8-SINF O‘QUVCHILARIDA IFODALI O‘QISH KO‘NIKMASINI SHAKLLANTIRISH METODIKASI

Аннотация

Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinf o‘quvchilarida ifodali o‘qish ko‘nikmasini shakllantirishning metodik asoslari keng qamrovda tahlil etilgan. Tadqiqotda ifodali o‘qish tushunchasining mazmuni, uning til o‘rganish va shaxsiy rivojlanishdagi o‘rni, ayniqsa o‘smir yoshdagi o‘quvchilarning psixologik va pedagogik xususiyatlari bilan uzviy bog‘liqligi ochib beriladi. Muallif o‘quvchilarda matnni anglab, to‘g‘ri ohangda, his-tuyg‘ular bilan ifodalab o‘qish ko‘nikmasini shakllantirish uchun amalda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan metodik yondashuvlarni taklif etadi. Xususan, namunaviy o‘qish, dramatizatsiya, guruhli rol o‘ynash, audiomatnlar bilan ishlash, o‘zaro fikr almashish kabi innovatsion usullar orqali o‘quvchilarni o‘qishga qiziqtirish, ularning estetik didini va nutq madaniyatini rivojlantirish imkoniyati tahlil qilingan. Maqolada shuningdek dars jarayonini samarali tashkil etish uchun metodik tavsiyalar, mashg‘ulot shakllari va baholash mezonlari ham bayon etilgan. Tadqiqot natijalari amaliyotchi o‘qituvchilar, metodistlar hamda pedagogika sohasida izlanayotgan mutaxassislar uchun foydali bo‘lishi mumkin. Kalit so`zlar:Ifodali o‘qish, o‘quv ko‘nikmalari, 8-sinf o‘quvchilari, metodik yondashuvlar, dramatizatsiya, nutq va til madaniyati, estetik tarbiya, psixopedagogik yondashuv, o‘quv motivatsiyasi, fonetika va intonatsiya, og‘zaki nutqni rivojlantirish, innovatsion ta’lim texnologiyalari, tilshunoslik asoslari, adabiy-badiiy matn tahlili, shaxsiy rivojlanish. https://scientific-jl.org/obr 1 9 2 Выпуск журнала №-70 Часть–6_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Annotatsion:This article provides a comprehensive methodological analysis of how to develop expressive reading skills among 8th grade students in general secondary schools. The concept of expressive reading, its significance in language acquisition and personal development, and its close connection with the psychological and pedagogical characteristics of adolescents are thoroughly discussed. The author proposes practical teaching methods to foster students’ ability to read aloud with appropriate emotion, intonation, and understanding. Specifically, techniques such as model reading, dramatization, role-play in groups, working with audio texts, and peer feedback are highlighted as effective strategies to enhance learners' interest in reading and improve their speech culture and aesthetic taste. The article also includes methodological recommendations, forms of classroom activities, and assessment criteria to organize the teaching process effectively. The findings and suggestions are particularly useful for practicing teachers, methodologists, and researchers in the field of education and pedagogy. Kengwords: Expressive reading, reading skills, 8th grade students, methodological approaches, dramatization, speech and language culture, aesthetic education, psychopedagogical strategy, learning motivation, phonetics and intonation, oral speech development, innovative teaching technologies, linguistics, literary text analysis, personal development. Kirish: Bugungi globallashuv va raqamli axborot asrida o‘quvchilarning nafaqat bilim olish, balki o‘z fikrini aniq, ravon va ifodali tarzda yetkazish qobiliyatiga ega bo‘lishi muhim pedagogik vazifalardan biri hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan qaralganda, ifodali o‘qish ko‘nikmasi – bu faqatgina tovushli o‘qish emas, balki o‘quvchining nutq madaniyati, estetik didi, tafakkuri va his-tuyg‘ularini namoyon etish vositasidir. Ifodali o‘qish – matnni emotsional, ohangdor va mazmunan chuqur anglab, https://scientific-jl.org/obr 1 9 3 Выпуск журнала №-70 Часть–6_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 uni intonatsiya, pauza, urg‘u, ritm va mimik vositalar yordamida tinglovchiga estetik taassurot qoldiradigan tarzda o‘qish san’atidir. Bu ko‘nikma o‘quvchining og‘zaki nutqini boyitadi, tafakkurini kengaytiradi, eshituvchilar oldida erkin va ishonchli chiqish qilishiga xizmat qiladi. Xususan, 8-sinf o‘quvchilari – o‘smirlik davrida bo‘lib, bu bosqichda ularning psixologik holati, dunyoqarashi va shaxsiy qadriyatlari shakllanib boradi. Bu yoshdagi o‘quvchilar o‘z fikrini ifodalashga intiladi, obrazli fikrlashga qiziqadi va tengdoshlari oldida o‘zini ko‘rsata olish istagida bo‘ladi. Ana shu jarayonda ifodali o‘qish mashg‘ulotlari ular uchun ham til, ham nutq, ham estetik tarbiya vositasiga aylanadi. Shu sababli ham ushbu maqolada 8-sinf o‘quvchilarida ifodali o‘qish ko‘nikmasini shakllantirishning nazariy va amaliy jihatlari, metodik asoslari, innovatsion yondashuvlar hamda dars jarayonida qo‘llaniladigan samarali usullar tahlil etiladi. Maqsad – o‘quvchilarda mustahkam, ongli, his etilgan va estetik ifodali o‘qish ko‘nikmasini shakllantirishga yo‘naltirilgan metodik tavsiyalarni ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq qilishdan iborat. 1. Ifodali o‘qish tushunchasi va uning ahamiyati Ifodali o‘qish – bu faqat chiroyli ovozda emas, balki o‘quvchining m