К содержанию
РецензированоRU2024

АНАЛИЗ ВЛИЯНИЯ АНТРОПОГЕННЫХ ФАКТОРОВ НА ФАУНУ СТРЕКОЗ (INSECTA, ODONATA) АНДИЖАНСКОЙ ОБЛАСТИ НА 2024-2025 ГОДЫ

RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” · Zokirova Moxidilxon Suvanxanovna · Sabirova Mohinur Shavkatbek qizi qizi · Karimjonov Xayotbek Yaxyojon òģli · Jabborova Xojaroy Xasanboy qizi · G'anijonov Diyorbek Murodiljon o‘g'li

Универсал международный научный журнал · 2024

Аннотация

В период с 2022 по 2025 годы в Андижанской области (Узбекистан) в районах Мархамат, Джалакудук, Ходжаабад и Избаскан проводились исследования антропогенного воздействия на популяции стрекоз (Odonata). С использованием методов трансекты и квадратуры были проанализированы виды Calopteryx splendens, Ischnura elegans и Enallagma cyathigerum. В районе Джалакудук численность Calopteryx splendens составила 4,5 особи, в Мархамате — 3,0 особи, в Избаскане — 2,0 особи, тогда как в Ходжаабаде численностьIschnura elegans достигла 4,0 особи. Выжигание камыша и загрязнение водоемов оказали негативное воздействие на популяции. Рекомендуется внедрение экологического мониторинга и мер по сохранению мест обитания. Ключевое слово: Insecta, Odonata, антропогенные, лимнофильные, фенологические, реобионтные. Annotation: Between 2022 and 2025, studies were conducted in the Marhamat, Jalaquduq, Khojaabad, and Izboskan districts of Andijan Province (Uzbekistan) to assess the anthropogenic impact on dragonfly (Odonata) populations. Using transect and quadrat methods, the species Calopteryx splendens, Ischnura elegans, and Enallagma cyathigerum were analyzed. In Jalaquduq, the population of Calopteryx splendens reached 4.5 individuals, in Marhamat 3.0 individuals, and in Izboskan 2.0 individuals, while in Khojaabad, the population of Ischnura elegans was 4.0 individuals. Reed burning and water pollution had a negative impact on the populations. Implementation of ecological monitoring and habitat conservation measures is recommended. Keyword: Insecta, Odonata, anthropogenic, limnophilic, phenological, reobiontic. Ninachilar morfologiyasi, biologiyasi, geografik tarqalishi va ekotizimlardagi o‘ziga xos ishtiroki bilan boshqa xasharotlar orasida ajralib turadi. Ushbu xususiyatlar ularni biologiya fanining turli sohalarida, xususan, ekologiya, entomologiya va evolyutsion biologiyada tadqiqot uchun muhim namunaviy ob’yektlar qatoriga qo‘yadi [14]. Hozirgi vaqtda ninachilarning (Odonata) taxminan 6650 ga yaqin turi ma’lum. Ular artropodlarning eng qadimiy guruhlaridan biri bo‘lib, qazilma qoldiqlari karbon davridan (taxminan 300 million yil avval) ma’lum. Ninachilar yuqori darajada morfologik ixtisoslashganligi bilan ajralib turadi va ko‘pincha boshqa qanotli xasharotlardan farqli o‘laroq, alohida taksonomik bo‘linma yoki infrasifga ajratiladi [10;15]. Imago (etuk) ninachilar yuqori ixtisoslashgan havo organizmlari bo‘lib, adu.uz universaljurnal.uz 159 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari lichinkalari esa suvda yashaydigan yirtqichlardir. Ninachilar agroekosistemalarda oraliq yirtqichlar vazifasini bajarganligi sababli, bunday turlarni saqlash hasharotlar jamoalarining ekologik barqarorligini taminlash uchun muhimdir [1;2;3] Suv va quruqlikdagi yashash muhitlarining almashinuvi, shuningdek, rivojlanish bosqichlaridagi katta biomassa tufayli ninachilar ekotizimlarda moddalar aylanishiga muhim xissa qo‘shadi. Hatto kichik suv havzalarida ham ular yil davomida ko‘p miqdordagi ozuqa moddalarini o‘zgartirishga qodir [13,14] Ushbu tadqiqot Farg‘ona vodiysining Andijon viloyati Marhamat, Xo‘jaobod, Izboskan va Jalaquduq tumanlarida olib borildi. 2024-2025 yillar davomida yirik daryo o‘zanlari, kanallar, zovurlar va kolektorlarda ninachilar (Odonata) turlarining tarqalishi o‘rganildi. Tadqiqot materiallari 1-jadvalda keltirilgan. 1-jadval Andijon viloyatida ninachilarning (Odonata) 2022–2025 yillarda hududlar bo‘yicha tarqalishi № Sana Tuman Individ Uzunlik (N) Kenglik (E) Aeshna juncea Orthetrum brunneum Orthetrum 72°17'20.5" 1 18.09.2024 Marhamat cancelatum Calopteryx 40°28'47.4"N E splends, Colapteryx virgo, Ischnura elegans Sympecma fusca 72°17'23.2" 2 22.09.2024 Marhamat 40°28'49.0"N Coenargion pulchellum E Ischnura elegans, 72°17'16.5" 3 10.10.2024 Marhamat 40°27'43.7"N Enallagma cyathigerum E Coenagrion pulchellum, 72°20'39.9" 4 25.10.2024 Jalaquduq 40°27'28.5"N Colapteryx splends E Anax Imperator, 72°19'28.6" 5 05.03.2025 Jalaquduq AnaxParthenope, 40°28'26.8"N E Aechna isossceles Calopteryx virgo, Ischnura 72°19'48.6" 6 05.03.2025 Jalaquduq 40°28'36.7"N elegans, E 72°16'21.9" 7 10.03.2025 Jalaquduq Calopteryx splends 40°31'06.0"N E Calopteryx virgo, Ischnura 72°16'05.5" 8 14.03.2025 Jalaquduq 40°31'00.7"N elegans E Sympecma fusca 9 28.03.2025 Xo‘jaobod Vander Linden,Ischnura 72°34'35"E 40°40'27"N elegans Calopteryx splends, Anax Imperator, Sympetrum 10 05.04.2025 72°34'35"E Xo‘jaobod meridionale, Sympetrum 40°40'26"N vulgattum Enallagma cyathigerum 40°40'23"N 11 05.04.2025 Xo‘jaobod Charpentier,Ischnura 72°34'38"E elegans Vander Linden Anax Imperator, Sympetrum 12 6.04.2025 Xo‘jaobod meridionale, Sympetrum 40°40'24"N 72°34'38"E vulgattum Calopteryx virgo, Ischnura 13 06.04.2025 Xo‘jaobod 72°34'37"E pumilio 40°40'27"N adu.uz universaljurnal.uz 160 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari Ort

Доказательный фрагмент

«В период с 2022 по 2025 годы в Андижанской области (Узбекистан) в районах Мархамат, Джалакудук, Ходжаабад и Избаскан проводились исследования антропогенного воздействия на популяции стрекоз (Odonata).»

Образец извлечения

Демо-превью

В период с 2022 по 2025 годы в Андижанской области (Узбекистан) в районах Мархамат, Джалакудук, Ходжаабад и Избаскан проводились исследования антропогенного воздействия на популяции стрекоз (Odonata). Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Odonata, reobiont., фенологические, anthropogenic, limnofil, антропогенные, limnophilous, fenologik, rheobiont., Insecta, antropogen, лимнофильные, phenological, реобионтные.
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники