar va muhokama. Tadqiqotlarimiz natijasiga ko‘ra Bo‘zsuv kanalidagi qorabaliqlar 1+ yoshida tanasining uzunligi 9,1-10,5 (oʻrtacha 9,8±0,22) sm va vazni 12,0-17,0 (15,0±0,85) g, 2+ yoshida tegishli ravishda 10,2-15,1 (13,1±0,52) sm va vazni 16,0-62,0 (34,1±4,94) g, 3+ yoshida 14,3-18,8 (16,3±0,48) sm va 49,0-100,0 (81,6±4,69) g, 4+ yoshida esa 18,5-20,5 (19,5±0,42) sm va 141,0-162,0 (150,5±4,33) g ni tashkil qilishi aniqlandi. Semizlik koeffitsienti Fulton bo‘yicha 1,07- 2,41 (1,65±0,05) gacha, Klark bo‘yicha esa 0,92-2,05 (1,47±0,05) gacha bo‘lishi aniqlandi. Yuqori adu.uz universaljurnal.uz 89 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari semizlik koeffitsienti 4+ yoshli baliqlarga to‘g‘ri keldi, past ko‘rsatkich 2+ yoshli baliqlarda kuzatildi (1-jadval). 1-jadval Bo‘zsuv kanali qorabalig‘ining o‘lcham-yosh ko‘rsatkichlari va semizlik koeffitsientlari Yoshi l, sm W, g SK SK n F C 9,1−10,5 12,0−17,0 1,46−1,75 1,18−1,54 1+ 6 9,8 15,0 1,58 1,38 10,2−15,1 16,0−62,0 1,07−1,80 0,92−1,45 2+ 10 13,1 34,1 1,42 1,21 3+ 14,3−18,8 49,0−100,0 1,50−2,41 1,35−2,05 10 16,3 81,6 1,89 1,65 4+ 18,5−20,5 141,0−162,0 1,88−2,22 1,64−1,96 4 19,5 150,5 2,03 1,82 Izoh: l – tana uzunligi, sm; W – tana vazni, g.; SK – Fulton bo‘yicha semizlik F koeffitsienti; SK – Klark bo‘yicha semizlik koeffitsienti; n – namunalar soni. C Bo‘zsuv kanalidagi qorabaliqlarning tana uzunligi va vazni o‘rtasida o‘zaro kuchli bog‘liqlik mavjud (1-rasm). Baliq tanasi uzunligi va vazni o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik darajasi quyidagi regressiya tenglamasi bilan ifodalanadi: W = 0,0066xl3,3518 (r = 0,971; P<0,01). 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 0 5 10 15 20 25 1-rasm. Bo‘zsuv kanali qorabalig‘ining tana uzunligi va vaznining nisbati Bo‘zsuv kanalidagi qorabaliqning o‘sish sur’atiga oid ma’lumotlar 2-jadvalda keltirilgan. 2-jadval Bo‘zsuv kanali qorabalig‘ining o‘sish sur’atlari (qayta hisoblab tiklangan ma’lumotlar bo‘yicha) Tana uzunligi, sm Yoshi l l l l n 1 2 3 4 1+ 8,47 6 2+ 8,40 12,57 11 3+ 6,86 11,93 14,71 10 4+ 7,25 11,90 14,49 18,54 4 O‘rtacha 7,74 12,13 14,60 18,54 O‘sishnin 7,74 4,39 2,46 3,95 g oshishi adu.uz universaljurnal.uz 90 g ,W l, sm “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari O‘sish sur‘atining tahlili shuni ko‘rsatdiki, qorabaliqda uzunlikning eng katta o‘sishi hayotning birinchi yilida kuzatiladi, hayotning ikkinchi yilidan boshlab o‘sish sur‘ati sezilarli darajada kamayadi (2-jadval). Xulosalar. Shunday qilib, tadqiqotlarimiz natijasiga ko‘ra Bo‘zsuv kanalidagi qorabaliqlar o‘lcham-yosh ko‘rsatkichlari va semizlik koeffitsientlari tahlil