MARK TVENNING “GEKLBERRI FINNING BOSHIDAN KECHIRGANLARI” ROMANIDA BOLALAR OBRAZI VA XARAKTERINING IFODASI

Аннотация

This article talks about the famous novel "Adventure of Huckleberry Finn" by Mark Twain, a major representative of world children's literature, and the characters, characters and bravery of the child characters in it. At the same time, it was discussed how the original translations were given in the Uzbek language, and the analysis of the translations made by the translator through the indirect language. 8 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Key words: childhood, freedom, freedom and endless fun, games and adventures, orphans, fantastic world of the hero, founded treasure, rules, tyranny, island, river, forest – entire nature. M.Tvenning “Tom Soyerning boshidan kechirganlari” va uning mantiqiy davomi hisoblanmish “Geklberri Finning boshidan kechirganlari” romanlari sayohatnoma janrida yozilgan sarguzasht bolalar adabiyoti namunalaridir. Ushbu asar Amerika adabiyotidagi eng muhim asarlardan biri hisoblanadi. Bu asarda yozuvchi yosh qahramon Geklberri Finnning sarguzashtlari orqali bolalik davrini yoritib beradi. Gek o‘z do‘sti Tom Soyer bilan birgalikda sodda va samimiy bolalik davrini boshdan kechiradi, ularning maqsadi – erk, ozodlik va cheksiz o‘yin- kulgi. Romanda Gekning dunyoqarashi, mardligi, qiyinchiliklarga qarshi kurashish mahorati va do‘stlikga sadoqat kabi qadriyatlar obrazi ta’sirli tasvirlangan. Satira orqali Tven AQSH janubida (fuqarolar urushidan oldingi) jamiyatdagi turli tushunchalarning biroz g‘ayrioddiy ta’riflarini buzadi va boshqa narsalar qatori, qul qochib ketganida qilish kerak bo‘lgan “to‘g‘ri” ish uning qochishiga yordam berish emas, balki uni qaytarish ekanligini ta’kidlaydi. Tven, shuningdek, Amerika adabiyotida tengi yo‘q qahramon qul Jimning portretini ayyor, isyonkor, chinakam xurofotchi, samimiy va bir vaqtning o‘zida aqlli personaj sifatida tasvirlaydi. Tven romanning birinchi yarmini yozib tugatganidan so‘ng, u kitobning potensial muvaffaqiyatiga shubha bilan qaraydi. 1877-yilda do‘sti Uilyam Din Xouellsga yozgan maktubida Tven shunday deydi: “Menga bu asar juda yoqadi, qo‘limdan kelganicha qo‘lyozmani tezroq tugatganimdan so‘ng, hech kimning qo‘li yetmaydigan joyga qo‘yaman yoki yoqib yuborishim ham mumkin” [9, 42]. Yaxshiyamki, Tven qo‘lyozmani yoqib yubormadi. Kitob 1884-yilda Angliyada nashr etilganida (AQSHdagi nashri 1885-yil), u tezda Tven yozgan eng muvaffaqiyatli kitoblardan biriga aylandi. Muallif, ushbu asarda bolalar obrazini tasvirlar ekan, romandagi asosiy mavzulardan biri – bolalik davrining o‘ziga xos rang-barangligi va erkinligidir. Geklberri Finn o‘zi istaganicha dunyoni kashf etadi, kattalarning ta’limotlari va ijtimoiy meyorlar unga to‘sqinlik qilmaydi. Yozuvchi bolalik davrining beg‘uborligi, soddaligi va erkinligini Gekning o‘ziga xos fe’l-atvori orqali ifodalaydi. U o‘ziga xos o‘yin va sarguzashtlar orqali hayotga va kelajakka ma’noli qaraydi. 9 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 03, ISSUE 06, 2025. JUNE ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Asarning bosh qahramlaridan yana biri Tom Soyerdir. Uning xarakteri bo‘lsa ancha murakkab: unda biz qarama-qarshi xislatlarni kuzatishimiz mumkin. Bolalarcha xudbinlik va oliyjanoblik, romantik xayolparastlik va ziyrak amaliyotchilik, mardlik va do‘stlariga vafodorlik, maqtanchoqlik, u hech qachon sardorlikni qo‘ldan berishni istamaydi. Shu bilan birga, Tom har doim samimiy. M.Tven romanni qayta qurish davrida, 1865-yilda fuqarolar urushi tugashi va AQSHda qullik bekor qilinganidan keyin yozishni boshladi. Ammo qullik bekor qilingan bo‘lsa ham, oq tanlilar qora tanli ozchilikni 1876-yilgi Jim Krou qonunlarida bo‘lgani kabi, irqiy kamsitishlar muntazam ravishda sodir bo‘lardi. Qattiq abolitsionist va emansipatsiya tarafdori bo‘lgan Mark Tven “Geklberri Finning boshidan kechirganlari” asarida qullik mavzusini ko‘tarib, o‘z davrining irqiy bo‘linishi va zulmini keskin tanqid qiladi. Ba’zi zamonaviy tanqidchilarning ta’kidlashicha, kitob Jimni tasvirlashda va “nigr” atamasini tez-tez ishlatishda irqchilikka asoslangan. Boshqa tanqidchilar kitobni qo‘llab-quvvatlab, kitobda qo‘llanilgan atamalar hikoyaning mazmuniga to‘g‘ri kelishini ta’kidlaydilar, shuningdek, ular Jimning romandagi eng samimiy qahramon ekanligini, hech ikkilanmasdan mehribonlik va fidoyilikni namoyish etadigan yagona asosiy qahramonlardan biri ekanligini ta’kidlaydi. Geklberri va uning do‘sti Jim bilan bo‘lgan safar – bolalik davrining kashfiyotlarga to‘la dunyosini ochib beradi. Romanda Jim va Gekning o‘rmon, daryo, qishloqlar bo‘ylab sayohatlari bolalarcha o‘yinqaroqlik va sarguzasht izlashga ishtiyoqni aks ettiradi. Shu tariqa, asar orqali Tven bolalik davrini hayotning eng o‘ziga xos, qiziqarli va unutilmas davri sifatida ko‘rsatadi. Adib “Geklberri Finning boshidan kechirganlari”da voqealarni bosh qahramon Geklberri (Gek) Finning nuqtai nazaridan birinchi shaxs sifatida hikoya qiladi. G