Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
КОРРЕКТИРУЮЩИЙ ЭФФЕКТ КОНЪЮГАТА DKV-11 НА АКТИВНОСТЬ АТФ-РАЗВЕРТЫВАЕМЫХ КАНАЛОВ МИТОХОНДРИЙ ПЕЧЕНИ В УСЛОВИЯХ ОКИСЛИТЕЛЬНОГО СТРЕССА
RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” · KORREKSIYALOVCHI TA’SIRI · Ernazarov Zafarjon Mamurovich · Toshmatova Shoiraxon Ruziyevna · Saidqulova Zarnigor Akmaljon qizi
Универсал международный научный журнал · 10580-10585 · 2026
Аннотация
В данной статье изучено влияние конъюгата ДКВ-11 на активность АТФ- чувствительного калиевого канала (МитоК ) митохондрий печени в условиях АТФ окислительного стресса (ОС). В качестве экспериментальной модели использовались крысы, у которых ОС был вызван с помощью PbCl₂. Проницаемость канала МитоК оценивалась АТФ спектрофотометрическим методом. Согласно полученным результатам, активность канала МитоК значительно снижалась при ОС, тогда как при введении конъюгата ДКВ-11 АТФ наблюдалось восстановление его функциональной активности. Эти результаты свидетельствуют о потенциальной фармакологической значимости конъюгата ДКВ-11 как антистрессового и гепатопротекторного средства, способствующего поддержанию функциональной стабильности митохондрий. Ключевые слова: окислительный стресс, митохондрии печени, АТФ-чувствительный калиевый канал, конъюгат ДКВ-11, спектрофотометрия, гепатопротекция, PbCl₂, митохондриальный транспорт. Bugungi kunda, dunyo miqyosida kimyo sanoatini rivojlanishi, oziq-ovqat tarkibidagi sintetik moddalarning ruxsat etilgan me’yorlardan ortib ketishi va aholi orasida jismoniy mashqlar yetishmasligi bilan bog‘liq zamonaviy turmush tarzi birinchi navbatda oksidlanishli stressga aloqador patologiyalarni ko‘payishiga olib kelmoqda. Ayniqsa, atrof muhitda ksenobiotiklarning ortishi va ularning zararli ta’sir etishi natijasida jigar hujayralarini oksidativ stressga (OS) uchrashi fiziologik adu.uz universaljurnal.uz 599 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari va biokimyoviy jarayonlarni buzilishiga olib kelmoqda. Shunga ko‘ra, jigar hujayralarini OSdan himoya qiluvchi samarali gepatoprotektor ta’sirga ega yangi farmakologik vositalarni izlab topish va davolashning samarali usullarini ishlab chiqish muhim ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. OS mitoxondriyaning oksidlanish va antioksidant tizimlari o‘rtasidagi muvozanatning buzilishiga olib keladi. Reaktiv kislorod va azot turlari hujayralar uchun zararli yoki foydali bo‘lishi mumkin. Erkin radikallar konsentratsiyasining ortishi mitoxondriya ion kanallarining o‘tkazuvchan qiymatini o‘zgartiradi. Bugungi kunda mavjud bo‘lgan dori vositalarining katta qismi uchun mitoxondriya ion kanallari nishon sifatida belgilanadi. MitoK -kanal mitoxondriya funksional faolligida muhim rol ATF o‘ynaydigan ionlarni tashish tizimlaridan biridir. Hozirda bu kanalning hujayra faoliyatidagi roli, farmakologiyasi va regulyatsiyasi keng o‘rganilmoqda. Ma’lumki, mitoxondriyada K+ ionlari siklini boshqarishda va matriks normal hajmini saqlashda ichki membranadagi K+-uniporter va K+/H+ almashinuv tizimlari muhim rol o‘ynaydi [1]. MitoK - ATF kanal faollashishi hujayrada gipoksiya va OS holatlarida protektor sifatida moslashish mexanizmini amalga oshirishi