Прокурорский надзор за исполнением законодательства, направленного на обеспечение жилищных прав несовершеннолетних: национальное законодательство и зарубежный опыт

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада вояга етмаганларнинг уй-жойга Вояга етмаганларнинг бўлган ҳуқуқларини таъминлашга қаратилган уй-жойга бўлган ҳуқуқини мамлакатимиздаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ҳамда бу таъминлашга оид қонун борадаги халқаро ҳужжатлар чуқур таҳлил этилган. ҳужжатлари, вояга етмаганларнинг Шу билан бирга, мақолада вояга етмаганларнинг уй- уй-жойга бўлган ҳуқуқини жойга бўлган ҳуқуқларини таъминлашга қаратилган таъминлашга оид миллий қонунчиликни янада такомиллаштиришга оид қонуности ҳужжатлари, илғор хорижий давлатлар тажрибаси муҳокама қилинган. вояга етмаганларнинг Муаллиф томонидан вояга етмаганларнинг, хусусан уй-жойга бўлган ҳуқуқини таъминлашга оид халқаро айниқса етим ва ота-она қарамоғидан маҳрум ҳужжатлар, бўлганларнинг уй-жойга бўлган ҳуқуқини таъминлаш ўта Ўзбекистон Республикаси муҳим аҳамиятга эга эганлиги таъкидланиб, бу борадаги Бош прокурорининг Вояга қонунчиликни такомиллаштиришга оид таклифлар илгари етмаганлар ҳақидаги сурилган. қонунчилик ижроси устидан назорат фаолияти самарадорлигини оширишга оид буйруғи. Прокурорский надзор за исполнением законодательства, направленного на обеспечение жилищных прав несовершеннолетних: национальное законодательство и зарубежный опыт АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье дается глубокий анализ нормативно-правовых Законодательные акты об актов нашей страны, направленных на обеспечение прав обеспечении права несовершеннолетних на жилище, а также международных несовершеннолетних на документов по данному вопросу. жилище, подзаконные акты об Вместе с тем в статье рассматривается опыт передовых обеспечении права зарубежных стран по дальнейшему совершенствованию несовершеннолетних на национального законодательства, направленного на жилище, обеспечение жилищных прав несовершеннолетних. международные акты об Автором подчеркнута важность обеспечения права обеспечении права несовершеннолетних на несовершеннолетних, особенно детей-сирот и детей, жилище, лишенных родительской опеки, на жилище, и выдвинуты Приказ Генерального предложения по совершенствованию законодательства в прокурора Республики этой сфере. Узбекистан о повышении эффективности контроля за исполнением законодательства о несовершеннолетних. 141 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 05 (2025) / ISSN 2181-1415 КИРИШ Мамалакатимизда прокуратура органларини инсон ва фуқароларнинг асосий ҳуқуқлари ва эркинликлари, қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ишончли ҳимоя қиладиган, чинакам халқчил тузилмага айлантириш борасида ҳуқуқий асослари яратилди. Ўзбекистон Республикаси Конституциясида инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликлари халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган нормаларига биноан эътироф этилиши ва кафолатланиши, инсон ҳуқуқ ва эркинликлари ажралмас бўлиб, ушбу ҳуқуқ ва эркинликлар ҳар кимга туғилганидан бошлаб тегишли эканлиги белгиланган. Хусусан, ҳар ким уй-жойли бўлиш ҳамда уй-жой дахлсизлигига бўлган конституциявий ҳуқуқларини киритиш мумкин [1]. Уй-жойга бўлган ҳуқуқ мулкий муносабатларнинг алоҳида тури ҳисобланади ҳамда бу шахснинг уй-жойга бўлган эҳтиёжи биринчи ўринда туриши билан бевосита боғлиқ ҳисобланади. Шу билан бирга, амалдаги Конституциянинг 47-моддасига мувофиқ, аҳолининг ижтимоий жиҳатдан эҳтиёжманд тоифаларини уй-жой билан таъминлаш тартиби қонун билан белгиланиши қайд этилган [2]. Бундан ташқари, Асосий қонунимизда мулкдор ўзига тегишли бўлган мол-мулкка ўз хоҳишича эгалик қилиши, ундан фойдаланиши ва уни тасарруф этиши алоҳида белгилаб қўйилган. Фуқароларнинг, айниқса вояга етмаганларнинг уй-жойга бўлган ҳуқуқларини таъминлаш доимо долзарб ҳисобланган. Давлат вояга етмаганларнинг малакали ҳимояга бўлган ҳуқуқларини таъминлаш ҳамда ғамхўрлик қилиш нуқтаи назаридан уларнинг уй-жойга бўлган ҳуқуқларини амалга оширишга оид самарали механизмларни яратган. Мазкур механизмларнинг ишлашида, яъни вояга етмаганларнинг уй-жойга бўлган ҳуқуқларини таъминлашда прокуратура органлари муҳим рол ўйнайди. Уй-жойга бўлган конституциявий ҳуқуқни ишончли ва тўлақонли таъминлаш ва уни амалга ошириш ҳар бир фуқаронинг ҳуқуқий ҳолатидан келиб чиқади. Хусусан, фуқаронинг вояга етмаганлиги, унинг ёши, ақлий қобилияти, етим эканлиги, ногиронлиги мавжудлиги, ота-она қарамоғидан маҳрум бўлганлиги кабиларни шулар жумласига киритиш мумкин. МАТЕРИАЛ ВА ТАДҚИҚОТ УСУЛЛАРИ Илмий мақолада мантиқий, қиёсий-ҳуқуқий, илмий манбаларни аниқ тадқиқ этиш статистик маълумотлар таҳлили, қонун ҳужжатларини шарҳлаш, қонунни қўллаш амалиётини ўрганиш каби усуллардан фойдаланилган. НАТИЖАЛАР ВА УЛАРНИНГ МУҲОКАМАСИ Бугунги кунда прокуратура органлари томонидан вояга етмаганлар, шу жумладан етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни уй-жой билан таъминлашга алоҳида эътибор берилмоқда. Ўзбекистонда вояга етмаганларнинг уй-жойга бўлган ҳуқуқларини таъминлаш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Шунга қарамасдан, бу борада қонунчиликка киритилиши керак бўлган ўзгартириш ва қўшимчалар ҳамда қилиниши лозим бўлган ишлар еталича, деб ҳисоблаймиз. Шу боис, в