СОВЕТЫ ПО ИЗУЧЕНИЮ ВОДНЫХ НАСЕКОМЫХ

Аннотация

В данной статье рассматривается значение использования кейс-технологий в образовательном процессе. Особое внимание уделяется задачам учителя и учащихся при эффективном применении этой технологии в преподавании биологии. Также приведены примеры кейс-заданий по отдельным темам предмета «Биология» для 8 класса общеобразовательной школы. Ключевые слова: биология, кейс-технологии, задачи учителя и учеников, кейсы средных и высших школ. Annotation:This article discusses the importance of using case technologies in the educational process. It highlights the roles of biology teachers and students in effectively applying this method. The paper also presents sample case assignments related to selected topics in the 8th-grade biology curriculum of general education schools. Keywords: Biology, case technologies, tasks of teachers and students, cases for secondary and higher education. So‘nggi yillarda mamlakatimizda ta’lim samaradorligini yanada oshirish, o‘quvchilarning faolligini kuchaytirish va mustaqilliklarini rivojlantirish masalalariga katta e’tibor qaratilmoqda. Endilikda ta’limda yangi texnologiyalarni ishlab chiqish va ularni amaliyotga joriy etish vazifalari oldinga qo‘yilmoqda. Uzak vaqtlar davomida ta’limda ana’anaviy usullar qo‘llanilib kelgani tufayli, o‘quvchilarga berilayotgan bilimlar ko‘pincha yoddan chiqqan bo‘lib, ularning amaliy ko‘nikmalari rivojlanmay qolgan va mustaqillik darajasi past bo‘lgan. Chunki ana’anaviy ta’limda asosiy rol o‘qituvchiga berilgan bo‘lib, u o‘ziga xos bilim manbaiga aylangan; darslarda o‘qituvchi mavzularni bayon qilib berar, o‘quvchilar esa faqat takrorlash orqali bilimlarni o‘zlashtirganlar. Shuningdek, dars mavzularini mustaqil o‘rganishga e’tibor berilmagani ta’limdagi eng katta kamchiliklardan biri hisoblanadi. Keyingi yillarda ta’limda o‘quvchilarning faolligini oshirishga xizmat qiluvchi yangi texnologiyalardan biri — keys texnologiyasi yoki metodikasi keng qo‘llanilmoqda. “Keys” atamasi inglizcha “case” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “vaqiya”, “holat” yoki “muammo” ma’nosini anglatadi. Keys texnologiyasi ilk bor Amerika Qo‘shma Shtatlarida, Garvard universitetining biznes adu.uz universaljurnal.uz 747 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari maktabida ishlab chiqilgan va asosan iqtisod sohasida tadqiqot olib borayotgan olimlar, biznesmenlar hamda ba’zi ishlab chiqarish korxonalarida muvaffaqiyatli qo‘llanilgan. Adabiyotlarda keys texnologiyasi to‘g‘risidagi materiallar asosan xorijiy nashrlarda keng yoritiladi. Masalan, 1) Dolgorukov A.M. keys texnologiyasini nazariy muammolarni amaliy vazifalar orqali bajarishda talabalarning mustaqil fikrlash va tafakkur qilish qobiliyatlarini rivojlantiruvchi tuzilma deb ta’riflaydi [1]. 2) Tolochina O.G. keys topshiriqlaridagi qarama-qarshiliklar talabalarning unga bo‘lgan qiziqishini va faolligini oshirishga yordam berib, ularning ijodiy faoliyatlarini rivojlantirishini ta’kidlaydi [2]. 3) Radjabaliyev G.P. va Nurmagomedova N.X. keys texnologiyasidan foydalanish o‘quv-ta’lim jarayonlarini samarali tashkil etish, zarur materiallarni to‘plash va topshiriqlarni bajarishda yordam berishga xizmat qilishi mumkinligini qayd etishadi [3]. 4) Kolesnikova O.I. esa keys texnologiyasi faqat yagona axborot tizimi emas, balki masala va topshiriqlarni hal qilishda o‘quvchilar orasida fikr almashishga, turli g‘oya va mulohazalarni muhokama qilishga imkoniyat yaratadi, deb yozadi [4]. Tolipova J.O. oliy ta’limda biologiya fanlarini o‘qitish metodikasining dolzarb muammolari va ularga zamonaviy yondoshuvlar tasnifi masalasiga to‘xtalib, bu muammolarni samarali hal qilish, o‘quvchi va talabalarning mavzularni mustaqil o‘rganishlarini rag‘batlantiruvchi yangi pedagogik texnologiyalarning tashkiliy shakllaridan, shuningdek, biologiya ta’limida keys metodidan foydalanishga alohida e’tibor qaratgan. U o‘z keys materiallarida “Odam rivojlanishida biologik va ijtimoiy omillarning ta’siri va undagi muammolar” mavzusini keys savollari orqali o‘rganishga oid yo‘riqnoma, dars reja va konspektni ilova qilgan [5]. Olimov Q.T. o‘z ishida keyslarni o‘quv mashg‘ulotlarida hal qilish algoritmlari to‘g‘risida materiallarda keys topshiriqlarini bajarish muddatlarini aniqlash, o‘quvchi va talabalarni 5-6 kishilik guruhlarga bo‘lish hamda ularning faoliyatini tashkil etish, kuzatish va baholash kabi masalalarni bayon qiladi [6]. Biologiya o‘qitish metodikasi bo‘yicha yetuk metodistlar G. Shaxmurova va G. Tog‘ayeva “Biologiya o‘qitish metodikasi moduli” (2018) nomli ishida mazkur fanni o‘qitishda zamonaviy usullar qatorida keys texnologiyasidan foydalanish masalalariga ham alohida e’tibor qaratishgan. Ular “Qon guruhlari” mavzusi bo‘yicha bir qator keys topshiriqlari va ularni bajarishga oid yo‘llanmalarni taqdim etganlar [7]. Yuqorida berilgan materiallardan O‘zbekistonda keys texnologiyasidan foydalanish talab darajasida emasligini ko‘rsatadi. Biologiya o‘qituvchisining keys mashg‘ulotiga t