O`QUVCHILARDA TINGLAB TUSHUNISH KO`NIKMALARINI O`RGATISHNISH ZAMONAVIY

Аннотация

В статье рассматриваются современные методы развития навыков аудирования у школьников. Аудирование играет ключевую роль в изучении языка, способствуя пониманию содержания речи, выявлению основной идеи и её запоминанию. Автор предлагает применять интерактивные методы, аудиоматериалы, подкасты, игровые упражнения и групповую работу как эффективные средства обучения. Ключевые слова: аудирование, интерактивные методы, аудиоматериалы, игровые задания, изучение языка, слушание, коммуникация. Annotation:This article explores modern techniques for developing students' listening comprehension skills. Listening plays a crucial role in language learning by fostering the ability to understand spoken content, identify main ideas, and retain https://scientific-jl.org/obr 1 4 8 Выпуск журнала №-70 Часть–7_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 information. The author recommends using interactive strategies, audio resources, podcasts, game-based activities, and group work as effective approaches to enhance listening proficiency. Keywords: listening comprehension, interactive methods, audio materials, game-based learning, language acquisition, listening, communication . Bugungi kunda til o`rganishda muhim bo`lgan to`tta qobilyatlar orasida tinglab tushunish ham asosiy o`rin egallaydi. Tinglab tushunishni rivojlantirish – o`quvchilarning og`zaki nutqni diqqat bilan tinglab , uni to`g`ri anglash , asosiy g`oya va tavsilotlarni tushunib yetish ko`nikmasini shakllantirish jarayonidir . bu ko`nikma ona tili va adabiyot darslarida , ayniqsa boshlang`ich va umumiy o`rta ta’lim bosqichida juda muhimdir. Tinglab tushunish ko`nikmasi – faqat eshitish bilan cheklanmaydi, balki tinglangan nutqni chuqurroq tushunishga, uning ma’nosini anglashga va natijada to`g`ri javob berishga yordam beradi .Tinglab tushunish ko`nikmasini shakllanishida diqqat , xotira , sezgi juda katta ahamiyatga ega. O`quvchilarga berilgan dialog , qo`shiq va matnlarni tinglab , shular yuzasidan o`z fikrlarini bildiradilar. Ushbu ko`nikma darsning mustahkamlash qismida yangi mavzu bo`yicha , o`tilgan mavzuni so`rashda va darsning tashkiliy qismida o`quvchilar faolligini oshirish maqsadida biror bir dialogni qo`yib berish orqali bajarish mumkin. Tinglab tushunish ko`nikmasi o`quvchilarning tinglash qobilyatini, diqqatni bir joyga jamlash va tilni jonli tarzda o`rganishga o`rgatadi. Diqqatning yuqori darajasi eshitilgan fikrni tahlil qilish va keyinchalik yodda saqlash imkonini oshiradi. Xotira orqali biz eshitilgan matnni yana eslab, tahlil qilishga muvaffaq bo`lamiz. Xususan , qisqa muddatli xotira esa eshitilgan ma’lumotni vaqtincha yodda saqlashga ko`maklashadi , bu esa muloqot davomida tinglangan ma’lumotni to`liq anglash imkonini beradi. Sezgi ham tinglab tushunish ko`nikmasining ajralmas tarkibiy qismidir , ovoz, urg`u, ohang va so`zlarning talaffuzi https://scientific-jl.org/obr 1 4 9 Выпуск журнала №-70 Часть–7_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 orqali biz nafaqat gapning ma’nosini balki ularni aytish uslubini, his-tuyg`ularni va holatni ham sezamiz. O`qitishda interfaol usullarni qo`llash orqali o`quvchilar o`rtasida faol muhit shakllanadi , o`quvchilarning faolligi oshadi va natijada ular birgalikda bilim egallashga kirishadilar. Bu ayniqsa, muloqotga tayyorlanishda tinglab tushunish ko`nikmasini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Tinglab tushunish – bu faol eshitish, yani ma’lumotni qabul qilish, uni qayta ishlash, anglash, asosiy g‘oyani ajratish , matn mazmunini eslab qolishdan iborat. Tinglash ko'nikmalarini o'rgatishning zamonaviy samarali usullari hamma narsani o'z ichiga oladi masalan interaktiv mashqlardan multimedia resurslarigacha. Tinglash qobiliyati eng yaxshi o'rganishi mumkin bo’lgan qobilyat sanaladi. Chunki o'rganishga birozgina ko'proq e'tibor qaratilsa u oddiy va qiziqarli tadbirlar orqaliyaxshilandi va yakunida yaxshi natijalarga olib keladi. Bu holatdasiz kichik yoki katta talabalar guruhlari bilan ishlashingiz muhim emas, siz o'zingizni rivojlantirish uchun quyidagi usullardan birini qo'llasangiz mumkin.1 Talabalarga yaxshi tinglashni o'rgatishning o'ziga xos usullari: 1. Qani top , qaysi matn edi ? o‘yini : • Har xil matnlardan parcha o‘qiladi yoki eshittiriladi. • O ‘quvchi bu qaysi mashhur hikoya,ertak yoki asardan olinganligini aniqlaydi. 2. Detektiv tinglsh usuli: • O‘quvchilarga voqeaga boy , sirlarga to‘la audio hikoya tinglatiladi. • Voqeani yechish uchun ular dalillarni eslab qolishlari, aniqlik kiritishlari kerak bo‘ladi. 3. Gamifikatsiya – tinglab o‘yin o‘nash usuli: 1 H.Norqo‘ziyeva. Tinglab tushunish ko’nikmalarini o’rgatishning zamonaviy metodlari.//Maqola.-T.2022.b-75. https://scientific-jl.org/obr 1 5 0 Выпуск журнала №-70 Часть–7_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 • Kahoot , quizizz yoki wordwall platformalaridan foydalanib , tinglab tushunishga oid viktorinalar tashkil etish. • O‘quvchilar matn yoki suhbatdan tingla