МОРФОФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ ПОКАЗАТЕЛИ ДЕВОЧЕК-ПОДРОСТКОВ

Аннотация

The article analyzes the processes of organization of all systems observed in the developing human organism. Development is yours.It covers three main factors: growth, differentiation of organs and tissues, formation (acquisition of a form characteristic and uniform for the organism). These factors are interconnected and complement each other. Key words: Growth, development, seed, age, prediction, human organism, bones, lungs, muscles. Аннотация: В статье анализируются процессы организации всех систем, наблюдаемые в развивающемся организме человека. Развитие за вами. Он охватывает три основных фактора: рост, дифференциация органов и тканей,формирование (приобретение формы, характерной и единообразной для организма). Эти факторы взаимосвязаны и дополняют друг друга. Ключевые слова: Рост, развитие, семя, возраст, предсказание, организм человека, кости, легкие, мышцы. O‘sish va rivojlanish jarayonlari tirik materiyaning umumbiologik xususiyatlari hisoblanadi. Tuxum hujayrasining urug‘lanishidan boshlanadigan odamning o‘sish va rivojlanishi, uning butun umri davomida kechadigan uzluksiz bajaraluvchi jarayon namoyon qiladi. U yoki bu fiziologik tizimlarni tuzilishi yoki faoliyatidagi yoshga oid xususiyatlarning mavjudligi yoshlik davrining ayrim bosqichlaridagi bola organizmining to‘la qimmatli yoki qimmatli emasligi haqidagi, bashorat yoki aniq ma’lumot bo‘lib hisoblanmaydi. Aynan shu xildagi kompleks xususiyatlargina u yoki bu yoshni tavsiflab beradi. Rivojlanish deganda, tom ma’noda odam organizmida kuzatiladigan, uning barcha tizimlarining tashkillanish darajalarini murakkablashishini oshishini chaqiruvchi miqdoriy va sifatiy o‘zgarish jarayonlari tushuniladi. Rivojlanish o‘z ichiga uchta asosiy omilni qamrab oladi; o‘sish organ va to‘qimalarning tabaqalanishi, shakllanish (organizmga xos va monand bo‘lgan shaklni olishi). Ushbu omillar bir-biri bilan uzviy bog‘ liq va bir-birini to‘ldirib turadi. O‘sish jarayonida hujayralar soni, gavda vaznini va antropometrik ko‘rsatkichlari ortadi. Suyaklar, o‘pka kabi ayrim organlarda o‘sish asosan hujayralar sonini ortishi hisobiga ko‘payishi, boshqa organlarda (muskullar, asab to‘qimalarda) hujayralarning o‘lchamlarini ortishi jarayoni ustunlik qiladi. O‘sish jarayoniga bunday aniqlik berilishi yog‘larni o‘tirishi yoki suvning ushlab qolinishi bilan ta’minlanuvchi gavda vazni va o‘lchamlarini o‘zgarishlarini hisobga olmaydi. Organizmni o‘sishini ko‘rsatuvchi aniq ko‘rsatkich – bu undagi oqsillarning umumiy miqdorini oshishi va suyaklar o‘lchamlarning kattalashishidir. Bola o‘sishini ancha jadallashgan davri hayotining birinchi yilida va jinsiy yetilish davrida, ya’ni 11-15 yoshlik bo‘lgan paytlarga to‘g‘ ri keladi. Endi tug‘ilgan bolaning bo‘yi 50 sm bo‘lgan bo‘lsa, bir yoshning oxiriga kelib 75-80 sm. ga yetadi, ya’ni 50% dan ortishi kuzatiladi, gavda og‘ irligi esa uch martaga – ya’ni yangi tug‘ilgan bola bor yo‘g‘I 3,0-3,2 kg bo‘lsa, birinchi yil oxiriga kelib 9,5-10,0 kg gacha yetadi. adu.uz universaljurnal.uz 597 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari Keyingi yillarda jinsiy voyaga yetish davrigacha o‘sish tempi pasayadi va o‘rtacha yiliga 1,5- 2,0 kg qo‘shilsa, bo‘y uzunligi 4,0-5,0 sm. ga o‘sadi. O‘sish tempining ikkinchi marta sakrashi jinsiy yetilish davrining boshlanishi bilan bog‘liq bo‘lib, bo‘y uzunligi bir yilda 7-8 sm.ga hatto 10 sm gacha ortadi. Vaholanki 11-12 yoshda qizlar o‘sish bo‘yicha o‘g‘il bolalardan bo‘ydorroq bo‘ladilar. 13-14 yoshda ularning bo‘ylari deyarlik bir xil bo‘lsa, 14-15 yoshga borib esa bo‘yi bo‘yicha o‘g‘il bolalar qizlardan o‘tib ketadilar va bu ortiqlik butun hayot davomida saqlanib qoladi. Bolalar va o‘smirlarning jismoniy rivojlanish ko‘rsatkichlari oilada va hamda maktabgacha va maktab muassasalarida tarbiyalash va o‘qitish sharoitlarini qanday yaratganligiga bog’liqdir. Bunda eng ko‘p axamiyatga ega boladigon omillar qatoriga bolalarning ovqatlanish sifati jismoniy yuklamalarning xarakteri va darajasi o‘qish joylarining tashkil etilganligi oqilona tuzulgan va bajariladigon kun tartibi maktabdagi dasrlarning kun tartibi va xarakteri bolalar muassasalaridagi sanitar texnik jixozlarning sozligi xonalarning yoritilsih sifati va boshqalar kiradi, Shuning uchun vrach bolalar va osmir bolalarning jismoniy rivojlanish belgilarini tekshirish va baholay olishni bilishi va olingan natijalar asosida ularga yaratilgant arbiyalash va oqitish sharoitlari haqida fikr yuruta olishi kerak. O‘smir qizlarning jismoniy rivojlanish ko‘rsatkichlarini o‘rganish sogl’omlashtiruvchi profilaktik chora tadbirlarini belgilashda qolaversa, o‘sish va rivojlanish qonuniyatlariga oid ma’lumotlarni olishda katta axamiyat kasb etadi shu maqsadda biz o‘zimizning tadqiqot ishlarimizni o‘smir yoshdagi qizlarni ayrim eng muhim morfologik hamda fiziologik korsatkichlarni o‘rganmoqchi bo‘ldik. Kuzatuv ishlarimizga Jalaquduq tumani umumatalim maktablaridan ixtiyoriy ko‘ngilli sog’lom qizlar