JAMGʻARMANI IQTISODIYOTDAGI OʻRNI

Аннотация

Ushbu maqolada jamgʻarma tushunchasining iqtisodiy mohiyati, uning mikro, mezo va makro darajadagi ahamiyati keng yoritilgan. Aholi, korxona va davlat miqyosida jamgʻarma madaniyatining shakllanishi va rivojlanishi iqtisodiy barqarorlik va o‘sishning muhim omili sifatida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, jamgʻarma va investitsiya o‘rtasidagi bogʻliqlik, bank tizimi orqali resurslarni safarbar qilish, moliyaviy xavfsizlikni ta’minlash kabi jihatlar nazariy va amaliy misollar asosida tahlil qilinadi. O‘zbekiston iqtisodiyoti misolida mavjud imkoniyatlar, dolzarb muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar berilgan. Maqola jamgʻarma siyosatining rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan tizimli yondashuv va islohotlarning ahamiyatini ko‘rsatadi. Kalit so‘zlar Kichik biznes, iqtsodiy, rivojlanish, o‘sish, texnalogiyalar, mamlakat; ANNOTATION This article explores the economic essence of savings and highlights its significance at the micro, meso, and macro levels. The formation and development of a savings culture among individuals, businesses, and governments are examined as key factors in ensuring economic stability and sustainable growth. The interconnection between savings and investment, the mobilization of resources through the banking system, and the role of savings in enhancing financial security are analyzed through both theoretical insights and practical examples. Using Uzbekistan’s economic landscape as a case study, the paper outlines current opportunities, pressing challenges, https://scientific-jl.org/obr 1 8 9 Выпуск журнала №-70 Часть–8_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 and policy recommendations for improvement. The article emphasizes the importance of a systematic approach and reforms in the development of effective savings policies. Key words Small Business, Economic, Development, Growth, Technology, country; KIRISH Bozor iqtisodiyoti sharoitida moliyaviy barqarorlik va barqaror o‘sishning asosiy omillaridan biri — bu aholining, biznes subyektlarining va davlatning moliyaviy resurslardan oqilona foydalanishidir. Ayniqsa, jamgʻarma tushunchasi va uning iqtisodiyotdagi o‘rni global miqyosda ham, milliy darajada ham dolzarb ahamiyat kasb etadi. Jahon banki, Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (XVJ) va boshqa moliyaviy institutlarning tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, aholi va xususiy sektor tomonidan shakllantirilgan jamgʻarmalar davlat iqtisodiyotining ichki investitsiya salohiyatini oshiradi, inflyatsion xavflarni kamaytiradi va moliyaviy xavfsizlikni mustahkamlaydi. https://scientific-jl.org/obr 1 9 0 Выпуск журнала №-70 Часть–8_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Jamgʻarma deganda — mavjud daromadlarning ma’lum qismini kelajakda foydalanish yoki kutilmagan holatlarga tayyor turish uchun saqlab qo‘yilishi tushuniladi. Bu harakat nafaqat individual darajada, balki iqtisodiyotning barcha ishtirokchilari — yirik korxonalar, kichik va o‘rta biznes, davlat muassasalari uchun ham strategik ahamiyatga ega. O‘zbekiston Respublikasining 2030 yilgacha bo‘lgan rivojlanish strategiyasida aholining moliyaviy savodxonligini oshirish va jamgʻarma madaniyatini rivojlantirish alohida ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilangan. Shuningdek, iqtisodiy nazariyada jamgʻarma va investitsiya o‘rtasidagi bogʻliqlik asosiy omil sifatida e’tirof etiladi. Masalan, J.M. Keynes oʻzining "Ish bilan bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida jamgʻarmani investitsiya faoliyatining asosiy manbai sifatida ko‘rsatadi. Bu fikr zamonaviy iqtisodiyotda ham dolzarbligini yo‘qotmagan. Aholining tejamkorlik darajasi ortgan sari, banklar va moliyaviy institutlar ko‘proq resurslarga ega bo‘ladi, bu esa o‘z navbatida kreditlash hajmining oshishiga olib keladi va investitsiya muhitini yaxshilaydi. Bundan tashqari, jamgʻarma madaniyati — bu shunchaki pulni tejash emas, balki moliyaviy mas’uliyat, uzoq muddatli rejalashtirish va iqtisodiy mustaqillik madaniyatini anglatadi. Rivojlangan davlatlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, jamgʻarma odatlari erta yoshlikdan shakllantiriladi va bu jarayonga ta’lim tizimi faol jalb etiladi. Misol uchun, Germaniya, Yaponiya yoki Janubiy Koreya kabi mamlakatlarda jamgʻarma ko‘rsatkichlari juda yuqori bo‘lib, bu mamlakatlarning moliyaviy barqarorligiga asosiy turtki bo‘lgan. O‘zbekiston sharoitida esa, so‘nggi yillarda aholi va tadbirkorlar orasida jamgʻarma tushunchasiga bo‘lgan qiziqish ortib bormoqda. Raqamli bank xizmatlarining rivojlanishi, mikrojamgʻarma tizimlarining ommalashuvi, pensiya va investitsiya fondlarining paydo bo‘lishi bu jarayonni tezlashtirmoqda. Ammo, bu borada hali ham muhim muammolar mavjud — moliyaviy savodxonlikning past darajasi, inflyatsiyaviy xavflar, norasmiy sektorning kengligi va boshqa omillar jamgʻarma madaniyatining to‘liq shakllanishiga to‘sqinlik qilmoqda. Shu sababli, ushbu maqolada jamgʻarmaning iqtisodiyotdagi o‘rni, uning aholi va biznes uchun qanday foydali jihatlari borligi, davlat siyosatidagi roli