NEYROMARKETING - MARKETINGNING YANGI BOSQICHI

Аннотация

Maqolada marketingning muhim ahamiyati, uning jamiyat, sanoat va atrof-muhitga ijobiy ta’siri, neyromarketing va uning usullari va hozirgi davrdagi zarurligi haqida Kalit so’zlar: Marketing, neyromarketing, ekoturizm, investitsiya, iqlim o’zgarishi, resurslar, barqaror iqtisodiy o’sish. Marketing - hozirgi tezkor iqtisodiyotda, biznes olamida juda ahamiyatli qurol hisoblanadi. Asosan marketing fan sifatida XX asrda paydo bo’la boshladi va hozirgi davrga kelib dunyo miqyosida keng qo’llanila boshladi, bunda mahsulotga xaridorni jalb qilish, bozor holatini tahlil qilish va shu kabi ishlar amalga oshiriladi. Yillar davomida uzluksiz rivojlanishlar va kuchli raqobat natijasida marketing yangi turi, ya’ni neyromarketing rivojlanmoqda. Neyromarketing va an'anaviy marketing ikkalasi ham iste'molchilarning xulq- atvoriga ta'sir qilishni maqsad qiladi, ammo ular buni amalga oshirish uchun tubdan boshqa usullarga tayanadilar. An'anaviy marketing ongli fikr-mulohazalar, demografik tahlil va tarixiy ko'rsatkichlarga asoslangan. Boshqa tomondan, neyromarketing iste'molchilarning ongsiz, hissiy va kognitiv darajada qanday munosabatda bo'lishini tushunish uchun nevrologiya va psixologiyadan foydalanadi. Xo’sh bu qanday amalga oshiriladi va an’anaviy marketingnan farqi nimada, shu savollarni ushbu maqolada yoritib bermoqchiman. Neyromarketing tadqiqotga asoslangan yondashuv bo'lib, iste'molchilar ongsiz darajada marketing stimullariga qanday munosabatda bo'lishini tushunish uchun nevrologiya va xulq-atvor fanidan foydalanadi. Neyromarketing faqat https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 5 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 so'rovlar yoki o'z-o'zidan bildirilgan fikr-mulohazalarga tayanishdan ko'ra, EEG, ko'zni kuzatish va yuzni kodlash kabi vositalar yordamida miya faolligi, hissiy javob va e'tiborni o'lchaydi. Bu usul odamlarning real vaqtda qanday his qilishlarini va qanday munosabatda bo'lishlarini ochib beradi - ko'pincha an'anaviy tadqiqot usullari o'tkazib yuboradigan afzalliklar yoki qarorlarni keltirib chiqaradi. Neyromarketing kognitiv va hissiy jarayonlarga tayanib, brendlarga ilm-fanga asoslangan haqiqiy ishtirok etish uchun kompaniyalar, kontent va tajribalarni optimallashtirishga yordam beradi. An'anaviy marketing to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita aloqa orqali mahsulotlar, xizmatlar va brendlarni ilgari surish uchun qo'llaniladigan o'rnatilgan usullarni anglatadi. Bu asosan iste'molchilarning ongli javoblariga, demografik segmentatsiyaga va taassurotlar, bosishlar va konversiya stavkalari kabi kompaniya samaradorligi ko'rsatkichlariga tayanadi. Marketingning ushbu shakli televizion reklama, bosma ommaviy axborot vositalari, radio, bilbordlar, elektron pochta marketingi va raqamli displey reklamalari kabi taktikalarni o'z ichiga oladi. Raqamli va oflayn formatlarda an'anaviy marketing odamlar xohlagan yoki o'ylagan narsaga asoslanadi - odatda so'rovlar, fokus-guruhlar va o'tmishdagi xatti-harakatlar orqali to'planadi. An'anaviy marketing o'lchanadigan natijalar va keng qamrovni ta'minlasa-da, u ko'pincha haqiqiy qaror qabul qilishni shakllantiradigan hissiy omillarni yoki ongsiz ta'sirlarni qo'lga kiritish uchun kurashadi. Aynan shu erda neyromarketing qo'shimcha chuqurlikni ta'minlaydi. Neyromarketing iste’molchining mahsulotga munosabatini uning oʻzi anglab yetishidan oldin aniqlash va hattoki, unga ta’sir oʻtkazish imkonini beradi. Usullar https://scientific-jl.com/luch/ 4 0 6 Часть-47_ Том-1_ июнь-2025 Neyromarketingda iste’molchining mahsulot/dizayn/reklamaga munosabatini aniqlashga yordam beruvchi koʻplab usullardan foydalaniladi. Mana, ularning ba’zilari: odamning yurak qon-tomir tizimini kuzatish (tomir urishi, qon bosim, tomirlar tonusini oʻlchash); terining elektr qarshiligini oʻlchash (yuqori darajadagi terlashni farqlash uchun); yuz mushaklari qisqarishini nazorat qilish; aytreking (nigoh yoʻnalishi, qorachiq hajmining oʻzgarishi va nigohning qadalib turish davomiyligini roʻyхatga olish). Aytreking odamning u yoki ob’yektga e’tibor qaratish darajasi hamda hissiy holatini aniqlashga yordam beradi. qoʻzgʻatuvchilarga nisbatan miyaning ta’sirchanligi. Bu EEG va FMRT yordamida aniqlanadi. EEG – odamning holati (hislari, e’tiborni jamlash darajasi) oʻzgarishi bilan miya faolligini roʻyхatga olish imkonini beruvchi uslub. FMRT – miya ichki tuzilmalari faoliyati oʻzgarishlarini kuzatish imkonini beruvchi apparat. Bu usuldan amalda qanday foydalaniladi, degan savol tugʻilishi tabiiy? Mahsulotlar yoki reklama kompaniyalarini yaratishda unga koʻp murojaat etishadi – u mahsulotning aynan qanday dizayni, rangi, ta’mi хaridorning e’tiborini tortishi va unga ta’sir koʻrsatishini aniqlash imkonini beradi. Jahonda odatda kompaniyalar neyromarketing laboratoriyalari хizmatiga murojaat etishadi. Bunday laboratoriyalarning eng mashhurlaridan biri Nielsen kompaniyasining Consumer neuroscience laboratoriyasidir. Ammo oʻzining shunday laboratoriyasini yaratgan kompaniyalar ham bor. Masalan, Coca Cola shunday laboratoriyaga ega boʻlib,