IJTIMOIY ISHNING AMALIY MODELLARINI AMALGA OSHIRISHINING O‘ZIGA XOSLIKLARI

Аннотация

В данной статье представлен научный анализ различных теоретических моделей социальной работы, включая системный, психодинамический, экологический и социологический подходы. Детально рассмотрены теоретические основы, сущность и особенности применения каждой модели на практике. Кроме того, систематизированы практические модели и подходы, используемые в социальной работе, с научным объяснением их классификации, преимуществ и ограничений. Annotation. This article presents a scientific analysis of various theoretical models of social work, including systemic, psychodynamic, ecological, and sociological approaches. The theoretical foundations, core concepts, and practical application features of each model are thoroughly examined. In addition, practical models and approaches used in social work are systematized, with their classification, advantages, and limitations scientifically explained. Ijtimoiy munosabatlar individlarning jamiyatda bir -biri bilan o’zaro ta’siri jarayonida vujudga kelgan aloqalarini barqarorlashtiradi. O’zaro ijtimoiy aloqalar insoniyat ichki holati ta’siri ostida o’zgaradi va uning o’rab turgan voqelikka bo’lgan egalik munosabatida ham ifodalanadi. Shunining uchun ijtimoiy munosabatlar kishilarning ijtimoiy aloqalari, o’zaro ta’sirida, o’zaro bog’likiklari, o’zaro hatti-xarakatlarini tashkil etuvchi obyektiv omillar hisoblanadi. Ijtimoiy ish uchun bir tomondan kishilarning hayot yo’llarini tiklanishi, individual shaxsiy o’z jamoaviy hayot sharoitlari bilan bog’liq muammolari ni hisobga olish muhim bo’lsa, ikkinchi tomondan aloqalar amalga oshishda sosiomadaniy muhitni o’zida mujassamlashtiradi. Ijtimoiy aloqalarga esa ijtimosh yordam, ijtimoiy qo’llab-quvvatlash, ijtimoiy reabilitasiya, ijtimoiy korreksiya (yaxshilash, tuzatish), xayr-ehson va boshqalar kiradi. Bu aloqalarni kuchaytirish - ijtimoiy ishning muhim vazifalaridan biridir.Ijtimoiy ishni fan sifatida tushunish muyaun kishilar shunchaki jamiyatda emas, balki xamjamiyatda yashayotganligini anglash muhimdir. Odamlar doim o’zlariga monandlar qurshovida va doimo o’zaro ta’sir, holatida bo’ladilar. Bu insonlar uchun tabiat, iqtisodiyot, siyosat, madaniyat muxim omili sifatida ijtimoiy voqelikka nisbatan mustaqil sohasini tashkil etuvchi juda ko’p xilma-xil ijtimoiy aloqalar, munosabatlarni keltirib chiqaradi. 1117 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6 Ijtimoiy ish mustaqil predmet, fan sifatida murakkab hayotiy vaziyatga tushib qolgan hamda ijtimoiy himoyaga muhtoj bo’lgan individ, shaxs, guruh yoki uyushma hayot faoliyati bilan bevosita bog’liq bo’lgan munosabatlar va ular bilan bog’liq jarayonlarni o’rganadi hamda tadqiq etadi. Ijtimoiy ish mo’taxassisining faoliyati inson hayotiy faoliyatida yuz beradigan muammolarni hal etishga yo’naltirilgan maqsadli faoliyatdir. Ijtimoiy xizmatchining aniq maqsadli faoliti shubhasiz mijozning xulqi va axloqli tashqi va ichki omillar bilan bog’liqdigini, mijozning atrof-muhit bilan bo’llgan munosabatini yanada qulaylashtirishga yo’naltirilgan o’z mohiyatiga ko’ra, mijozning xulqi va holatig’a boshqaruvni ta’sir etishdan iborat bo’ladi.Shunday qilib, ijtimoiy ish nazariyasi kishilar hayotiy faoliyati jarayonida yuzaga keluvchi ko’p qirrali ijtimoiy aloqa va munosabatlarini boshqarish bilan bog’liq bilimlar tizimidir. Demak, ijtimoiy ish nazariyasi - bu jamiyat obyektiv qonuniyatlariga va davlat qonunlariga asoslangan odamlarni qiyin hayotiy vaziyatlarda tushib qolganda tumushi, yo’lini tartibga solish zarurat tug’ilganda shaxs va uni o’rab turgan ijtimoiy muxitga aniq maqsadli ta’sir etish orqali ijtimoiy huquq va erkinliklarini himoya qilishga yo’naltirilgandir. Ijtimoiy ishning asosiy – tushunchalari ijtimoiy ish nazariyasida kategoriya tushunchalar muhim rol o’ynaydi. Ular yordamida ijtimoiy ishning mohiyati, mazmuni, qonuniyatlari va tendensiyalari ochiladi, ya’ni o’ziga xos kalit rolini o’ynaydi. Tanlangan tadqiqot mavzusining dolzarbligi shundan iboratki, bu mavzu bo’yicha tadqiqot materiallari deyarli rus tilida bo’lganligi hamda ushbu mavzu bo’yicha o’zbek tilida nihoyatda kam adabiyotlar mavjudligi umuman olganda bu mavzu bo’yicha keng ko’lamda tadqiqotlar olib borilmaganligi ham bu mavzuni yoritishda ko’pgina qiyinchiliklarga duch keldik. Yuqorida ta’kidlab o’tganimizdek, bu mavzu o’zining o’ta murakkab va keng qamrovliligi bilan ajralib turadi. rivojlangan mamlakatlarida ijtimoiy ish sohasi bo’yicha keng qamrovli ishlar amalga oshirilganligi bizlarga ma’lum. Ammo ilmiy nuqtai nazardan qilingan ishlar borasida tadqiqotlar yetarli darajada yoritilmagan. rivojlangan Sharq mamlakatlarda ijtimoiy ish mo’taxassislarini tayyorlash bo’yicha o’rgansa arzigulik tajriba mavjud. Biz o’z tadqiqotimizda imkon qadar rivojlangan Sharq mamlakatlarida ijtimoiy ish sohasi hamda ijtimoiy ish nazariyasini yanada rivojlanayotganini hamda amalga oshirilayotgan keng ko’lamli ibratomuz ishlarni ayrim jihatlarinigina yoritishga harakat qildik. Ushbu mavzu bo’yicha xorij mamlakatlari olimlarid