MUSIQA MADANIYATI DARSLARIDAVOKAL-XOR MALAKALARINI RIVOJLANTIRISH IMKONIYATLATI

Аннотация

В статье рассматриваются пути совершенствования вокально-хорового мастерства на уроках музыки в общеобразовательных школах, певческий голос, культура пения, формирование у учащихся музыкальных чувств, духовный мир, глубокое философское и социальное мышление, а также труды восточных мыслителей Аль-Фараби, ибн Сина, и греческого философа Платона о взаимосвязи музыкального образования с нравственным воспитанием, о влиянии индивидуального рассматриваются ценные размышления Президента Республики Узбекистан о духовной зрелости и развитии национальной музыки. Ключевые слова: вокально-хоровой, музыкальный, изящный, музыкальный звук, нравственный, мыслитель, певческий голос, красота, живой. OPPORTUNITIES FOR DEVELOPING VOCAL AND CHORAL SKILLS IN MUSIC CULTURE LESSONS Rakhimov Ravshan Naimovich Associate Professor, Department of Music and Fine Arts Bukhara State Pedagogical Institute Hikmatov Asadbek Khidoyatjonovich 2nd-year Master's student in the field of Music Education and Art Bukhara State Pedagogical Institute https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 5 Часть-46_ Том-5_ июнь-2025 Annotation: the article examines ways of improving vocal-choral skills in music lessons of general secondary schools, singing voice, singing culture, formation of musical feelings for students, spiritual world, deep philosophical and Social Thought, and views on the development of national music by the president of the Republic of Uzbekistan and the Eastern thinkers Al-Farabi, Ibn Sina, and the Greek philosopher Plato Keywords: vocal-choir, music, elegance, musical sound, morality, thinker, singing voice, Beauty, Live. Kirish: Musiqa – inson ruhiyatiga kuchli ta’sir ko‘rsatish imkoniyatiga ega bo‘lib, uni nafosat olamiga olib kiradi. Musiqa insonni yuksak did bilan qurollantiradi va unga ma’naviy ozuqa beradi. Yoshlarni ma’nan yetuk, go‘zal xulq sohibi, milliy musiqamizni, qadriyatlarimizni asrab-avaylovchi, va davomchisi etib tarbiyalash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 17.11.2017 yildagi pq-3391-sonli “o‘zbek milliy maqom san’atini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari” to‘g‘risidagi qarori, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 02.02.2022 yildagi PQ-112-sonli “Madaniyat va san’at sohasini yanada rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar” to‘g‘risida qarorlar qabul qilindi. Bu qarorga muvofiq musiqa fani o’qituvchilari milliy cholg’ulardan kamida bittasini 2023-2024 o’quv yilidan boshlab esa kamida uchtasini chala olish mahoratiga ega bo’lish majburiy etib tayinlandi. Bunda o’qituvchilar kunu-tun o‘qib izlanib bolalarni musiqaviy bilimlarini yanada oshirishlari zarur. Bu islohotlar yoshlarni musiqiy bilim ko’nikmalarini oshirish, uning qalbida milliyligimizni anglatadigan cholg’ular va musiqani jo etish uchun olib borilmoqda. Abu Nasr Al-Farobiy, Sharq musiqashunosligining asoschisi, uning rivojlanishiga munosib hissa qo‘shgan ko‘p qirrali rassom va mutafakkir, shuningdek, uning maqsadi bo‘lgan shaxsning ma’naviy rivojlanishi uchun muhim https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 6 Часть-46_ Том-5_ июнь-2025 bo‘lgan musiqiy ta’lim bilan shug‘ullangan. U “Kitob al-musiqiy al-Kabir” kitobining birinchi kitobida musiqiy bilimlarning usul-qoidalari va unga bog‘liq bo‘lgan turli narsalarni o‘rganish; Ikkinchi kitobda zamonaviy musiqa asboblari va ulardan foydalanish yo‘llari, uchinchisida esa, tovushlarning turlari haqidagi fikr bayon etiladi. Olim musiqa ilmini inson bilimlari tizimida tutgan o‘rnini, boshqa ilmlar bilan aloqasini, musiqiy tovushlarning vujudga kelishi va rivojlanishini taxlil etar ekan, musiqa san`atining axloqiy estetik jixatlari haqida ham o‘z qarashlarini bayon etadi. Ibn Sinoning musiqiy-pedagogik, psixologik qarashlarining diqqatga sazovor tomoni musiqani inson faoliyati mahsuli, bolalarni tarbiyalashning zarur omili sifatida tan olishdir. Go‘zallik dunyosini, musiqaning mohiyatini chuqur tushunadigan buyuk olim shunday deydi: “go‘zallik insonning his - tuyg‘ulari bilan tanilgan-ko‘rish, eshitish, hidlash, idrokning to‘liqligi, go‘zallik hissi, undan zavqlanish.” deya xitob qilgan. Tadqiqot obyekti:Maktabda musiqa fani mutahassislari yosh avlod ongiga yuksak tuyg‘ularni singdirish, ularda Ona-Vatanga muhabbat, go zallikka intilib yashash uni asrash va yaratishga bo‘lgan ishtiyoq uyg‘otuvchi kasb egalari hisoblanadilar.1 Maktabda musiqa o‘qitishning asosiy maqsadi o‘quvchilarda musiqa madaniyatini shakllantirish, ularni zamon talabiga javob bera oladigan barkamol inson qilib voyaga yetkazishdir. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining asosiy vazifalaridan biri, o‘quvchilarni nafosat olamiga olib kirish va ma’naviy tarbiya berish. Bunda o‘qituvchi bolalarni ma’lum bir musiqa asari bilan tanishtirib, uni ifodali, “jonli” qilib ijro etib, o‘quvchilar diqqat-e’tiborini asarga jalb etadi, ularning nutqini o‘stirish, fikrlash qobiliyatini, dunyoqarashini kengaytiradi, emotsional his-tuyg‘ularga ham faol 1 M. Mirabdullaev.Vokal va zamonaviy musiqa (O‘quv – uslubiy qo‘llanma) Namangan-2018 3-bet https://scientific