aniqlangan [7]. Bugungi kunda hujayraning metabolik va funksional faolligini tartibga soluvchi eng ko‘p o‘rganilgan mitoxondriya ion kanallaridan biri, bu MitoK -kanali ATF hisoblanadi. Hozirda MitoK -kanali biofizik xususiyatlari va uning fiziologik ahamiyati yaxshi ATF o‘rganilgan.Olib borilgan ilmiy tadqiqotlarda to‘qima va hujayralarda gipoksiyaga moslashish reaksiyalarida MitoK -kanalining tartibga soluvchi roli isbotlandi [5]. MitoK -kanali ATF ATF mitoxondriyaning ichki membranasida joylashgan. Kanal tuzilishiga ko‘ra sitoplazmatik kanalga yaqin bo‘lib, u subbirliklardan [3] va regulyatordan [2] iborat. MitoK -kanal faollashishi hujayrada ATF gipoksiya va OS holatlarida protektor sifatida moslashish mexanizmini amalga oshirishi aniqlangan [7]. Bugungi kunda hujayraning metabolik va funksional faolligini tartibga soluvchi eng ko‘p o‘rganilgan mitoxondriya ion kanallaridan biri, bu MitoK -kanali hisoblanadi. Olib borilgan ilmiy ATF tadqiqotlarda to‘qima va hujayralarda gipoksiyaga moslashish reaksiyalarida MitoK -kanalining ATF tartibga soluvchi roli isbotlandi [6]. Og'ir metallarni jigar mitoxondriyalariga ta'siri biologik va toksikologik jihatdan muhim masalalardan biridir. Og‘ir metallardan hisoblangan qo‘rg‘oshin mitoxondriyada OS kelib chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin. PbCl orqali chaqirilgan OS modelida hayvonlarning jigar mitoK -kanali 2 ATF faolligini o‘zgarishi va ularga biofaol moddalarning ta’siri bo‘yicha tadqiqotlar olib borilmagan. Mana shu nuqtai nazardan biz in vivo sharoitida tajribalar olib bordik. Material va metodlar. PbCl yordamida OS chaqirish maqsadida oq kalamushlarni uchta 2 guruhga ajratildi. OS chaqirish uchun I guruhdan tashqari barcha guruh kalamushlariga PbCl ni 2 sutkasiga 10 mg/kg miqdorida 7 kun davomida pereoral yo‘l bilan berib borildi. Bunda I guruh nazorat, II guruh OS chaqirilgan, III guruh OS ga uchragan hayvonlarga DKV-11 kon’yugatini 20 mg/kg miqdorida 7 kun davomida pereoral yo‘l orqali ozuqasiga qo‘shib berib borildi. Mitoxondriyada K -kanali o‘tkazuvchanligi (0,3-0,4 mg/ml oqsil) 3 ml yacheykalarda 540 nm ATF to‘lqin uzunligida optik zichlikning o‘zgarishi bo‘yicha spektrofotometrda (spectrophotometer V- 5
Доказательный фрагмент
«В данной статье изучено влияние конъюгата ДКВ-11 на активность АТФ- чувствительного калиевого канала (МитоК ) митохондрий печени в условиях АТФ окислительного стресса (ОС).»
Образец извлечения
Демо-превьюВ данной статье изучено влияние конъюгата ДКВ-11 на активность АТФ- чувствительного калиевого канала (МитоК ) митохондрий печени в условиях АТФ окислительного стресса (ОС). Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- oxidative stress, liver mitochondria, ATP-sensitive potassium channel, DHQ-11, митохондриальный транспорт., jigar mitoxondriyasi, ATF-sezgir kaliy kanali, hepatoprotection, гепатопротекция, спектрофотометрия, spectrophotometry, PbCl₂, митохондрии печени, DKV-11 kon’yugati, oksidativ stress, окислительный стресс, конъюгат DKV-11, DKV-11 conjugate, mitochondrial transport., mitoxondrial transport., gepatoproteksiya, spektrofotometriya, АТФ-чувствительный калиевый канал
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024