Вопросы совершенствования законодательства в области экологии

Аннотация

Ключевые слова: В статье рассматривается правовая база охраны экология, окружающей среды на основе международных, экологическая региональных и национальных стандартов. Сегодня устойчивость, выдвигаются идеи о кардинальном изменении в нашем природные ресурсы, экологические права, обществе и на международной арене отношения к окружающая среда, экологии, роли и значения экологии в жизни человека. охрана природы, Природные ресурсы и природно-климатические условия экологическое равновесие, играют важную роль в каждой стране. Они имеют большое экологическая значение для всех слоев населения и играют существенную ответственность. роль в определении здорового образа жизни человечества в будущем. Mustaqillik yillarida respublikada atrof-muhitni muhofaza qilishga qaratilgan qonunchilik bazasi eskisidan keskin farqli ravishda qaytadan yaratildi. Tabiatni muhofaza etishdagi ma’muriy-buyruqbozlikka asoslangan boshqaruv uslubidan tejamkor va ekologik jihatdan asoslangan boshqaruvga o‘tildi. 1992 yili O‘zbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonuni qabul qilinib, u tabiiy muhit sharoitlarini saqlashning, tabiiy resurslardan oqilona foydalanishning huquqiy, iqtisodiy va tashkiliy asoslarini belgilab berdi. Qonunning maqsadi inson va tabiat o‘rtasidagi munosabatlar uyg‘un muvozanatda rivojlanishini, ekologiya tizimlari, tabiat komplekslari va ayrim obyektlar muhofaza qilinishini ta’minlashdan, fuqarolarning qulay atrof muhitga ega bo‘lish huquqini kafolatladi. O‘zbekiston Respublikasida tabiatni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi munosabatlar ushbu qonun bilan, shuningdek O‘zbekiston Respublikasining yer, suv, o‘rmon, yer osti boyliklari to‘g‘risidagi, atmosfera havosini, o‘simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish to‘g‘risidagi qonunlari bilan, boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi. Qoraqalpog‘iston Respublikasida tabiatni muhofaza qilish sohasidagi munosabatlar Qoraqalpog‘iston Respublikasining qonunlari bilan ham tartibga solinadi. Ayni paytda mazkur qonun qaytadan ko‘rilmoqda. Maxsus qonunchilik hujjatlari tizimini rivojlantirish ekologik huquqbuzarliklar uchun tegishli javobgarlik muqarrarligini ta’minlash, uni qo‘llash amaliyotining huquqiy tartiblarini belgilash, ekologik ta’lim-tarbiyani takomillashtirish hamda bu boradagi muammolarni hal etishga keng jamoatchilik e’tiborini jalb qilishni talab etadi. Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasining tabiiy resurslardan foydalanish va tabiatni muhofaza qilish qonunchiligi hamda boshqa sohalardagi huquqiy me’yorlar o‘rtasidagi nomutanosibliklarni bartaraf etish, zarur me’yoriy-huquqiy hujjatlarni qabul qilish orqali qonun hujjatlarining ijrosini ta’minlash, huquqiy tizimda atrof tabiiy muhitga antropogen ta’sirni kamaytirishni ta’minlovchi xalqaro ekologik standartlarni joriy etish kerak. Shuningdek, xalqaro shartnomalar bo‘yicha majburiyatlar doirasida mamlakatimiz qonunchiligini mazkur sohadagi xalqaro huquq me’yorlariga uyg‘unlashtirish, atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish sohasida aholi, xo‘jalik yurituvchi subyektlar va davlat manfaatlari o‘rtasidagi nizolarni hal etishning sud mexanizmlarini rivojlantirish va faollashtirish, noqonuniy faoliyatni to‘xtatish mexanizmlarining to‘liq qo‘llanilishini ta’minlash lozim. 50 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 05 (2025) / ISSN 2181-1415 Ushbu vazifalarni amalga oshirish maqsadida O‘zbekiston Respublikasining shuningdek “Atmosfera havosini muhofaza qilish to‘g‘risida”gi, “Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar to‘g‘risida”gi, “O‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi, “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risida”gi, “Davlat sanitariya nazorati to‘g‘risida”gi, “Oziq-ov­qat mahsulotlarining sifati va xavfsizligi to‘g‘risida”gi, “O‘rmon to‘g‘risida”gi, “Chiqindilar to‘g‘risida”gi, “Ekologik nazorat to‘g‘risida”gi qonunlarini, “Yer kodeksi” va boshqa me’yoriy-huquqiy hujjatlarni takomillashtirish zarur. O‘zbekiston Respublikasining “Favqulodda ekologik vaziyatlar va ofatlar hududlari to‘g‘risida”gi, “Ekologik sug‘urta to‘g‘risida”gi, “Tabiatdan oqilona foydalanishni iqtisodiy rag‘batlantirish to‘g‘risida”gi, “Davlat ekologik nazorati xizmati to‘g‘risida”gi va boshqa yangi qonun loyihalarini ishlab chiqish va qabul qilish zarurati paydo bo‘lmoqda. Ma’lumki, yangi qonunlarni yaratish, o‘zaro uzviy bog‘liq qonunchilik hujjatlari bilan ishlash sharoitida ularni kodlashtirish muammosi yuzaga keladi. O‘zbekiston Respublikasi ekologik siyosati qonunchiligi asoslarining hozirgi kundagi holati yangi kompleks xarakterdagi umumlashtirilgan bosh kodlashtirish aktini qabul qilishni taqozo etadi. Ekologik qonunchilikni kodlashtirish jamiyat va tabiatning o‘zaro munosabatida siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy shart-sharoitlarga hamda yangi mazmundagi normativ hujjatni ishlab chiqishni ilmiy-amaliy jihatdan asoslash