MAʼLUMOTLAR OMBORINI TASHKIL ETISHDA ACCSES DASTURINI AHAMIYATI.

Аннотация

Ushbu maqolada maʼlumotlar omborini yaratish va boshqarishda Microsoft Access dasturining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Access dasturi kichik va o‘rta hajmdagi maʼlumotlar bazalarini samarali boshqarish, ularga turli shakllarda ishlov berish, so‘rovlar tuzish, shakllar va hisobotlar yaratish imkonini beradi. Dastur intuitiv interfeys va qulay funksional imkoniyatlarga ega bo‘lib, foydalanuvchilar uchun oson va tushunarli muhit yaratadi. Maqola Access dasturidan foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan bo‘lib, uni o‘quv jarayonida qo‘llashning samarali yo‘llari haqida maʼlumot beradi. Kalit so‘zlar. Access, maʼlumotlar ombori, baza, shakl, so‘rov, hisobot, interfeys, maʼlumotlarni boshqarish. Zamonaviy axborot texnologiyalari taraqqiyoti maʼlumotlar bilan ishlash madaniyatini tubdan o‘zgartirdi. Bugungi kunda turli sohalarda ko‘plab maʼlumotlarni to‘plash, saqlash, tahlil qilish va ularni boshqarish zaruriyati ortib bormoqda. Bu jarayonda maʼlumotlar omborlarining roli nihoyatda muhim hisoblanadi. Microsoft Access dasturi kichik va o‘rta hajmdagi maʼlumotlar bazalarini yaratish va boshqarishda eng qulay vositalardan biri hisoblanadi. Uning qulay interfeysi, shakllar, so‘rovlar va hisobotlar bilan ishlash imkoniyatlari foydalanuvchilarga murakkab amallarni oddiy va tez bajarishga yordam beradi. Ushbu dastur o‘quv muassasalarida ham, tashkilot va korxonalarda ham keng qo‘llaniladi. https://scientific-jl.org/obr 1 7 7 Выпуск журнала №-70 Часть–6_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Axborot texnologiyalari taraqqiyoti maʼlumotlar bilan ishlash usullarini tubdan o‘zgartirdi. Bugungi kunda ko‘plab tashkilot va muassasalarda maʼlumotlarni tizimli ravishda saqlash, tahlil qilish va boshqarish zarurati mavjud. Ushbu ehtiyojlarni qondirishda Microsoft Access dasturi muhim vosita sifatida xizmat qiladi. Access — bu maʼlumotlar omborini yaratish, uni boshqarish va turli xil so‘rovlar orqali kerakli maʼlumotlarni aniqlashga mo‘ljallangan dasturiy vositadir. U Microsoft Office paketining tarkibiy qismi bo‘lib, o‘zining intuitiv interfeysi va kuchli funksional imkoniyatlari bilan ajralib turadi. Access dasturining funksional imkoniyatlari Microsoft Access dasturida maʼlumotlar bazasi quyidagi asosiy komponentlar asosida shakllantiriladi: Jadvallar (Tables): Maʼlumotlarni strukturalangan holda saqlash uchun xizmat qiladi. Har bir jadvalda ustunlar (maydonlar) va satrlar (yozuvlar) mavjud bo‘lib, ular orqali maʼlumotlar bir-biridan ajratiladi. So‘rovla (Queries): Maʼlumotlarni saralash, filtrdan o‘tkazish va hisoblash imkonini beruvchi kuchli vositadir. Bu vosita orqali foydalanuvchi faqat kerakli maʼlumotlarni ajratib olishi mumkin. Shakllar (Forms): Foydalanuvchilar uchun qulay interfeys bo‘lib, maʼlumotlarni kiritish va tahrirlash imkonini beradi. Hisobotlar (Reports): Maʼlumotlarni vizual ko‘rinishda chiqarish va chop etish imkoniyatini yaratadi. Bu komponent yirik va murakkab maʼlumotlar bazalarini tahlil qilishda muhim o‘rin egallaydi. Access dasturining asosiy afzalliklaridan biri — bu foydalanuvchilar uchun soddaligi va foydalanish qulayligidir. Maxsus dasturlash bilimisiz ham foydalanuvchi o‘ziga kerakli bazani tuzishi, unga shakllar va so‘rovlar qo‘shishi mumkin. Shu bilan https://scientific-jl.org/obr 1 7 8 Выпуск журнала №-70 Часть–6_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 birga, Access boshqa dasturlar (masalan, Excel, SQL Server) bilan integratsiyalashgan holda ishlay oladi, bu esa uning amaliyotda qo‘llanilish doirasini kengaytiradi. Access dasturining vizual dizayn elementlari foydalanuvchiga qulay va tushunarli ish muhitini yaratadi. Unda avtomatik bog‘langan shakllar va hisobotlar vositasida foydalanuvchi maʼlumotlar ustida samarali ishlay oladi. Bu holat Access dasturini kichik va o‘rta hajmdagi korxona va muassasalar uchun ayniqsa mos dasturiy vositaga aylantiradi. Ta’lim sohasida Access dasturidan foydalanish o‘quvchilarda axborot texnologiyalaridan amaliy foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Ma’lumotlar omborini yaratish, u bilan ishlash, analitik so‘rovlar tuzish, natijalarni hisobot shaklida ko‘rsatish kabi topshiriqlar o‘quvchilarni mantiqiy va tizimli fikrlashga undaydi. Ayniqsa, kasb-hunar ta’limi muassasalarida Access dasturini o‘rgatish, kelajakdagi mutaxassislarning axborot bilan ishlash madaniyatini shakllantirishda katta ahamiyatga ega. Zamonaviy raqamli davrda tashkilot va muassasalarda maʼlumotlar hajmi tez sur’atlarda ortib bormoqda. Ushbu maʼlumotlarni samarali tashkil qilish va ulardan foydali axborot ajratib olish uchun maʼlumotlar omborini to‘g‘ri loyihalash va boshqarish muhim ahamiyat kasb etadi. Microsoft Access dasturi aynan ushbu ehtiyojlarni qondirishga mo‘ljallangan bo‘lib, kichik va o‘rta darajadagi foydalanuvchilarga professional darajadagi imkoniyatlarni taqdim etadi. Access dasturi yordamida yaratilgan maʼlumotlar omborlari quyidagi jihatlar bilan ajralib turadi: Tartiblangan maʼlu