UMUMIY O‘RTA TA’LIM MAKTABLARIDA “SAQLANISH QONUNLARI” GA DOIR NAZARIY DARSLARNI TASHKIL ETISH METODIKASI

Аннотация

This article explores the methodological foundations of organizing and conducting theoretical lessons on the topic of “Conservation Laws” in general secondary school physics courses. It discusses strategies for clearly and logically presenting lesson content, increasing student engagement through problem-based questions, interactive methods, and experiments. The article also examines the benefits of using didactic materials and modern information technologies to achieve educational objectives. These approaches are shown to enhance students’ understanding of conservation laws. Keywords: conservation laws, theoretical lesson, physics education, teaching methodology, interactive methods, didactic materials, information technologies Аннотация: В статье рассматриваются методические основы организации и проведения теоретических уроков по теме «Законы сохранения» в курсе физики общеобразовательной школы. Описаны приемы логичного и доступного https://scientific-jl.org/obr 2 0 7 Выпуск журнала №-70 Часть–7_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 объяснения учебного материала, использование проблемных вопросов, интерактивных методов и экспериментов для повышения интереса учащихся. Также анализируются преимущества применения дидактических материалов и современных информационных технологий в учебном процессе. Представленные подходы способствуют более глубокому усвоению законов сохранения учащимися. Ключевые слова: законы сохранения, теоретический урок, обучение физике, методика преподавания, интерактивные методы, дидактические материалы, информационные технологии Saqlanish qonunlari fizikaning asosiy tamoyillaridan biri bo‘lib, energiya va impuls kabi fundamental fizik miqdorlarning yopiq tizimlarda saqlanishini ifodalaydi. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida mexanika bo‘limi doirasida ushbu qonunlarni o‘qitish jarayoni nafaqat nazariy bilimlarni etkazish, balki o‘quvchilarning ilmiy tafakkurini shakllantirish, konseptual fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun ham muhim hisoblanadi. Shu bois, saqlanish qonunlarini o‘rgatishda samarali metodik yondashuvlar va pedagogik texnologiyalarni qo‘llash zarurati dolzarbdir. Nazariy darslarni tashkil etish jarayonida birinchi navbatda, mavzuning asosiy tushunchalari va qonuniyatlarini tizimli tarzda tushuntirishga e’tibor qaratish lozim. Bu o‘quvchilarga fizikaning muhim tamoyillarini tushunishda mustahkam poydevor yaratadi. Energiya va impuls tushunchalarining kelib chiqishi, ularning fizik mazmuni va kundalik hayotdagi o‘rni nazariy jihatdan batafsil o‘rgatilishi kerak. Bu jarayonda mavzuning matematik ifodalari – formulalar va tenglamalar – o‘quvchilarga bosqichma-bosqich, ularning fizik mazmuni asosida tushuntirilishi muhimdir. Nazariy darslarning samarali tashkil etilishi uchun o‘quvchilarning bilim olish jarayonidagi kognitiv faolligini ta’minlash muhimdir. Kognitiv yondashuv o‘quvchilarga faqatgina faktlarni yodlashni emas, balki o‘rgangan bilimlarini tahlil qilish, sintez qilish va amaliyotda qo‘llash imkonini beradi. Bu jarayonda o‘qituvchi yangi ma’lumotlarni o‘quvchilarning ilgari egallagan bilimlari bilan bog‘lab tushuntiradi, shuningdek, bilimlararo aloqalarni o‘rgatadi. Masalan, energiya va impuls saqlanish qonunlarini https://scientific-jl.org/obr 2 0 8 Выпуск журнала №-70 Часть–7_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 o‘rgatishda, ularning harakat va kuch tushunchalari bilan bog‘liqligini ko‘rsatish orqali mavzuning mantiqiy tizimini yaratadi. Maktablarda fizika fanini oʻqitishda nazariy dars boʻyicha dars ishlanmasi keltiramiz: Dars mavzusi: “Impulsning saqlanish qonuni”. Ajratilgan vaqt- 45 minut. Darsda qoʻyilgan maqsadlar: Ta’limiy maqsad: Oʻquvchilarga mexanika boʻlimida impulsning saqlanish qonuniga oid nazariy bilimlarni oʻrgatish zaruriy koʻnikmalarni shakllantirish. Tarbiyaviy maqsad: Oʻquvchilarga koʻrgazmali ta’lim berish vositalardan olingan bilimlaridan tegishli xulosalar chiqarish, oʻz- oʻzini nazorat qilish, bilim va koʻnikmalarni egallashga nisbatan mas’uliyatli yondashishga oʻrgatish. Rivojlantiruvchi maqsad: Oʻquvchilarda mustaqil fikrlash, masalalarning mohiyatini tez anglab olish, toʻgʻri xulosalash, olingan nazariy bilimlarni amaliy darsda turli masalalarni yechishga toʻgʻri koʻllash boʻyicha qobiliyatlarini shakllantirish va rivojlantirish. Dars turi: Nazariy, oʻquvchilarga yangi mavzuning bayonini batafsil tushuntirish va o‘rgatishdan iborat. Darsni oʻtkazish joyi: Fizika fani boʻyicha oʻquv xonasi. Darsda foydalaniladigan jihozlar va axborot texnologiyalari vositalari: Kompyuterlar, videoproyektor, mavzu materiallari asosida tayyorlangan masalalardan topshiriqlar, tarqatma materiallar va slaydlar hamda doska. Nazariy darsni tashkil etish ketma ketligi: Tashkiliy qism (Nazariy darsga tayyorgarlik) Quyidagi tashkiliy tadbirlar oʻtkaziladi. Nazariy darsni tashkil qilish, dars oʻtish joyini ya’ni, oʻquv xonasini holatini aniqlash, oʻquv xonasining nazariy dars oʻtkazish uchun tayyorgar