DAVLATNING HUQUQNI MUHOFAZA QILISH FUNKSIYASINI TAKOMILLASHTIRISH MASALASI

Аннотация

В статье рассматривается вопрос совершенствования правоохранительной функции государства. Ключевые слова: Понятие и содержание правоохранительной функции, система правоохранительных органов, реформы, проводимые в судебной системе. THE QUESTION OF IMPROVING THE LAW ENFORCEMENT FUNCTION OF THE STATE Annotation. The article examines the issue of improving the law enforcement function of the state. Key words: The concept and content of the law enforcement function, the system of law enforcement agencies, reforms carried out in the judicial system. Kirish. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan tub islohotlar jarayonida qonun ustuvorligini ta’minlash, fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish, jamiyatda huquqiy tartibni qaror toptirish kabi vazifalar alohida ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, 2017-yilning 7- fevralida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan 2017–2021-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning besh ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi doirasida sud-huquq tizimini isloh qilishga alohida e’tibor qaratilgan edi. Davlatning huquqni muhofaza qilish funksiyasi har qanday demokratik jamiyatda barqaror taraqqiyotning, inson manfaatlarini ta’minlashning asosiy kafolatlaridan biri hisoblanadi. Ushbu funksiya orqali davlat o‘zining konstitutsion burchini bajaradi: inson va fuqarolarning huquq hamda erkinliklarini himoya qiladi, huquqbuzarliklarning oldini oladi, jinoyatlarga qarshi samarali kurash olib boradi. Maqolaning maqsadi — davlatning huquqni muhofaza qilish funksiyasini nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilish, uni takomillashtirish bo‘yicha aniq taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Maqolaning vazifalari: - huquqni muhofaza qilish funksiyasining nazariy asoslarini ochib berish; - amaldagi tizimni tahlil qilish; - mavjud muammolarni aniqlash; - takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berish. Tadqiqot ob’ekti: davlatning huquqni muhofaza qilish sohasidagi faoliyati. 1069 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6 Tadqiqot predmeti: huquqni muhofaza qiluvchi organlar tizimi, uning faoliyati, islohotlar va huquqiy munosabatlar. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev mamlakatda olib borilayotgan sud-huquq islohotlari va inson huquqlarini himoya qilish borasida doimiy ravishda muhim tashabbuslarni ilgari surmoqda. U o‘z nutqlarida va Strategik dasturlarida bu sohadagi muammolar, yechimlar va maqsadli vazifalarga alohida e’tibor qaratadi. 1. Huquqni muhofaza qilish organlarining xalq xizmatida bo‘lishi: “Huquqni muhofaza qiluvchi organlar o‘z faoliyatida xalq manfaatlarini birinchi o‘ringa qo‘yishi, fuqarolarga odilona, insof bilan xizmat qilishi lozim. Bunday yondashuv — yangi O‘zbekiston huquqiy davlat barpo etishning asosiy shartidir.” (Sh.M. Mirziyoev, 2022-yildagi Oliy Majlisga Murojaatnomasidan) Ushbu fikrdan ko‘rinadiki, huquqni muhofaza qiluvchi organlarning asosiy vazifasi — xalq ishonchini qozonish va fuqarolarning huquqlarini himoya qilishdir. 2. Sudlar faoliyatida adolat va xolislik. “Sud — bu adolat timsoli. Fuqarolar sudni ko‘rib, davlatning yuzi qandayligini biladi. Shu bois, har bir sud qarorining ortida inson taqdiri turganini unutmasligimiz lozim.” (Sh.M. Mirziyoev, “Sud-huquq islohotlari bo‘yicha yig‘ilish”dagi nutqidan, 2021) Prezidentning bu fikri sud faoliyatida inson manfaatlari va adolat ustuvorligini yanada kuchaytirish zarurligini anglatadi. Sudyalarning xolisligi va mas’uliyati katta ahamiyatga ega. 3. Korrupsiyaga qarshi qat’iy kurash. “Korrupsiya — davlatning dushmani. U nafaqat iqtisodiyot, balki fuqarolarning davlatga bo‘lgan ishonchini ham yo‘qotadi. Shu bois, huquqni muhofaza qiluvchi organlar ushbu illatga qarshi qat’iy kurash olib borishi shart.” (Sh.M. Mirziyoev, 2020-yil, Korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha kengash yig‘ilishi) Bu fikr maqolada korrupsiya masalasini yoritishda juda muhimdir. Korrupsiyani yo‘q qilish nafaqat huquqiy, balki ma’naviy-axloqiy vazifa sifatida ham ko‘riladi. 4. Inson huquqlarini himoya qilish – ustuvor vazifa. “Inson huquqlari — eng oliy qadriyat. Fuqarolarning qonuniy manfaatlarini himoya qilish uchun har bir davlat organi faoliyati qayta ko‘rib chiqilishi shart.” (Sh.M. Mirziyoev, “Yangi O‘zbekiston” konsepsiyasi doirasidagi nutqidan, 2021) Bu fikr maqolada inson huquqlari bo‘yicha islohotlar masalasini yoritishda asosiy tayanch nuqta bo‘lishi mumkin. Inson huquqlari — davlatning yuzi va xalqning ishonchi mezonidir. Davlatning huquqni muhofaza qilish funksiyasi, davlat organlarining fuqarolarning huquq va erkinliklarini ta’minlashdagi muhim rolini aniqlab berishga qaratilgan. Rimma V. M. (2018) o‘zining tadqiqotlarida aytadi: "Huquqni muhofaza qilish organlarining faoliyati jamiyatdagi adolat va huquqiy tartibni ta’minlashda markaziy o‘rin tutadi. Bu organlar faoliyati, birinchi navbatda, inson huquqlarining himoyasiga yo‘naltirilgan bo‘lishi kerak."[1]. Bu fikr, davlatning huquqni muhofaza qilish funksiyasining ahamiyatini yanada yaqq