ЗАДАЧИ И УПРАЖНЕНИЯ ПО ВЕГЕТАТИВНЫМ И ГЕНЕРАТИВНЫМ ОРГАНАМ РАСТЕНИЙ.

Аннотация

В статье рассматриваются вопросы построения задач и упражнений различной логической направленности в учебном процессе с целью формирования методических знаний, развития умений и навыков самостоятельного и творческого мышления учащихся, необходимых для использования задач и упражнений в обучении ботаники. Ключевое слово: Плод, семя, вегетативные органы, лист, секвойядендрон, кукуруза, корень. Annotation: The article examines the issues of constructing tasks and exercises of various logical orientations in the educational process with the aim of forming methodological knowledge, developing the skills and abilities of independent and creative thinking of students, necessary for using tasks and exercises in teaching botany Keyword: Fruit, seed, vegetative organs, leaf, sequoiadendron, corn, root. Kirish. O‘quvchilarning ijodiy va mustaqil fikr yuritishni ko‘nikmalarini rivojlantirishda biologiyadan tashkil etiladigan ta’lim-tarbiya jarayonida masala va mashqlar echishni yo‘lga qo‘yish muhim ahamiyat kasb etadi: O‘quvchilarning biologiyadan o‘zlashtirgan nazariy bilimlarni amaliyotga qo‘llash orqali mustahkamligi ta’minlanadi. O‘quvchilarda mantiqiy, ijodiy va mustaqil fikr yuritish ko‘nikmalari rivojlantiriladi. O‘quvchilarning biologiyani o‘zlashtirishga bo‘lgan qiziqishi ortadi, ilmiy dunyoqarashi kengayadi. O‘quvchilarning bilish faoliyati faollashadi, ta’lim samaradorligi ortadi. Masala - ko‘zda tutilgan noma’lumni muayyan o‘quv usullaridan foydalanib hal etish sanaladi. Masala echish jarayonida o‘quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish imkoni vujudga keladi. Har qanday masalada muayyan darajadagi qiyinchiliklar bo‘lib o‘quvchilar uni avval o‘zlashtirgan bilim, ko‘nikma va malakalaridan foydalanib engib o‘tishi kerak. Masala matni uning izohi va shartini o‘z ichiga oladi. Masala izohi – muayyan vaziyatni tasvirlab, o‘quv muammosini keltirib chiqaradi, u yoki bu ob’ektning noma’lum xususiyatlarini topishga yo‘naltiriladi. Masala sharti noma’lum vaziyatni to‘liq hal etishni talab qilib, ba’zi hollarda so‘roq bilan tugashi mumkin. O‘quvchilar masalani echish jarayonida masalaning shartini to‘liq anglagan holda ma’lum bo‘lgan holatdan noma’lum bo‘lgan vaziyatni aniqlashi, o‘quvchiga ma’lum bo‘lgan xususiyatlardan noma’lum ob’ektlarning xususiyatlarini topishi zarur. Taxlillar va natijalar. O‘quvchilarga meva va urug‘ hosil bo‘lishini vegetativ organlar bilun bog‘liqligini, bargda hosil bo‘lgan organik moddalarning meva hosil bo‘lishidagi rolini bog‘lab tushuntirish o ‘simlikning bir butun sistcma ekanligini yoritishda katta ahamiyatga ega. Aniq masala adu.uz universaljurnal.uz 796 “ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI” xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari yoki mashqlar yordamida o ‘quvchilarga meva va urug‘laming hosil bo'lish jarayonini tushuntirish, o‘simlik hosildorligini oshirish uchun qulay sharoitlami yaratish orqali o‘simlik hayotini boshqarish mumkinligini ko‘rsatib berish alohida ahamiyat kasb etadi. Biz o‘simliklarning generativ organlari mavzusi bo‘yicha ayrim masalalarni yechish metodikasi: I .Olimlaming aniqlashicha Amerikada o‘sadigan sekvoyadendron deb ataluvchi o‘simlikning bitta qubbasida 200 ta urug‘ bo‘ladi. Lekin urug‘i juda yengil bo‘lib, 196000 tasi bir kg ni tashkil etadi. Yuqoridagi ma’lumotlarga asoslanib, Seyshel orolida o'sadigan seyshel palmasining 11 dona yong‘og‘ini masasiga teng bo‘lishi uchun sekvoyadendron o‘simligining necha dona urug‘i va bu urug’lar nechta qubbada yetilishini hisoblab toping? Yechilishi: Quyidagi hisoblash ishlarini amalga oshiramiz: 1) l dona seyshel palmasi yong‘og‘ining og‘rligi - 25 kg ga teng bo‘Isa,11 dona seyshel palmasi yong‘og‘ining og‘rligi necha kg ga teng bo‘lishini topamiz. 1 donasi 25 kg bo’lsa, 11 donasi x = 275 kg ekan. 2)sekvoyadendron urug‘i 196000 tasi bir kg ni tashkil etsa, nechtasi 275 kgni tashkil etishi aniqlanadi: 196000 275=53900000 dona urug‘ teng; 3)53900000 dona urug‘n i: 200 ga = 269500 ta qubbada yetiladi. Javob: 275 kg seyshel palmasi yong‘og‘i og‘rligiga sekvoyadendron o‘simligining Masala va mashqlar 1.Katta odam bir sutkada o ‘rtacha 0.5 kg atrofida kislorodni oladi. 50 yoshli eman bir yil davomida 20 kg kislorod ajratib chiqaradi. 25 yoshli terak esa 32 kg kislorod ajaratadi. Bitta odam uchun bir yilda qancha kislorod kerak. Necha tup terak bitta odamning bir yillik kislorod bilan ta’minlash uchun qancha kislorod ajratishi kerak? Emanchi? 2.Lipaning bitta gulida 12 mg nektar mavjud, bir tup lipa daraxti 12 kg asal beradi. Bitta lipa daraxtidan 12 kg nektar yig‘ish uchun asalari nechta gulni changlatishi kerak? 3. Seyshel palmasining mevasi eng katta bo‘lib, yong‘oq ko‘rinishiga ega. Uning mevasi 6 yilda pishib yetiladi. Mevasining uzunligi 50 sm, og‘irligi 25 kg bo‘ladi. Agar 100 ta yong‘oq mevasining og‘irligi 1 kg bo‘lsa, seyshel palmasining bitta mevasining og‘irligjga teng boiishi uchun nechta dona yong‘oq mevasi to‘g‘ri kelishini hisoblab toping? 4.30 tonna kartoshka tuga