Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
НАСЛЕДОВАНИЕ ПРИЗНАКА «ЧИСЛО АРАХИСА» У РАСТЕНИЙ ГИБРИДНОГО ПОКОЛЕНИЯ F1 С УЧАСТИЕМ НЕРАССАДАЮЩЕГОСЯ СОРТА СОИ
RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” · Abdushukirova Sohiba Komolovna. · Kurbanbayev Ilxam Djumanazarovich
Универсал международный научный журнал · 33 · 2026
Аннотация
The article presents the results of a study conducted to study the inheritance of the "number of beans" trait in direct and reverse reciprocal hybrids of the Sochimalas soybean variety with the Genetic-1 variety and the Russian variety Selecta-302. It was found that in reciprocal hybrid combinations of the Sochimalas soybean variety with the Genetic-1 variety, the trait of the number of beans on a plant is inherited predominantly in the direction of positive dominance of the variety with the highest index. Key words: Soybean, hybrid generation, Sochilmas, number of beans, polygenic, reciprocal. Soyaning mevalari dukkaklar bo‘lib, hosildorlikni samaradorligini belgilovchi o‘simlik ko‘rsatkichlaridan hisoblanadi. Soya dukkaklari 15-185 tagacha o‘zgarib turadi [4]. Duragaylarda miqdoriy belgilar bo‘yicha ularning ota-onalariga nisbatan sezilarli ustunlikka ega bo‘lgan geterotik shakllarning aniqlanishi keyingi seleksiya ishlarini to‘g‘ri yo‘nalishda olib borishga yordam beradi [1]. Bir o‘simlikdagi dukkaklar soni, har bir o‘simlikdagi don miqdori, o‘simliklarning hosildorligi va hosildorlik indeksi asosan qo‘shimchalar gen ta’siri bilan nazorat qilinadi. Xuddi shunday, urug‘ning kattaligi ham genlarning qo‘shimcha ta’siri bilan boshqariladi, kichik urug‘lar katta urug‘lardan ustun bo‘ladi, shuning bilan birga ertapisharlik kechpisharlikdan ustun turadi [3]. Erta avlodda dukkak soni belgisi bo‘yicha tanlov o‘tkazilishi mumkin. Biroq, dukkaklar sonining poligen gen nazorati erta avlodda genlar ajratilishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun keyingi avlodda seleksiyani o‘tkazish kerakligini taklif qildi. Demak, seleksiyani ko‘plab potensial o‘simliklarni yo‘qotmasdan, seleksiyani tezlashtirish uchun o‘rta avlodda seleksiyaning intensivligi past bo‘lgan o‘simliklarni tanlash orqali amalga oshirilishi mumkin [2]. adu.uz universaljurnal.uz 326 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari Soyaning nafaqat chet ellarda balki bizning Respublikamizda ham navlari yaratilmoqda. Genetika va o‘simliklar eksperimental institutida yaratilgan soyaning Sochilmas, Genetik-1, Ehtiyoj, Xotira, Marjon navlari mavjud. Soyaning Sochilmas navi mahalliy Genetik-1 navi va Rossiyaning Selekta-302 navi bilan to‘g‘ri va teskari retsiprok duragaylash ishlari olib borildi. Olib borilgan tajribada F o‘simliklarida soyaning pishib yetilgan ota ona va uning retsiprok 1 duragay o‘simliklarining dukkak soni belgsi bo‘yicha tahlil qilindi. Tahlillar natijasiga ko‘ra ota ona va duragay o‘simliklarda dukkaklar soni belgisi bo‘yicha ko‘rsatkichlar 34,8-144,4 oraliqlarda ekanligi aniqlanib, bu o‘simliklar orasidagi farqlanish katta bo‘lib 109,6 tani tashkil etdi. 160 140 120 100 80 60 40 20 0 1-rasm. Sochilmas navi ishtirokidagi F o‘simliklarida bir o‘simlikdagi dukkak soni 1 belgisining irsiylanishi Sochilmas navi bilan duragaylab olingan kombinatsiyalar ichida ♀Sochilmas x Genetik-1♂ navi ishtirokidagi o‘simliklar eng yuqori ko‘rsatkich 144,4 donani tashkil etdi. Eng past ko‘rsatkichni ♀Sochilmas x Selekta–302♂ navi duragay o‘simliklari tashkil etdi. Bir o‘simlikdagi dukkak soni ko‘rsatkichlari bir-biridan ishonchli farq qiladigan Genetik-1 navi bilan chatishtirib olingan retsiprok duragay kombinatsiyalarida ham yuqori ko‘rsatkichli soya navlarining bir o‘simlikdagi dukkak soni belgisi asosan yuqori ko‘rsatkichli navning ijobiy dominantligi holatida irsiylandi. Tajribalar natijasi shuni ko‘rsatadiki, F duragay kombinatsiyalarida dukkak soni bo‘yicha 1 duragay kuchi borligini ko‘rsatadi. Yuqori ko‘rsatkichlarni qayd etgan o‘simliklar keyingi avlod uchun tanlab olindi. Foydalanilgan adabiyotlar. 1. Гуляев Г.В., Мальченко В.В Словарь терминов по генетике, цитологии, селекции и семеноводству и семеноведению – М.1983. – 240 с. 2. Heru Kuswantoro, Nur Basuki and D.M. Arsyad. Inheritance of soybean pod number trait on acid soil Agrivita volume 33 no. 2 june-2011 issn: 0126-0537 119-126. 3. Lukman Hakima and Suyamtob. Gene action and heritability estimates of quantitative characters among lines derived from varietal crosses of soybean. Indonesian Journal of Agricultural Science Vol. 18 No. 1 June 2017: 25–32 4. Zhenghong Yu, Jianxiong Ye, Shengjie Liufu, Dunlu Lu, Xiulu Zhu, Zhongming Yang, Qingji Tan. Accurate and fast implementation of soybean pod counting and localization from high-resolution image Sec. Technical Advances in Plant Science Volume 15 – 2024/ https://doi.org/10.3389/fpls.2024.1320109 adu.uz universaljurnal.uz 327
Доказательный фрагмент
«The article presents the results of a study conducted to study the inheritance of the "number of beans" trait in direct and reverse reciprocal hybrids of the Sochimalas soybean variety with the Genetic-1 variety and t…»
Образец извлечения
Демо-превьюThe article presents the results of a study conducted to study the inheritance of the "number of beans" trait in direct and reverse reciprocal hybrids of the Sochimalas soybean variety with the Genetic-1 variety and t… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Soybean, hybrid generation, Sochilmas, number of beans, polygenic, reciprocal, реципрокный, количество стручков, Соя, Sowless, retsiprok, duragay avlod, pod number, Soya, poligen, полигенный, dukkak soni, гибридное поколение
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025