МАҲАЛЛА ҲУҚУҚ-ТАРТИБОТ МАСКАНЛАРИ ФАОЛИЯТИНИНГ АСОСИЙ ЙЎНАЛИШЛАРИ ВА ТУРЛАРИ

Аннотация

This article highlights opinions on the main activities, specifics, tasks, legislative and regulating activities of neighborhood law enforcement agencies, existing problems and shortcomings in the process of organizing the activities of neighborhood law enforcement agencies and their solutions. Keywords: mahalla, law enforcement agency, main areas of activity of mahalla law enforcement agency, sectoral services, government bodies, public structures, cooperation, crime, crime prevention, crime prevention measures. Мамлакатимизда барча соҳалардаги каби ҳуқуқбузарликлар профилактикасида ҳам кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилди ва бу йўналишда ноёб миллий тизим яратилди. Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси нафақат жиноятчиликка қарши курашнинг бош йўналишига, балки мамлакатдаги барча давлат идораларининг устувор вазифасига айланди. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг фаолиятини ташкил этиш услублари тубдан ўзгартирилди, хусусан қонун бузилиши ҳолатларини фош этиш ва чоралар кўриш эмас, балки мазкур ҳолатларнинг барвақт олдини олиш ва профилактикасини таъминлаш ушбу идораларнинг энг муҳим вазифаси этиб белгиланди. Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасида амалга оширилган ислоҳотларни мазмунидан келиб чиқиб қуйидаги алоҳида йўналишларга ажратиб олиш мумкин, биринчидан, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси субъектлари фаолиятини такомиллаштириш ва уларнинг ваколатларини ошириш https://scientific-jl.org/obr 2 3 5 Выпуск журнала №-70 Часть–8_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 юзасидан; иккинчидан, ҳуқуқбузарликлар профилактикасининг ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш бўйича; учинчидан, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси фаолиятини моддий-техник базасини такомиллаштириш бўйича ва бошқалар. Ҳуқуқбузарликлар профилактикасини самарадорлигини оширишда субъектлар фаолиятини ташкил этиш учун етарли шарт-шароитларни яратиш муҳим аҳамият касб этади, хусусан, моддий-техника, замонавий ахборот- коммуникация воситалари билан таъминлаш, барча қулайликларга эга хизмат хоналарини ташкил этиш ва бошқалар. Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси субъектлари орасида профилактика инспекторлари энг муҳим ўринни эгаллайди. Уларнинг зиммасига маҳаллалар кесимида жамоат тартибини сақлаш ва хавфсизликни таъминлаш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари, қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, ҳуқуқбузарликларнинг умумий, махсус, якка тартибдаги ва виктимологик профилактикаси чора-тадбирларини ташкил этиш ва амалга ошириш каби вазифалар юклатилган. Рус олими В.Н. Прокопенконинг профилактика фаолиятининг Ички ишлар органларининг ҳар қандай бошқа соҳавий хизмати фаолиятидан ажралиб турадиган муҳим жиҳати – унинг Ички ишлар органлари фаолиятининг барча йўналишларини қамраб олганлиги, комплекс ҳамда кўп функцияли эканлигида, деган фикрлари Профилактика инспекторларининг бугунги фаолиятига берилган тўғри баҳо дейиш мумкин. Шу боисдан, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасида амалга оширилган ислоҳотлар жараёни профилактика инспектори фаолиятини такомиллаштиришга алоҳида эътибор қаратилди. Бу масалада Президентимиз Шавкат Мирзиёев: “Узоқ тумандан келиб профилактика инспектори бўлиб ишлаш мумкин эмас, шунинг учун уларни уй- жой, хизмат машиналари билан таъминлаш масаласига алоҳида эътибор бераяпмиз. Бугунги кунда 368 нафар профилактика инспекторининг https://scientific-jl.org/obr 2 3 6 Выпуск журнала №-70 Часть–8_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 120 нафарига уй-жойлар ва автотранспорт воситалари тантанали равишда – топширилди”, - деб таъкидлаб ўтди. Дарҳақиқат, профилактика инспекторининг зиммасига маъсулиятли вазифалар юклатилган экан, улар томонидан бириктирилган маъмурий ҳудудда жамоат тартибини сақлаш ва хавфсизликни таъминлаш, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси амалга ошириш, бу жараёнда ҳудудда хизмат олиб бораётган ҳуқуқбузарликлар профилактикасиининг бошқа субъектлари, хусусан, ички ишлар органларининг бошқа соҳавий хизматлари, Миллий гвардия ва бошқа давлат органлари, жамоат тузилмаларининг ҳамкорликдаги фаолиятини ташкил этиш учун етарли шарт-шароит яратиш зарурати мавжудлигидан келиб чиқиб, ислоҳотларнинг бугунги босқичида уларни бартараф этишга алоҳида эътибор қаратилди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 26 мартдаги “Жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликка қарши курашиш соҳасида ички ишлар органлари фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш чора- тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-6196-сон Фармони асосида таянч пунктлари негизида босиқчма-босқич маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари ташкил этилиши белгиланиб, улар маҳалла ва қишлоқларда жамоат тартибини сақлаш, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва жиноятчиликка қарши курашиш фаолиятини бевосита амалга оширадиган, шунингдек, фуқароларнинг хавфсизлиги ва осойишталигини таъминлаш борасида ички ишлар органлари, бошқа ҳуқуқ-тартибот органлари ва жамоат тузилмаларининг маҳаллалар кесимида биргаликда ишлашини ташкил этадиган ички ишлар органларининг энг қуйи бўғинидаги таркибий тузилмаси ҳисобланади. Дарҳақиқат, бугунги кунда маҳалла ҳу