Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЗНАЧЕНИЕ АНТОХИАНСКИХ ЦВЕТОВ В РАСТЕНИЯХ
RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” · Iminov Biloldin Abduvosit o‘g’li
Универсал международный научный журнал · 2026
Аннотация
В данной статье рассматриваются биологическая роль, химическое строение, биосинтез и особенности образования окраски антоцианов в растениях. Антоцианы являются вторичными метаболитами, которые обеспечивают окраску различных тканей растений и играют важную роль в адаптации к экологическим стрессовым факторам. Их цвет зависит от уровня pH окружающей среды, взаимодействия с ионами металлов и других физико-химических условий. Также в статье освещаются области применения антоцианов в пищевой промышленности и медицине. Результаты исследования способствуют более глубокому пониманию экологического и практического значения антоцианов в биологии растений и деятельности человека. Ключевые слова: Антоцианы, флавоноиды, растительные пигменты, изменение окраски, уровень pH, ионы металлов, экологический стресс, биосинтез, пищевые красители, цианидин. Annotation: This article explores the biological role, chemical structure, biosynthesis, and color-forming properties of anthocyanins in plants. Anthocyanins are secondary metabolites that contribute to the coloration of various plant tissues and play an important role in adapting to environmental stress factors. Their coloration depends on environmental pH levels, interactions with metal ions, and other physicochemical conditions. The article also highlights the applications of anthocyanins in the food industry and medicine. The study helps deepen the understanding of the ecological and practical significance of anthocyanins in plant biology and human activities. Keywords: Anthocyanins, flavonoids, plant pigments, color variation, pH level, metal ions, environmental stress, biosynthesis, food colorants, cyanidin. Antotsianinlar (shuningdek, antosiyaninlar; yunoncha ἄnthos - gul va yunoncha khánsos - ko‘k, jodugar) - flavonoidlar bilan bog'liq bo‘lgan aglikon o‘rnini bosuvchi 2- fenilxromlar sifatida antotsianidinlarni o‘z ichiga olgan rangli o‘simlik glikozidlari. 1835 yilda nemis farmasevti Lyudvig Klamor Markvart o‘zining "Gullarning ranglari" risolasida birinchi marta gullarga ko‘k rang beradigan kimyoviy birikmaga antotsianin nomini berdi. Ular o‘simliklarda uchraydi, meva va barglarning qizil, binafsha va ko‘k ranglarini keltirib chiqaradi. Antotsianinlar fenilpropanoid yo‘li orqali sintez qilingan flavonoidlar deb ataladigan molekulalarning ota-ona sinfiga kiradi. Ular yuqori o‘simliklarning barcha to‘qimalarida, shu adu.uz universaljurnal.uz 384 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari jumladan barglari, poyalari, ildizlari, gullari va mevalarida joylashgan. Antotsianinlar antotsianidinlardan shakar qo‘shib olinadi. Ular hidsiz va o‘rtacha biriktiruvchidir . Antosiyaninlar aglikon antotsianidin sifatida gidroksi- va metoksi-almashtirilgan flaviliy (2- fenilxromniliy) tuzlarini o‘z ichiga olgan glikozidlardir; ba'zi antotsianinlarda gidroksillar atsetillanadi. Uglevod qismi odatda 3-pozitsiyada aglikon bilan, ba'zi antosiyaninlarda esa 3- va 5- pozitsiyalarda bog'lanadi va uglevod qoldig'i monosaxaridlar (glyukoza, ramnoz, galaktoza) yoki di- va trisaxaridlar bo‘lishi mumkin. Piriliy tuzlari bo‘lgan antotsianinlar suvda va qutbli erituvchilarda oson eriydi, spirtda ozgina eriydi va qutbsiz erituvchilarda erimaydi. Antotsianinlarning tuzilishi va rangining atrof-muhitning pH ga bog'liqligi: 1. Qizil piril tuzi; 2. Rangsiz soxta asos; 3. Moviy xinoid shakli; 4. Xinoid shaklidagi binafsha fenolat; 5. Sariq kalkon. Metall kationlar bilan komplekslarning shakllanishi ham rangga ta'sir qiladi; bir valentli kation K+ binafsha rangli komplekslarni hosil qiladi, ikki valentli Mg2+ va Ca2+ ko‘k komplekslarni hosil qiladi va polisaxaridlarga adsorbsiya ham rangga ta'sir qilishi mumkin. Antotsianinlar 10% xlorid kislotada antotsianidinlarga gidrolizlanadi; antotsianidinlarning o‘zlari past pH qiymatlarida barqarordir va yuqori pH qiymatlarida parchalanadi. Antotsianinlar ko‘pincha gul barglari, mevalar va kuzgi barglarning rangini aniqlaydi. Ular odatda binafsha, ko‘k, pushti, jigarrang, qizil rang beradi. Ushbu rang berish hujayra tarkibining pH darajasiga bog'liq. Antotsianinlarning kislotali muhitdagi eritmasi qizil rangga ega, neytral muhitda ko‘k-binafsha, ishqoriy muhitda esa sariq-yashil rangga ega. Antotsianinlarning rangi mevalarning pishishi va gullarning so‘lishi paytida o‘zgarishi mumkin - bu hujayra tarkibidagi pH o‘zgarishi bilan birga bo‘lgan jarayonlar. Misol uchun, o‘pkaning kurtaklari pushti rangga ega, gullari esa ko‘k- binafsha rangga ega. Stressli sharoitlarda o‘simliklarda antotsianin biosintezini faollashtirishning taniqli haqiqati hali chuqur fiziologik va biokimyoviy asosga ega emas. Ehtimol, antotsianinlar hech qanday funksional yukni ko‘tarmaydi, lekin o‘simlik uchun keraksiz fenolik birikmalarni yakuniy cho‘ktirish uchun vakuolyar filialni olgan to‘yingan flavonoid yo‘lining yakuniy mahsuloti sifatida sintezlanadi. Boshqa tomondan, ma'lum ekologik omillar ta'sirida antotsianin ind
Доказательный фрагмент
«В данной статье рассматриваются биологическая роль, химическое строение, биосинтез и особенности образования окраски антоцианов в растениях.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ данной статье рассматриваются биологическая роль, химическое строение, биосинтез и особенности образования окраски антоцианов в растениях. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Anthocyanins, flavonoids, plant pigments, color variation, pH level, metal ions, Antosiyaninlar, rang o‘zgarishi, пищевые красители, ekologik stress, biosynthesis, o‘simlik pigmentlari, биосинтез, Антоцианы, flavonoidlar, color change, environmental stress, food dyes, siyanidin., экологический стресс, pH darajasi, растительные пигменты, cyanidin., уровень pH, biosintez, флавоноиды, цианидин., metall ionlar, oziq-ovqat bo‘yoqlari, изменение цвета, ионы металлов
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025