К содержанию
РецензированоRU2026

ОСНОВНЫЕ ПАТОГЕННЫЕ МИКРОМИЦЕТЫ РАСТЕНИЙ МОЖЖЕВЕЛЬНИКА И БОЯРЫШНИКА В ГОРНЫХ РЕГИОНАХ УЗБЕКИСТАНА

RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” · Jo‘raqulov Jaxongir Jo‘raqul o‘g‘li. · Iminova Malika Mashrabovna. · Mirzarahmat Baxtiyor o‘g‘li. · Mustafayev Ilyor Muradullayevich. · Mаllаyev Muslim

Универсал международный научный журнал · 2026

Аннотация

В статье приведены сведения об основных грибковых заболеваниях и возбудителях, их вызывающих, у растений можжевельника (Juniperus) и боярышника (Crataegus), широко распространённых в горных районах Узбекистана. В частности, освещены биологические особенности, периоды распространения и симптомы таких заболеваний боярышника, как ржавчина (Gymnosporangium spp.), диплодиоз (Diplodia juniperi), фомоз (Dothidella juniperi), микротириоз (Microthyrium juniperi), а также мучнистая роса (Phyllosticta suffulta f. oxyacanthae) и монилиоз (Monilinia johnsonii). Исследования показали, что вид Gymnosporangium confusum отличается высокой вирулентностью и имеет широкий ареал распространения в природных условиях Узбекистана. Эти патогены паразитируют на двух типах растений-хозяев: можжевельнике — основном хозяине и боярышнике — промежуточном хозяине. В статье также даны рекомендации по мерам борьбы с этими заболеваниями, включая агротехнические и профилактические методы с применением фунгицидов. Результаты исследований имеют важное значение для улучшения фитосанитарной обстановки в лесном хозяйстве, сохранения насаждений можжевельника и боярышника, а также обеспечения их устойчивого развития. Ключевые слова: Gymnosporangium, Diplodia, Monilinia, ржавчина, диплодиоз, фомоз, мучнистая роса. Annotation: This article provides information on the main fungal diseases affecting juniper (Juniperus) and hawthorn (Crataegus) plants, which are widespread in the mountainous regions of adu.uz universaljurnal.uz 314 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari Uzbekistan, along with the pathogens responsible for them. In particular, it highlights the biological characteristics, periods of distribution, and symptoms of diseases observed in hawthorn, such as rust (Gymnosporangium spp.), diplodia (Diplodia juniperi), phomosis (Dothidella juniperi), microthyriosis (Microthyrium juniperi), powdery mildew (Phyllosticta suffulta f. oxyacanthae), and in juniper, moniliosis (Monilinia johnsonii). The studies revealed that the speciesGymnosporangium confusum is highly virulent and has a wide natural distribution in Uzbekistan. These pathogens parasitize two types of host plants: juniper as the primary host, and hawthorn as the intermediate host. The article also provides recommendations for controlling these diseases, including agrotechnical practices and preventive methods based on the use of fungicides. The results of the study are important for improving the phytosanitary conditions in forestry, preserving juniper and hawthorn plantations, and ensuring their sustainable development. Keywords: Gymnosporangium, Diplodia, Monilinia, rust, diplodiosis, fomosis, powdery mildew. Archazorlar 600 – 700 yil (ayrimlari 2000-yilgacha) yashaydi, togʻlarda suv toʻplash, tuproq eroziyasini oldini olish, sel toshqinlarini bartaraf etish kabi muhim vazifalarni bajaradi. Asosan Yer yuzining Shimoliy yarim sharidagi togʻli hududlarda – markaziy Amerika, Osiyo va Afrikada oʻsadi. Oʻrta Osiyo, Qrim, Oltoy-Sayan, Uzoq Sharqdagi togʻlarda 700 ming ga maydonni egallaydi, uning 665 ming ga dan koʻprogʻi (93,5%) Markaziy Osiyo davlatlarida joylashgan. Oʻzbekiston davlat oʻrmon fondi hisobida 190 mingga yaqin archazor bor. Oʻzbekistonda asosan, Tyanshan, Turkiston, Chatqol, Hisor togʻlarida katta-katta archazorlar mavjud [1]. Archazorlarni ko‘paytirish va mavjudlarini saqlab qolishda turli xil iqlim faktorlari bilan birgalikda zararli organizmlar ham to‘sqinlik ko‘rsatadi. Zararli organizmlarga qarshi uyg‘unlashgan kurash choralarini ishlab chiqish va ularni amalda qo‘llash dolzarb vazifalardan biridir. Hozirgi kunga qadar archa o‘simligida zang (kasallik qo‘zg‘atuvchilari: Gymnosporangium confusum Plowr., G. fusisporum Ed.Fisch., G. turkestanicum Tranz.), fomoz (kasallik qo‘zg‘atuvchisi:. Dothidella juniperi (Desm.) Höhn.), diplodioz (kasallik qo‘zg‘atuvchisi: Diplodia juniperi Westend), mikroterium (kasallik qo‘zg‘atuvchisi: Microthyrium juniper) Qarag‘ayning shyutte (kasallik qo‘zg‘atuvchisi: Lophodermium sp.), zang (kasallik qo‘zg‘atuvchisi: Gymnosporangium confusum Plowr.), fomoz (kasallik qo‘zg‘atuvchisi: Phoma sp.), Do‘lananing zang (kasallik qo‘zg‘atuvchisi: Gymnosporangium confusum Plowr), un-shudring (kasallik qo‘zg‘atuvchisi: Phyllosticta suffulta f. oxyacanthae Roum), monilioz (kasallik qo‘zg‘atuvchisi: Monilinia johnsonii (Ellis & Everh.) Honey). Agar ushbu kasalliklarga qarshi kasalliklarga qarshi o‘z vaqtida kurash choralari olib borilmasa o‘simliklarni nobud qilishi mumkin. Bugungi kunda tabiiy archazorlar turli zamburug‘li kasalliklar bilan kuchli zararlanib bormoqda. Archazorlarga katta zarar keltirayotgan patogenlar qatoriga zamburug‘larning Gymnosporangium R. Hedw. ex DC. turkumiga mansub turlarni kiritish mumkin.Gymnosporangium bilan zararlangan archa novdalarida qalin urchuqsimon g‘uddalar hosil bo‘ladi, nina barglari sarg‘ayadi va vaqt o‘tishi bilan zararlangan novdalar butunlay

Доказательный фрагмент

«В статье приведены сведения об основных грибковых заболеваниях и возбудителях, их вызывающих, у растений можжевельника (Juniperus) и боярышника (Crataegus), широко распространённых в горных районах Узбекистана.»

Образец извлечения

Демо-превью

В статье приведены сведения об основных грибковых заболеваниях и возбудителях, их вызывающих, у растений можжевельника (Juniperus) и боярышника (Crataegus), широко распространённых в горных районах Узбекистана. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Gymnosporangium, Diplodia, Monilinia, rust, diplodiosis, fomosis, powdery, phomosis, un-shudring, fomoz, diplodioz, on-shudring, zang
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники